Thứ Bảy, 22/06/2024, 10:23
27.3 C
Ho Chi Minh City

Tự sự cuối năm của chuyên gia phân tích ngành hàng nông sản

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tự sự cuối năm của chuyên gia phân tích ngành hàng nông sản

Phạm Quang Diệu (*)

Nông dân thu hoạch mía ở ĐBSCL. Ảnh: Lê Hoàng Vũ.

(TBKTSG) – Năm 2010 nền kinh tế toàn cầu vẫn ở trong tình trạng phục hồi mong manh và ẩn chứa nhiều nguy cơ.

Bất ổn và dự báo: vẫn là chuyện cũ

Năm 2010 cũng chứng kiến sự bùng phát của giá cả các mặt hàng nông sản, bắt đầu bằng lệnh cấm xuất khẩu lúa mì của Nga, do hạn hán cộng hưởng với sự tham gia ráo riết của các quỹ đầu cơ hàng hóa, đã như một mồi lửa lan truyền từ trung tâm thị trường hàng hóa toàn cầu Chicago đến khắp các thị trường quốc gia và khu vực.

Bên cạnh giá lúa mì, thông tin vụ mùa ngô suy giảm đã dẫn đến phản ứng dây chuyền tăng giá của các ngành hàng nguyên liệu thức ăn chăn nuôi, gây sức ép lên giá thành của ngành chăn nuôi, đẩy giá thực phẩm đi lên.

Không dừng lại ở đó, những trận lũ lụt ở Nam Á, Trung Quốc, Thái Lan, thiên tai ở Indonesia hay cơn siêu bão Megi ở Philippines đã làm cho thị trường gạo châu Á hâm nóng vào những tháng cuối năm. Những gì diễn ra với giá lúa mì, ngô hay gạo cũng đã lan sang các thị trường vật tư và thực phẩm thiết yếu khác như phân bón hay mía đường. Sự nổi sóng của thị trường nông sản toàn cầu có lúc đã làm dấy lên những lo ngại về sự trở lại của một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu như những gì đã diễn ra năm 2008.

Thị trường nông sản bật mạnh lên đáng ra sẽ đem lại cho Việt Nam những lợi ích to lớn. Song những gì đã diễn ra trong năm 2010 hay đã từng diễn ra nhiều năm trước cho thấy tính bất định của những trồi sụt giá cả nông sản cộng với sự yếu kém trong dự báo thị trường tiếp tục làm nhiều doanh nghiệp kinh doanh nông sản cũng như đời sống của hàng triệu nông dân rơi vào trạng thái bấp bênh rủi ro.

Không những thế, sản xuất và kinh doanh nông sản còn phải gánh chịu những bất ổn khó lường của nền kinh tế nội địa về biến động tỷ giá, khó khăn trong tiếp cận ngoại tệ, lãi suất cao, hạ tầng điện thiếu ổn định và chi phí đẩy của giá cả dâng lên.

Trong tình hình luôn biến động như vậy, dự báo thị trường là một công việc đầy thách đố. Nhưng chẳng lẽ với một quốc gia vẫn được quốc tế đánh giá cao về lợi thế nông nghiệp lại không có được những đội ngũ phân tích chiến lược ngành để góp thêm sức, phần nào giảm thiểu những rủi ro cho doanh nghiệp hay người nông dân trước những sóng gió của thị trường?

Ở Việt Nam tin tức nhiều nhưng phân tích cập nhật chủ yếu là về kinh tế vĩ mô, tài chính, chứng khoán. Mảng hoạt động phân tích và dự báo thị trường nông sản còn bỏ ngỏ, dù Việt Nam có lợi thế về nông sản chứ không phải là ngành khác.

Nhu cầu bức thiết về chính sách và đầu tư vào ngành dự báo

Với cơ chế thị trường và ảnh hưởng của toàn cầu hóa, giá nông sản trồi sụt không chỉ đã làm cho cộng đồng doanh nghiệp kinh doanh nông sản chịu ảnh hưởng mà còn kéo theo khoảng 60% dân số Việt Nam sống ở khu vực nông thôn có cuộc sống phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp bị chao đảo theo. Với vị thế quan trọng của khu vực nông thôn, những ảnh hưởng này đã làm dấy lên sự quan tâm của cả xã hội không chỉ về mặt kinh tế mà cả các khía cạnh chính trị và xã hội.

Đối với một doanh nghiệp kinh doanh nông sản cỡ trung bình, các quyết định quan trọng như mua, bán tạm trữ lúc nào, nên thâm nhập thị trường nào… có ý nghĩa quan trọng và có thể gây mất mát hàng triệu đô la Mỹ nếu không gặp may.

Đối với một ngành hàng nông sản các quyết định mang tính chiến lược còn quan trọng hơn rất nhiều lần, ảnh hưởng đến hàng triệu nông dân liên quan. Hiện nay, có nhiều ngành hàng nông sản và vật tư nông nghiệp có kim ngạch xuất khẩu hoặc nhập khẩu trên 1 tỉ đô la Mỹ/năm, nếu tính doanh thu của cả ngành hàng và hàng triệu nông dân gắn với ngành hàng thì con số phải là nhiều tỉ đô la Mỹ. Do đó, quyết định kinh doanh không thể dựa vào may rủi mà phải dựa vào các phân tích và dự báo đáng tin cậy.

Không chỉ có các doanh nghiệp kinh doanh nông sản, mà có hàng trăm ngàn nhà đầu tư cá nhân trên sàn chứng khoán, các quỹ đầu tư, ngân hàng… với số tiền đầu tư luân chuyển nhiều tỉ đô la Mỹ cũng rất cần các phân tích và dự báo ngành hàng để làm sao cho đồng tiền của mình được bỏ vào ngành hàng có triển vọng để sinh lợi nhiều nhất và vững bền.

Liệu như vậy có đáng đầu tư, ít nhất 1% của con số doanh thu xuất khẩu hàng năm, để gây dựng đội ngũ chuyên gia chiến lược ngành hàng?

Nhà phân tích và dự báo thị trường – anh là ai?

Hiện nay, muốn tìm kiếm những chuyên gia phân tích kinh tế vĩ mô, tài chính, đầu tư, phát triển nông thôn, nghèo đói… không phải quá khó. Nhưng tìm được những chuyên gia phân tích ngành lúa gạo, cà phê, cao su… để doanh nghiệp có được những lời khuyên lúc nào nên mua, lúc nào nên bán, chính sách giá thế nào… thì vẫn là chuyện khó khăn.

Trong khi đó, các viện nghiên cứu với đầu tư và hỗ trợ của Nhà nước hoặc các tổ chức quốc tế với một đội ngũ nghiên cứu có kinh nghiệm, chủ yếu làm các đề tài nghiên cứu phục vụ cho công tác hoạch định chính sách.

Nguồn tài chính của các nhà tài trợ dồi dào đến mức các tổ chức tư vấn tư nhân và phi chính phủ Việt Nam được lập nên ngày càng nhiều để khai thác kênh khách hàng này. Nhưng rất ít nơi, kể cả các tổ chức của Nhà nước lẫn khu vực tư hỗ trợ về kinh doanh nông sản lẫn chiến lược phát triển ngành hàng quốc gia này.

Một đội ngũ chuyên gia ngành hàng không thể thành hình chỉ trong chốc lát và đội ngũ này chỉ có thể lớn lên khi gắn với hơi thở và sống trong dòng chảy của các biến động thị trường.

Những lúc thị trường nổi sóng, khó đoán định nhất lại chính là lúc ý kiến và nhận định của chuyên gia có ý nghĩa quan trọng. Qua mỗi lần thử thách như vậy nhà phân tích càng có bản lĩnh hơn và năng lực được tôi luyện. Quá trình vừa học vừa làm, học từ thực tiễn là cách hiệu quả nhất để chính nhà phân tích tự xây dựng năng lực cho mình chứ không phải chỉ qua các sách giáo khoa ở các giảng đường đại học trong nước và quốc tế.

______________________________________________

(*) Tác giả bài viết đã có thời gian hợp tác với các cơ quan phân tích và dự báo thị trường nông sản hàng đầu của Hoa Kỳ là Ban Nghiên cứu kinh tế (ERS), Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), Trung tâm Lương thực và Dầu ăn quốc gia (CNGOIC) của Trung Quốc và hiện nay là người sáng lập và là nhà phân tích chính của AgroMonitor, một công ty trong nước chuyên về phân tích và dự báo thị trường các ngành hàng nông sản Việt Nam.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới