Thứ Ba, 18/06/2024, 05:56
27.3 C
Ho Chi Minh City

Trợ vốn người nghèo, đâu chỉ có Nhà nước?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Trợ vốn người nghèo, đâu chỉ có Nhà nước?

Việt Nam là một thị trường đầy tiềm năng cho tài chính vi mô với 70% dân số ở nông thôn rất cần vốn để phát triển kinh tế hộ gia đình -Ảnh: Hồng Văn

(TBKTSG Online) – Nói đến tài trợ vốn tín dụng cho người nghèo thì đa phần người dân, doanh nghiệp lẫn cơ quan nhà nước cho rằng đó là trách nhiệm của nhà nước hoặc các tổ chức đoàn thể xã hội và các tổ chức quốc tế.

Theo các chuyên gia tài chính, quan niệm như vậy dẫn đến không huy động được nhiều thành phần kinh tế tham gia đầu tư, tài trợ vốn cho người nghèo. Trong khi đó, Việt Nam là một thị trường đầy tiềm năng cho dịch vụ tài chính vi mô với số người thu nhập thấp, người nghèo, người sống ở nông thôn còn nhiều.

Hạn chế do quan niệm và hành lang pháp lý 

Theo ông Trương Ngọc Anh, Vụ phó Vụ quản lý các ngân hàng thuộc Ngân hàng Nhà nước thì ở Việt Nam hiện nay có 3 nhóm cung cấp dịch vụ tài chính vi mô, bao gồm nhóm chính thức (ngân hàng chính sách xã hội, quỹ tín dụng nhân dân), nhóm bán chính thức (các quỹ của các đoàn thể trong nước, các tổ chức quốc tế), nhóm phi chính thức như hụi, họ và kể cả cho vay nặng lãi.  

Tuy nhiên, ông Nguyễn Thanh Bình, chuyên gia tài chính của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Philippines, từng làm việc cho ADB tại 3 nước Đông Dương, cho rằng tại Việt Nam, vai trò của Nhà nước chiếm áp đảo trong các chương trình cho vay ở loại hình tài chính vi mô thông qua hệ thống ngân hàng chính sách xã hội và hàng trăm quỹ tín dụng nhân dân.

“Thị trường tài chính vi mô ở Việt Nam gần như do ngân hàng chính sách xã hội và các quỹ tín dụng nhân dân chi phối, khu vực tư nhân cho tới nay, gần như chưa tham gia”, ông Bình nói và ước tính, các khoản tín dụng của tài chính vi mô ở Việt Nam bằng 4% GDP.

Nhìn sang nước láng giềng, Campuchia tạo hành lang pháp lý cho tài chính vi mô từ năm 2000 và nhiều thành phần kinh tế như ngân hàng thương mại, tư nhân tham gia. Hiện nước này có 17 tổ chức tài chính vi mô tư nhân, tổng tín dụng của tài chính vi mô hàng năm đạt 673 triệu đô la Mỹ, bằng 8,4% GDP và tài chính vi mô vươn tới 7,5% dân số của nước này.  

Câu hỏi đặt ra là tại sao khu vực tư nhân chưa tham gia vào dịch vụ tài chính vi mô? Ông Bình cho rằng do tại Việt Nam, gần như người dân, doanh nghiệp lẫn các viên chức nhà nước mặc nhiên hiểu tài chính vi mô cho người nghèo, người thu nhập thấp là hoạt động cần có sự tài trợ vốn của Nhà nước hay của các tổ chức phi chính phủ.  

Ông Anh kể, một năm trước khi Ngân hàng Nhà nước xây dựng dự thảo nghị định số 28 để Chính phủ ký ban hành (năm 2005), tạo hành lang pháp lý cho dịch vụ tài chính vi mô ở Việt Nam, các viên chức của Ngân hàng Nhà nước mới tìm hiểu tài chính vi mô là cái gì, hoạt động ra sao. Theo ông Anh, tài chính vi mô ở Việt Nam chưa phát triển còn do chính cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành là Ngân hàng Nhà nước cũng có ít kiến thức về tài chính vi mô.

Hạn chế thứ hai, theo ông Bình, còn do khuôn khổ pháp lý. Hai nghị định tạo hành lang pháp lý cho tài chính vi mô ở Việt Nam hiện nay quy định các tổ chức tài chính vi mô hoạt động theo hình thức công ty TNHH, đồng thời giới hạn khả năng tham gia góp vốn từ các nhà đầu tư nước ngoài.  

“Và như vậy, các nhà đầu tư nước ngoài, các nhà đầu tư tư nhân trong nước sẽ nghi ngờ khả năng can thiệp của Nhà nước trong các công ty tài chính vi mô và tính minh bạch của thị trường tài chính vi mô”, ông Bình lập luận.

Một chi tiết khác cũng hạn chế dịch vụ tài chính vi mô ở Việt Nam là cơ sở hạ tầng tài chính hỗ trợ tài chính vi mô gần như chưa có. Ngân hàng Nhà nước có trung tâm thông tin tín dụng cung cấp dữ liệu tài chính theo Luật ngân hàng cho các tổ chức tài chính. Thế nhưng trung tâm này lại không có hệ thống hỗ trợ kỹ thuật, kỹ năng cho tài chính vi mô.

Và do vậy, nếu một nhà đầu tư tư nhân nào đó muốn đầu tư vào tài chính vi mô, sẽ mất một khoản kinh phí lớn để khảo sát, điều tra thị trường, xây dựng mạng lưới. “Điều này làm nản lòng nhà đầu tư tư nhân”, ông Bình nhận xét.   

Thị trường tiềm năng  

Các tổ chức tài chính quốc tế đang đi khảo sát tình hình vay vốn tín dụng nhỏ ở thôn Lực Canh, huyện Đông Anh, Hà Nội vào ngày 28-8 -Ảnh: Hồng Văn

Tại một phiên họp của diễn đàn Tài chính vi mô châu Á vào tuần trước tại Hà Nội, Ông Trương Ngọc Anh nhận định thị trường tài chính vi mô tại Việt Nam hiện nay còn khá sơ khai và có nhiều tiềm năng phát triển với 70% dân số sống ở nông thôn, kế sinh nhai bằng nghề nông, rất cần dịch vụ tài chính vi mô để phát triển kinh tế hộ gia đình, phát triển ngành nghề phụ.  

Theo thống kê, GDP bình quân đầu người của Việt Nam hiện ở mức 900 đô la Mỹ/năm nhưng ông Anh cho rằng tại nhiều vùng nông thôn, mức thu nhập của người dân chỉ khoảng 2-3 đô la Mỹ/ngày.

“Thách thức lớn nhất của thị trường tài chính vi mô ở Việt Nam là nhiều người hiểu chưa đúng về dịch vụ này, kể cả ở góc độ chính quyền. Đa phần người dân, chính quyền các cấp hiểu tài chính vi mô là hoạt động phi lợi nhuận, là nghĩa vụ của Nhà nước”, ông Anh nói.

Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã có thông tư hướng dẫn các tổ chức tài chính vi mô chuyển đổi mô hình hoạt động sang công ty TNHH nhưng theo ông Anh, cho tới giờ, chưa một tổ chức tài chính vi mô nào ở Việt Nam đăng ký hoạt động theo mô hình mới.

Hiện tại, có nhiều tổ chức tài chính vi mô đang hoạt động hiệu quả tại Việt Nam như Quỹ TYM của Hội liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, nhóm M7, Quỹ Dariu và đặc biệt có một công ty TNHH hoạt động trong lĩnh vực tài chính vi mô từ năm 2004 là Công ty Bình Minh CDC.

“Nhưng vẫn chưa có một công ty tài chính vi mô đúng nghĩa theo quy định của Chính phủ”, ông nói.  

Còn theo ông Nguyễn Thanh Bình, ADB đã cam kết hỗ trợ tài chính vi mô ở Việt Nam phát triển với sự tham gia của kinh tế tư nhân. Trước mắt, ADB hỗ trợ Việt Nam giải quyết các vấn đề về pháp lý, thể chế, ủng hộ các sáng kiến giúp người nghèo, giảm các chi phí cung cấp dịch vụ tài chính vi mô cho người nghèo.

“ADB đang thương thảo với Chính phủ Việt Nam xây dựng chương trình phát triển tài chính vi mô trong hai năm 2010-2011 và hỗ trợ kỹ thuật cho Ngân hàng Nhà nước để xây dựng môi trường hoạt động cho các công ty tài chính vi mô”, ông Bình cho biết.

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới