Thứ Tư, 26/06/2024, 04:27
26.2 C
Ho Chi Minh City

Trái phiếu Chính phủ: Hiệu quả hay tốc độ giải ngân?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Trái phiếu Chính phủ: Hiệu quả hay tốc độ giải ngân?

Ngọc Lan

(TBKTSG) – Ngay từ tháng 11-2010, khi giải trình với Quốc hội về dự toán ngân sách nhà nước (NSNN) năm 2011 và phương án phân bổ ngân sách trung ương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã nêu rõ: “Không bổ sung thêm danh mục dự án mới được sử dụng vốn trái phiếu chính phủ (TPCP)”.

Song khi trình ra Thường vụ Quốc hội trong phiên họp cuối tuần trước, bộ này đã đề xuất bổ sung 41 dự án mới với tổng mức đầu tư khoảng 30.000 tỉ đồng. Dĩ nhiên, đề xuất này không được chấp nhận. Điều quan trọng hơn là suốt bảy năm qua đến nay chưa có đánh giá hiệu quả các dự án sử dụng vốn TPCP.

Tốc độ giải ngân không đồng nghĩa với hiệu quả

Vốn TPCP không phải là nguồn vốn rẻ so với các nguồn vốn khác, chẳng hạn như vốn ODA. Hơn nữa không phải đợt phát hành trái phiếu nào cũng thành công. Nhưng quan niệm của nhiều bộ, ngành, địa phương vẫn cho rằng vốn TPCP là vốn ngân sách (hiện nay, vốn trái phiếu không nằm trong vốn ngân sách, dự kiến đến năm 2023 khi sửa Luật NSNN mới đưa khoản này nào) nên việc sử dụng chưa hợp lý, thiếu hiệu quả. Thậm chí, có nơi cho rằng việc giải ngân vốn TPCP càng nhanh, càng nhiều đồng nghĩa với hiệu quả cao. Điều này có thể dẫn đến chủ quan khi xem xét, phê duyệt tổng mức đầu tư cho các năm kế tiếp.

Đơn cử như tiến độ giải ngân vốn TPCP năm 2010. Theo báo cáo của Bộ KH-ĐT hôm 6-1-2011 với Thường vụ Quốc hội, tính đến hết tháng 11-2010, giải ngân đạt khoảng 43.700 tỉ đồng, đạt 78% kế hoạch. Tốc độ giải ngân khá tốt nhờ kế hoạch năm 2010 được thực hiện sớm hơn ba tháng so với năm trước. Mặt khác, các địa phương, bộ, ngành đã bố trí vốn, điều chuyển vốn linh hoạt hơn, tránh dàn trải. Nếu điều này được thực hiện sớm theo các nghị quyết, chỉ thị của Chính phủ từ cuối năm 2008 thì hiệu quả chắc chắn còn cao hơn nữa và tỷ lệ đầu tư công, nợ chính phủ có thể giảm đi phần nào so với thực tế hiện nay.

Song đó chỉ là bề nổi. Trong chuyện giải ngân, Ủy ban Tài chính – Ngân sách của Quốc hội đặt vấn đề: Chính phủ dự kiến năm 2010 giải ngân hết 100% kế hoạch (56.000 tỉ đồng), có nghĩa là tháng cuối năm sẽ giải ngân 12.300 tỉ đồng. Điều này rất khó thực hiện.

Thực tế khác là tiến độ giải ngân nhanh, nhưng kết quả giám sát của Ủy ban Tài chính – Ngân sách cho thấy một phần là do bố trí vốn cho các dự án không đúng mục đích, dự án chưa đủ thủ tục đầu tư. Do vậy, khó có thể nói việc giải ngân tỷ lệ thuận với hiệu quả sử dụng đồng vốn.

Mặt khác, việc giải ngân nhanh còn đưa đến một kết quả là: trong tổng mức đầu tư ban đầu của các danh mục, dự án sử dụng TPCP giai đoạn 2003-2010 là gần 247.000 tỉ đồng nhưng hiện tại, qua tính toán của Bộ KH-ĐT, con số này trong cùng thời kỳ đã điều chỉnh lên đến gần 559.000 tỉ (tăng 226%). Cần nhắc lại là theo quy định hiện hành không bố trí vốn trái phiếu cho phần điều chỉnh quy mô, mở rộng dự án (trừ vấn đề trượt giá). Do vậy, phải chăng vì vốn TPCP đến nay vẫn nằm ngoài Luật NSNN nên việc sử dụng nguồn vốn này không được thực hiện đúng theo quy định.

Phải giải quyết tình trạng “đại công trường” trên cả nước

Hiệu quả của việc sử dụng vốn TPCP thực tế đến đâu? Tại phiên họp Ủy ban Thường vụ Quốc hội tuần trước, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính – Ngân sách Phùng Quốc Hiển đã dùng hình ảnh “đại công trường” để nói về bức tranh toàn cảnh của việc sử dụng đồng vốn trên cả nước. Ở nhiều địa phương, dự toán vốn đầu tư cho một bệnh viện cỡ 700 giường trong khi nhu cầu thực tế chỉ cần 300 giường.

Trong khi đó, rất nhiều bệnh nhân vẫn “chạy” ra khỏi các bệnh viện tỉnh để về tuyến trung ương. Nhiều dự án khác có trong danh mục đầu tư từ đầu năm 2000, 2001 đến nay vẫn nằm lại trong danh mục thực hiện và bố trí vốn. Trong khi đó, do chỉ đánh giá về việc giải ngân mà không chú ý đến hiệu quả nên ở nhiều dự án, vô tình Bộ KH-ĐT còn là nơi “tiếp tay”cho những nhu cầu quá mức của địa phương. Trường hợp “đại công trường” xây dựng ở Hà Giang với những số nợ chồng chất nhiều năm trước là ví dụ.

Mặt khác, Bộ KH-ĐT trình ra Quốc hội kế hoạch năm 2011 cắt giảm 22 dự án với tổng mức đầu tư khoảng 651 tỉ đồng nhưng lại đề nghị bổ sung 41 dự án với tổng mức đầu tư 30.000 tỉ đồng, gấp năm lần mức cắt giảm. Rồi một trong ba tiêu chí quan trọng để bổ sung dự án là “đảm bảo đầy đủ thủ tục đầu tư trước ngày 31-10-2010” – điều này có thể dẫn đến việc “chạy” thủ tục dự án để được cấp vốn, thay vì xem xét tính cần thiết và hiệu quả.

Đành rằng vốn TPCP nhiều năm nay chỉ sử dụng cho các công trình dự án (chủ yếu là phát triển hạ tầng) nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội địa phương, nhất là các vùng còn khó khăn, nên không đặt nặng mục tiêu lợi nhuận, thậm chí khó có khả năng thu hồi hoặc chậm thu hồi vốn. Song, do danh mục các dự án sử dụng đồng vốn nhiều năm nay đã được mở rộng, ngoài các dự án cấp bách, nhiều nơi không đúng mục đích nên thời gian tới việc đánh giá hiệu quả dùng vốn với các chỉ tiêu tài chính và chỉ tiêu xã hội rõ ràng là không thể bỏ qua.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới