Thứ Hai, 15/07/2024, 15:08
32.3 C
Ho Chi Minh City

TPHCM: Ngập lụt đâu chỉ do triều cường, mưa lũ!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

TPHCM: Ngập lụt đâu chỉ do triều cường, mưa lũ!

Quang Chung

TPHCM: Ngập lụt đâu chỉ do triều cường, mưa lũ!
Đô thị hóa thiếu kiểm soát nên cứ mỗi khi triều cường dâng cao thì nhiều tuyến đường trên địa bàn TPHCM bị ngập – Ảnh: Thành Hoa

(TBKTSG Online) – Nguyên nhân chính gây ra tình trạng ngập lụt cho TPHCM được biết đến là do triều cường, mưa lũ. Nhưng một câu hỏi đặt ra là, tại sao trước năm 1990 đô thị này hầu như không bị ngập dù vẫn có mưa, lũ từ thượng nguồn sông Đồng Nai, Sài Gòn và triều cường dâng?

Xem lại nguyên nhân

KTS Lưu Đức Cường, Phó viện trưởng Viện quy hoạch đô thị và nông thôn Việt Nam, thừa nhận mưa, lũ và triểu cường đang là nguyên nhân trực tiếp gây ra tình trạng ngập úng cho đô thị TPHCM nhưng đó không phải là các nguyên nhân chính. Theo ông, quá trình đô thị hóa thiếu kiểm soát mới là nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng ngập lụt ở TPHCM hiện nay.

Mực nước biển dâng, triều cường cao có tác động tiêu cực đến hiện tượng ngập lụt nhưng chính xu hướng phát triển đô thị về phía Nam (vùng đất thấp, yếu) và phát triển tự phát sát hai bờ sông Sài Gòn phía thượng nguồn (làm biến mất hàng ngàn héc ta diện tích chứa nước), cùng quá trình đô thị hóa vùng ven đô (vốn trước kia sử dụng cho mục đích nông nghiệp) mới chính là nguyên nhân dẫn đến ngập lụt ở TPHCM.

Diện tích, ao, hồ, mương rạch bị san lấp nhiều nên khả năng chứa nước tại chỗ của các khu vực này giảm sút – tỉ lệ diện tích bề mặt tự nhiên giảm, tỉ lệ bê tông hóa cao làm lượng nước chảy bề mặt gia tăng do không thấm được vào lòng đất. Chính điều này đã làm giảm lượng nước ngầm gây lún cho đô thị; đồng thời tạo ra hiện tượng đảo nhiệt – sự thay đổi về nhiệt độ bề mặt và không khí làm gia tăng cả về số lượng và quy mô của những cơn mưa nhiệt đới trong khu vực.

Theo ông Cường, TPHCM trong quá trình đô thị hóa 15 năm qua đã san lấp 47 con rạch và nhiều ao hồ, trong đó có hồ Bình Tiên – san lấp 7,4 héc ta – một hồ chứa nước quan trọng của đô thị này. Và, chỉ trong vòng 8 năm, từ 2002 – 2009, khả năng chứa nước của hệ thống ao, hồ và vùng ngập nước của TPHCM giảm xuống gần 10 lần.

Nghiêm trọng hơn, sự mất diện tích bề mặt tự nhiên không chỉ diễn ra đối với đất nông nghiệp ở vùng ven mà đồng thời xảy ra đối với diện tích công viên, cây xanh trong nội đô. Nhiều diện tích đất dành cho mảng xanh bị sử dụng cho mục đích khác… Theo thống kê, năm 1998, TPHCM có 1.000 héc ta công viên, cây xanh thì hiện nay chỉ còn khoảng 535 héc ta.

Trong khi đó, hệ thống thoát nước không theo kịp tốc độ đô thị hóa lan tỏa, hệ thống thoát nước tự nhiên (mương rạch) bị thu hẹp dòng chảy (rạch Ông Kích, rạch Bà Lài, rạch Cụt…), bề mặt đất bị lún (do mực nước ngầm hạ thấp từ 2-3cm mỗi năm cũng như do sức nặng của các công trình xây dựng)…

Ngoài ra, ông Cường cũng cho rằng, hành vi thiếu ý thức xả rác bừa bãi của người dân (làm bít đường ống tiêu thoát nước); cũng như đô thị TPHCM đang trong quá trình phát triển – như một đại công trường xây dựng – nhiều xe cộ vận chuyển vật liệu xây dựng làm vương vãi cát, sỏi (tập trung vào hố ga, miệng cống khi mưa) là nguyên nhân gây ngập ở TPHCM thêm trầm trọng.

Theo ông Cường, tất cả những nguyên nhân nói trên đều bắt nguồn từ một nguyên nhân, đó là “do công tác quản lý đô thị.” Việc quản lý chưa tốt, ngoài nguyên nhân chủ quan cũng có nguyên nhân khách quan. Đó là việc nâng cấp hệ thống tiêu thoát nước cho TPHCM cần nguồn vốn cực kỳ lớn.

Và đưa ra giải pháp

Đã có rất nhiều giải pháp được đưa ra để chống ngập cho TPHCM, đặc biệt là các giải pháp mang tính dự án công trình như xây dựng đê bao kiên cố, xây cống chống triều… Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lực tài chính còn khiêm tốn như hiện nay thì các giải pháp này sẽ khó có thể triển khai toàn diện và kịp thời. Vì vậy, theo ông Cường, cần có những giải pháp quản lý đô thị bổ sung.

Đó là, trước hết, phải kiểm soát phát triển đô thị hợp lý nên cần phải lập quy hoạch những khu vực khuyến khích đô thị hóa và những khu vực đô thị hóa có kiểm soát. Ví dụ như, những khu vực có địa hình cao như Củ Chi, Hóc Môn, dọc Quốc lộ 22 (Bắc – Tây Bắc) cần có chính sách khuyến khích đô thị hóa; Khu vực có địa hình thấp như huyện Nhà Bè, Bình Chánh, Cần Giờ, Bình Tân… cần có giải pháp kiểm soát quá trình đô thị hóa hiệu quả.

Tại các khu ngập úng thường xuyên (không thích hợp cho phát triển đô thị) thì nên chuyển đổi mục đích sử dụng đất – chuyển thành các khu vực dự trữ phát triển đô thị và vùng bảo tồn môi trường. Đặc biệt, ông Cường đề xuất, nếu ga Hòa Hưng được di dời thì nên tận dụng diện tích khu vực này để làm hồ chứa nhiều ngăn – thu gom nước cho toàn bộ khu vực xung quanh và điều tiết ra sông qua khu vực cầu Bình Lợi.

Ông Cường cũng đề nghị quản lý các công trình xây dựng theo hướng: khi cấp phép xây dựng thì cần lưu ý đến khả năng làm giảm dòng chảy và giảm lượng nước mưa của công trình – diện tích khu vực không thấm nước cần giảm thiểu như vỉa hè thấm nước, thu gom nước từ mái chung cư, kiến trúc xanh…

Nhưng từ những nguyên nhân gây ngập như đã kể ở trên, thì giải pháp khơi thông các hệ thống thoát nước tự nhiên và đầu tư nâng cấp hệ thống thoát nước đô thị cần phải được thực hiện. Tất nhiên, khi chưa có đủ nguồn lực để thực hiện các dự án đê bao kiên cố thì cần nghĩ đến giải pháp đê bao có quy mô nhỏ, đê mềm, bao tiểu vùng kết hợp với bơm tiêu động lực để chủ động tiêu thoát…

Xem thêm:

Bán nhà đi nơi khác vì chịu không nổi ngập nước!
Kẹt xe, ngập nước và giải pháp quy hoạch đô thị

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới