Thứ Năm, 20/06/2024, 09:29
28.9 C
Ho Chi Minh City

Thủy điện giết môi trường ở Trung Quốc

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Thủy điện giết môi trường ở Trung Quốc

Huỳnh Hoa

Sông Dương Tử bao bọc thành phố Trùng Khánh ở Trung Quốc. Ảnh Britannica

(TBKTSG Online) – Vào lúc các tổ chức xã hội ở Đông Nam Á kiến nghị các chính phủ ngừng xây dựng 11 con đập thủy điện trên sông Mê-kông thì ở Trung Quốc, các nhà hoạt động môi trường Trung Quốc cũng kiến nghị ngừng xây đập trên sông Dương Tử với lý do tương tự, tuy nhiên những nỗ lực này khó mà đem lại kết quả.

Các nhà bảo vệ môi trường Trung Quốc cảnh báo, một con đập dự kiến xây dựng trên sông Dương Tử có thể làm tuyệt chủng nhiều loài cá quý hiếm. Lời cảnh báo này rọi một luồng ánh sáng mới vào cái giá về môi trường mà chương trình xây dựng thủy điện khổng lồ của đất nước này gây ra.

Đập Tiểu Nam Hải (Xiaonanhai) cách thành phố Trùng Khánh khoảng 30 km về phía thượng nguồn con sông. Chính quyền Trùng Khánh – một đại đô thị đang mở rộng rất nhanh ở miền tây nam Trung Quốc – hy vọng nguồn điện mà con đập này sinh ra sẽ giúp giải quyết nhu cầu năng lượng đang tăng nhanh của thành phố. Các quan chức Trung Quốc đang xem xét dự án và giới phân tích tin rằng sự phê chuẩn ban đầu có thể được đưa ra rất sớm, ngay trong cuối tháng 6 này, dù ngày giờ cụ thể chưa xác định được.

Các nhà khoa học Trung Quốc và nước ngoài lo rằng con đập sẽ phá hủy khu dự trữ cá hiếm duy nhất trên sông Dương Tử, con sông dài nhất Trung Quốc. Khu dự trữ này là nơi tụ cư của hơn 180 giống cá khác nhau, kể cả loài cá tầm và cá heo không vây đặc hữu của Trung Quốc đang được bảo tồn trước nguy cơ tuyệt chủng. Khu dự trữ trải rộng gần 400 km trên các nhánh thượng du của sông Dương Tử – nơi mức độ tập trung về đa dạng sinh học cao hơn vùng trung và hạ du.

Tháng trước, một nhóm tám nhà khoa học hàng đầu của Trung Quốc cùng các nhà hoạt động môi trường đã công bố một lá thư ngỏ, thúc giục chính phủ hủy bỏ kế hoạch xây dựng đập Tiểu Nam Hải. “Tác động tiêu cực của sự phát triển quá mức về thủy điện sẽ phá hủy đời sống thủy sinh đa dạng của dòng sông”, bức thư viết.  

Sông Dương Tử đã là quê hương của con đập lớn nhất thế giới, đập Tam Hiệp, và các nhà nghiên cứu cho biết sẽ có thêm nhiều con đập khác dự kiến được xây dựng trên dòng sông và trong lưu vực của nó mà đập Tiểu Nam Hải chỉ là một.

Các tác giả Trung Quốc của lá thư ngỏ lo ngại rằng việc xậy đập Tiểu Nam Hải sẽ ngăn cản những con đường di cư của loài cá, biến những đoạn sông nước chảy xiết thành những cái ao tù đọng và gây nguy hiểm cho các khu vực cá đẻ và ấp trứng.

Trong 338 loài cá nước ngọt tìm thấy ở dòng sông này, có 162 loài là loài cá đặc hữu độc đáo của sông Dương Tử. Nhưng từ năm 1980, số lượng các loài cá hiếm và độc đáo đang giảm dần bởi vì việc xây đập, ô nhiễm nước sông, nạn đánh cá quá mức và lấp sông lấy đất.

“Có quá nhiều đập thủy điện dự kiến xây dựng trên vùng thượng du sông Dương Tử”, ông Mã Vân (Ma Yun), giám đốc Viện nghiên cứu các vấn đề môi trường và công cộng ở Bắc Kinh, cũng là một người ký tên vào thư ngỏ, cho biết.

Đập Tam Hiệp lớn nhất thế giới trên sông Dương Tử. Ảnh Britannica

Các tổ chức môi trường quốc tế cũng đề nghị xem xét lại kế hoạch. Ông Brian Richter, giám đốc Chương trình Nước ngọt toàn cầu thuộc hội Bảo tồn Thiên nhiên ở Mỹ cho biết: “Loài cá đặc trưng và tiêu biểu của sông Dương Tử đang biến mất”. Theo ông, đập Tiểu Nam Hải có thể đánh dấu điểm kết thúc của “kho tàng đa dạng thủy sinh vật”.

Các cơ quan chính phủ trung ương và chính quyền thành phố Trùng Khánh, những người xúc tiến việc xây đập, không trả lời các yêu cầu của báo chí. Hồi tháng 2-2009, bộ Nông nghiệp Trung Quốc đã tổ chức hội nghị với các chuyên gia để thảo luận về dự án Tiểu Nam Hải, theo báo cáo trên trang web của bộ này. Báo cáo cho biết, các chuyên gia kết luận rằng, dự án có thể tác động đáng kể đến nơi cư trú của các loài cá trong khu vực dự trữ và khuyến nghị các bước để bảo vệ nơi cư trú này nhưng không kêu gọi đình chỉ dự án.

Trung Quốc là một trong những nước xây nhiều đập lớn nhất thế giới. Chính quyền luôn lập luận rằng, thủy điện có thể làm giảm sự lệ thuộc của Trung Quốc vào các loại nhiên liệu đắt tiền hơn như than đá – nhiên liệu chính của ngành điện Trung Quốc – và giảm việc phát ra khí thải gây hiệu ứng nhà kính và các chất độc khác.

Nhưng nhiều nhà phân tích hoài nghi sự hữu ích của công trình xây dựng đập Tiểu Nam Hải, cũng như của bốn con đập khác đã được phê duyệt sẽ xây dựng trên sông Kim Sa, phía thượng du của khu dự trữ cá. Dự kiến công trình đập Tiểu Nam Hải tiêu tốn khoảng 24 tỉ nhân dân tệ (3,51 tỉ đô la Mỹ) và mất hơn 7 năm xây dựng mới hoàn thành.    

Phép vua thua lợi nhuận

Các nhà hoạt động môi trường đã kiến nghị chính quyền Bắc Kinh hủy bỏ kế hoạch xây dựng một con đập thủy điện trên sông Dương Tử nhưng theo kinh nghiệm lịch sử, cho dù cơ quan bảo vệ môi trường của nhà nước có phản đối dự án, thì họ cũng không ngăn chặn được việc xây đập.

Thượng nguồn sông Dương Tử, nơi sắp xây nhiều con đập lớn. Ảnh: Britannica

Đầu tháng này, bộ Môi trường Trung Quốc ra lệnh đình chỉ việc xây dựng hai con đập thủy điện lớn trên phía thượng nguồn sông Dương Tử. Hai trong số các công ty điện lực quốc doanh lớn nhất Trung Quốc, công ty Huadian và công ty Huaneng, đã bắt đầu việc xây dựng một cách bất hợp pháp hồi tháng Giêng năm nay, trước khi bộ Môi trường hoàn tất việc đánh giá tác động môi trường theo luật định và phê chuẩn dự án.

Hai con đập này là một phần của một dự án lớn hơn bao gồm 8 nhà máy thủy điện trên lưu vực sông Kim Sa ở tỉnh Vân Nam miền tây nam Trung Quốc – một vùng có hệ sinh thái rất đa dạng mà từ lâu đã bị xâm hại vì việc xây đập thủy điện.

Theo báo chí Trung Quốc, lệnh đình chỉ dự án được coi như “động thái hăng hái bất thường của bộ Bảo vệ Môi trường kể từ khi cơ quan này được nâng lên cấp bộ vào năm ngoái”.

Nhưng có vẻ như các doanh nghiệp liên quan chẳng thèm để ý tới lệnh đình chỉ của bộ. Hồi cuối tuần trước, đài Truyền hình trung ương Trung Quốc chiếu phóng sự cho thấy việc xây dựng ở hai con đập này vẫn tiếp diễn sau ngày 11-6, ngày bộ Môi trường ờ Bắc Kinh ra lệnh đình chỉ dự án. Có vẻ như hoạt động trên công trường chỉ tạm dừng khi có các thanh tra của bộ Môi trường đến kiểm tra, sau đó lại tiếp tục.

Các nhà quản trị của các công ty đang tiến hành dự án xây đập không thừa nhận khả năng họ bị buộc phải từ bỏ các dự án cùng với những khoản đầu tư lên tới hàng chục tỉ nhân dân tệ. (Tổng chi phí của dự án thủy điện trên sông Kim Sa dự tính vào khoảng 200 tỉ nhân dân tệ, hoặc 30 tỉ đô la Mỹ).

Trung Quốc giờ đây đã có 160.000 con đập trên khắp các dòng sông. Theo Tân hoa xã, hệ thống đập nước này tạo nên một bộ phận hữu cơ trong nỗ lực của Trung Quốc thay sự phụ thuộc vào than đá và các nhiên liệu đắt tiền khác bằng nguồn thủy điện. Tuy nhiên, hàng ngàn con đập này có nguy cơ sụp đổ bất cứ lúc nào.

(theo Wall Street Journal)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới