Thứ Bảy, 15/06/2024, 23:44
27.8 C
Ho Chi Minh City

Thương cho con cá cơm nhỏ bé (*)

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Thương cho con cá cơm nhỏ bé (*)

Ngư dân tỉnh Ninh Thuận phơi cá cơm cho khô, sau khi hấp trụng nước sôi, một cách sơ chế cá cơm khô từ bao đời nay ở miền Trung – Ảnh: HỒNG VĂN

(SGTO) – Ông Trương Thịnh, một Việt kiều kinh doanh thủy sản ở Mỹ thốt lên như vậy (*) khi chứng kiến cá cơm khô của Việt Nam thua thiệt so với cá cơm khô của các nước trong khu vực cùng có mặt ở thị trường Mỹ.

Vào Mỹ dưới tên người khác

Cá cơm, một loài cá biển thân nhỏ mà người dân sống ven biển miền Trung gần như ai cũng biết, được chế biến thành nhiều món ăn phong phú như cá cơm khô, cá cơm chiên, cá cơm tươi nấu chua và đặc biệt là nước mắm cá cơm mà ai một lần đi du lịch biển miền Trung đều mua làm quà cho người thân.

Đã từ lâu, cứ vào mùa thu hoạch, các doanh nghiệp thủy sản trong nước đã hấp sấy khô cá cơm và đóng gói xuất đi nhiều nước, trong đó có Mỹ, nơi có nhiều cộng đồng người châu Á sinh sống.

Theo ông Thịnh, cá cơm khô tại Mỹ tiêu thụ trong các siêu thị của các cộng đồng châu Á như người Hàn Quốc, người Trung Quốc, người Philippines. Có điều, không hiểu sao tại cộng đồng người Việt, vốn có truyền thống ăn cá cơm, lượng tiêu thụ lại rất thấp.

“Mỗi khi nhìn thấy con cá cơm khô, lòng tôi xót xa, thương cho con cá cơm của mình quá”, ông nói vì ông biết chắc chắn rằng đa phần cá cơm khô ở Mỹ có xuất xứ từ Việt Nam nhưng bao bì, nhãn mác lại là của các nước khác với giá bán khá cao so với giá xuất khẩu cá cơm khô mà các doanh nghiệp Việt Nam nói cho ông biết.

Còn cá cơm khô mang nhãn mác của các doanh nghiệp trong nước rất ít. Nếu có thì kỹ thuật in bao bì quá kém so với trình độ in bao bì ở Mỹ. Có doanh nghiệp Việt Nam bán cá cơm qua Mỹ có bao bì kém, ông Thịnh khi về Việt Nam đã gặp và đề nghị thay đổi mẫu mã, bao bì tới ba lần nhưng ông thất vọng khi thấy họ chẳng hề thay đổi. Vào siêu thị nhìn thấy bịch cá cơm khô ghi xuất xứ từ Việt Nam ai cũng sẽ buồn khi so với các bịch cá cơm nằm cạnh đó của Thái Lan hay Philippines.

Mỹ là quốc gia nổi tiếng nghiêm ngặt về vệ sinh an toàn thực phẩm. Nhưng theo ông Thịnh, kỹ thuật chế biến cá cơm khô trong nước còn rất kém, cá mau đổi màu, mau bốc mùi và như vậy rất khó vượt qua hàng rào tiêu chuẩn của Cơ quan quản lý Dược phẩm-Thực phẩm của Mỹ (FDA).

Thực tế đã chứng minh điều ông Thịnh nói, vì có trường hợp một doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản ở Nha Trang khi đưa cá cơm khô vào Mỹ đã bị FDA từ chối liên tục trong 4 tháng liền.

Cạnh tranh ngay trên “sân nhà”

Theo nhiều doanh nghiệp chế biến thuỷ sản có làm mặt hàng cá cơm khô, trước đây các nhà nhập khẩu cá cơm của Hàn Quốc, Trung Quốc, Đài Loan mua cá cơm khô thành phẩm của các doanh nghiệp Việt Nam rồi về nước chế biến, đóng gói và gắn nhãn mác của họ để tiêu thụ hoặc xuất tiếp qua nước thứ ba, thường là thị trường Mỹ. Nhưng nay điều đó đã thay đổi.

Theo Bộ Thủy sản, vùng biển Việt Nam và Thái Lan chiếm tới 80% trữ lượng cá cơm trên thế giới, trong đó, Việt Nam chiếm 2/3, tập trung nhiều nhất ở vùng biển Nha Trang, Vũng Tàu, Phan Thiết, Phú Quốc. Có năm trúng mùa, sản lượng cá cơm lên đến hàng chục ngàn tấn, trong đó cá cơm ruồi chiếm 60 – 65%, cá cơm trắng chiếm 20 – 25%. Phan Thiết là vùng có trữ lượng cá cơm lớn, có đêm ngư dân đánh bắt được tới 40 tấn.

Hơn một năm trở lại đây, thương nhân Trung Quốc, Hàn Quốc hay Đài Loan, thay vì nhập khẩu từ các công ty Việt Nam, đã trực tiếp sang các vùng ven biển ở Kiên Giang, Phú Yên, Khánh Hoà, Bình Thuận, Ninh Thuận mở xưởng sơ chế, chế biến cá cơm mua từ các chủ vựa trong nước.

“Họ muốn kiểm soát chất lượng cá cơm khô ngay từ khâu nguyên liệu, khi ghe tàu đánh bắt cá cơm cập bờ, trả bằng tiền mặt cho các chủ ghe tàu”, ông Nguyễn Ngọc Đức, Phó giám đốc Công ty TNHH Thuỷ sản DKPT ở TPHCM, nhận định. DKPT là doanh nghiệp xuất khẩu hàng thủy sản khô, trong đó có cá cơm khô.

Ông Đức cho rằng việc các thương nhân nước ngoài vào Việt Nam trực tiếp cạnh tranh với các doanh nghiệp trong nước, trước mắt sẽ làm phá sản các chủ xưởng sấy hấp cá cơm có vốn nhỏ, không cạnh tranh nổi. Đa phần các chủ vựa, chủ cơ sở sấy hấp cá cơm ở các tỉnh ven biển miền Trung, miền Tây Nam bộ có vốn nhỏ, dưới 500 triệu đồng mỗi cơ sở. Vì đây là nghề làm theo mùa vụ nên không ai dám đầu tư nhiều, chủ yếu thuê mướn lao động tại chỗ trong việc phơi sấy cá cơm.

Không chỉ cá cơm, các mặt hàng thủy sản khô như cá chỉ vàng, mực khô hiện nay cũng đang trong tình trạng tương tự. Các thương nhân Thái Lan, Trung Quốc, Hàn Quốc đến các tỉnh ven biển thu mua trực tiếp và mở xưởng chế biến ngay tại đấy, trước khi đóng container xuất về nước.“Rồi sẽ đến lượt các công ty xuất khẩu hàng thủy sản khô trong nước bị cạnh tranh. Từ cạnh tranh ở thị trường xuất khẩu, nay chuyển qua cạnh tranh ngay tại vùng nguyên liệu”, ông Đức nhận xét.

Ông Đức nhận xét, khả năng liên kết giữa các chủ ghe, chủ vựa trên bờ và doanh nghiệp xuất khẩu cá cơm gần như không có, mạnh ai nấy làm và hồi kết của câu chuyện, sẽ là thua thiệt từ chủ vựa cho tới nhà xuất khẩu. Ông Đức kể ông đã gửi e-mail tới hầu hết các doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng cá cơm và các mặt hàng thủy sản khô khác đề nghị ngồi lại với nhau để bàn giải pháp liên kết từ khâu nguyên liệu tới chế biến, xuất khẩu. “Rất tiếc, tới 50% số doanh nghiệp chọn giải pháp im lặng, còn lại thì có hồi âm nhưng chỉ nói cho có chuyện chứ ít ai quan tâm thật sự”, ông nói.

Hiện ngành thủy sản gần như chỉ quan tâm tới con tôm sú, con cá tra, vốn mang lại kim ngạch lớn cho ngành chứ ít ai quan tâm tới con cá cơm khô nhỏ bé.

Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam (Vasep) đã từng nhiều lần lên tiếng về tình trạng thiếu sự liên kết bền vững giữa khu vực chế biến của các nhà xuất khẩu thủy sản với khu vực sản xuất, đánh bắt của nông, ngư dân. Vasep cũng từng đề xuất nhiều mô hình liên kết. Nhưng tiếc là chỉ áp dụng ở mặt hàng tôm sú và cá tra, vốn sản xuất tập trung với sản lượng lớn; ít thấy ai đề cập tới con cá cơm khô.

Có lẽ do nó quá nhỏ bé như chính thân xác nó chăng?

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới