Chủ Nhật, 14/07/2024, 23:48
26.2 C
Ho Chi Minh City

Thông tin hay thông cảm?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Thông tin hay thông cảm?

Nguyễn Quang Bình (*)

Đúng là người mình trọng báo chí thật. Nhiều người không thể bỏ thói quen đọc báo hàng ngày. Nội quanh các khu trung tâm, nơi thường tập trung các văn phòng, công sở, hầu như ai cũng cố mua một tờ báo mình thích đem về bàn làm việc để chí ít khuây khỏa sau những phút giây căng thẳng chuyện kế hoạch, con số… của cơ quan mình.

Lắm nhà báo không đành đoạn với nghề được khi ngang qua các quán cà phê “cóc” ở mấy góc đường, thấy nhiều anh chăm chăm đọc báo sáng hết trang này đến trang khác. Xúc động nhất vẫn là nhiều chú đạp xích lô, lái taxi… nhiều người tranh thủ giờ vắng khách, cố đọc vài bản tin nóng sốt trong ngày. Thậm chí, có anh chưa “mở hàng”, cũng chịu khó cắt bớt tiền bánh mì, cà phê sáng mua cho được tờ báo, để nhâm nhi vài câu chuyện mới, mấy thông tin lạ nhất trong ngày.

Khác với nhiều nơi trên thế giới, nơi báo chí bị ruồng rẫy đến tội nghiệp. Ngay tại New York, mới cách đây chừng mươi tháng, một tập đoàn báo chí quyết định đóng cửa cả gần hai chục đầu báo vì thua lỗ, không người đọc, thiếu “sở hụi”. Ngay tại thành phố Paris tráng lệ, bạn có thể bắt gặp nhiều thùng báo lộ thiên với chủ ý phát báo “tự động”, chẳng cần ai kiểm soát. Nhiều tờ in ấn dày cộm, màu mè bắt mắt mong người đọc ngoái ngóng, nhưng có mấy ai quan tâm. Ngược lại ở xứ ta, rải rác khắp nơi, từ thành thị đến thôn quê, nhiều nhiều sạp báo lắm, thò tay lấy báo là phải xìa tiền. Nên, ở xứ mình, có phải vậy mà nghề báo hiện nay đắt như tôm tươi. Khắp nơi, đầu báo, tên báo mới mọc lên như nấm.

Chừng mươi năm trở lại đây, báo viết báo nói báo hình chưa đủ, còn cơ man nào là báo mạng. E một ngày chỉ ngồi đếm một, hai, ba… cho hết số đầu báo trong nước thôi, đã có thể đếm không xuể nếu như không chọn cho mình một vài tờ báo theo ý mình, tải những thông tin thiết thân ngành nghề, cái mình cần. Lại còn rộ lên nhiều tờ tin thị trường, chứng khoán… liên tục cập nhật tin giá cả, hàng hóa… Ngay cả chuyện đâu đẩu đâu đâu…từ bên tòa Bạch Ốc, nơi tổng thống Mỹ làm việc, hay mưa bão trên Đại Tây dương…cũng đều được luồng vào tin tức thị trường, giá cả… Dù chưa có một cuộc thăm dò xã hội học về vấn đề này, tôi vẫn tin mạnh mẽ rằng người mình ắt phải được xếp vào hàng “top” của những người được nhận thông tin nhiều nhất trên quả địa cầu này.

Song, nhận thông tin nhiều chưa chắc đã là được thông tin tốt (well informed). Nhiều ông bạn tôi nói rằng cả tháng sau khi đọc tin về “bệnh lạ” ở một tỉnh miền Trung thời gian trước đây, vẫn chưa thể hình dung nó là cái gì. Nó là ghẻ ngứa hay do vi trùng hay do thay đổi môi trường sống v.v… mà dân vùng ấy mắc bệnh? Thế mà, một thời thông tin ấy sôi nổi, được giật “tít” đậm trên nhiều trang báo. Hay là nhà báo nghĩ rằng chuyện gì mình biết, tức người khác ắt biết, không cần giải thích thêm.

Đặc biệt, một số bài tin viết về thị trường, có khi được tác giả "chua" tình cảm mình vào một cách lạ kỳ. Những điều người đọc cần trong thông tin giá cả, hàng hóa là những yếu tố tạo nên thị trường, tạo nên giá nhấp nhô hiện nay. Như có một lúc giá gạo xuất khẩu trên thế giới tự nhiên tăng đột biến do chính sách trợ giá gạo cho nông dân của chính phủ Thái lan, từng là nước xuất khẩu gạo số 1 thế giới. Thế là có bản tin than thở giùm cho nông dân làm lúa một nắng hai sương rằng khi giá xuất khẩu tăng, gạo không còn để mà bán! Thử hỏi, nếu không còn gạo để bán, thì lấy đâu ra thị trường, hàng và tiền chạy qua chạy lại, để mới tạo ra thị trường sống động mà thông tin cho bạn đọc. Nên, ấy chẳng phải là thông tin mà chỉ là ý chủ quan, cảm tình riêng tư, tiếc cho một quá khứ không còn chứ không phải cái thực tế đang xảy ra mà bạn đọc cần cung cấp, không phải là thị trường thực sự.

Trong thời đại bùng nổ thông tin này, có lẽ cái người đọc cần chính là thông tin, càng “thô” càng chính xác càng tốt. Còn tin giá cả thị trường mà đưa quá nhiều biện luận (argumentative) hay bình luận (commentative) vào, thì dễ đưa thị trường đi theo một hướng khác, theo ý riêng của người cung cấp thông tin. Ai dám chắc rằng ý riêng của mình bao giờ cũng đúng?

_________________________________

(*) Giám đốc Công ty TNHH CTA Việt Nam

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới