Chủ Nhật, 16/06/2024, 16:49
34.5 C
Ho Chi Minh City

Thời vàng son đã qua

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Thời vàng son đã qua

Người tiêu dùng ở Mỹ cảm thấy bất an trước triển vọng kinh tế đất nước.

(TBKTSG) – Bàng hoàng vì cuộc khủng hoảng tài chính, người tiêu dùng Mỹ đang ra sức thắt lưng buộc bụng. Điều đó không chỉ báo trước rằng nền kinh tế sẽ còn tồi tệ hơn nữa trước khi khởi sắc mà còn có tác động tiêu cực đến kinh tế của nhiều quốc gia khác, đặc biệt là châu Á.

Người Mỹ thắt lưng buộc bụng

Từ năm ngoái người Mỹ đã giảm chi tiêu do giá xăng dầu cao và giá nhà đất giảm. Nhưng trong vài tuần qua, những tin xấu dồn dập loan ra từ thị trường chứng khoán New York càng làm cho người Mỹ siết chặt hầu bao thêm nữa và nếp văn hóa “tiêu trước, trả sau” đặc trưng của họ dường như đã là chuyện quá khứ.

Doanh số các ngành kinh doanh quan trọng như xe hơi, vận tải hàng không, chuỗi nhà hàng ăn cho đến các siêu thị đều giảm sút trầm trọng. Ông Walter Loeb, Chủ tịch Công ty Tư vấn Loeb Associates, lo ngại rằng những thông tin tiêu cực về nền kinh tế được loan tải liên tục đang biến thành những lời tiên tri. “Mấy ngày vừa qua đã làm sụp đổ giới tiêu thụ Mỹ. Tất cả đều cảm thấy mình nghèo đi”, ông Loeb nói.

Theo tính toán của ông Mark Zandi, nhà kinh tế trưởng của Công ty tư vấn Moody’s, cuộc khủng hoảng bất động sản từ năm ngoái đến nay đã làm giá trị nhà đất của Mỹ mất đi 6.000 tỉ đô la, trong đó có 1.000 tỉ bay hơi trong bốn tuần vừa qua. Nhà đất là một thứ “bảo chứng” cho tiêu dùng của người Mỹ nên khi giá nhà giảm thì sức tiêu thụ cũng giảm theo.

Đối với nhiều người Mỹ, cơn đau đã hiển hiện: trong tháng 9, tốc độ sa thải, mất việc làm diễn ra nhanh nhất từ trước tới nay. Với nhiều người khác, ngân quỹ chi tiêu hàng ngày chưa đến mức nguy ngập nhưng triển vọng tài chính tương lai đã rất u ám: phúc lợi xã hội giảm sút, khó vay nợ hơn, và giá nhà đất giảm liên tục. Chính phủ Mỹ chưa công bố số liệu quí 3-2008, song giới kinh tế dự báo sức mua của người tiêu dùng đã giảm ít nhất 3% – là quí đầu tiên sức mua giảm kể từ năm 1990 và giảm mạnh nhất kể từ năm 1981. Vụ sút giảm sức tiêu thụ năm 1990 đã báo hiệu cuộc suy thoái kinh tế năm 1991. 

Các doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh dịch vụ ở Mỹ là những nơi đầu tiên cảm nhận hơi băng giá từ thị trường tiêu dùng. Gil Colon, giám đốc bán hàng một công ty kinh doanh hàng nội thất ở Las Vegas, than thở: “Mọi người đã mất lòng tin. Không ai còn sức mua. Họ đã mất cả lương hưu, tiền nghỉ dưỡng và họ lo sợ đến mức không dám mua gì nữa”. Công ty Villa Reale của ông Gil Colon mới đây đã sa thải 5 nhân viên, giờ chỉ còn 3 người.

Gây khó cho kinh tế châu Á

Cách nước Mỹ nửa vòng trái đất nhiều doanh nghiệp châu Á cũng bắt đầu cảm nhận được nỗi đau của Mỹ. Cho đến nay, khoảng 25% tổng lượng hàng xuất khẩu của châu Á hướng tới nước Mỹ. Và xu thế “tiết kiệm” đột ngột của người Mỹ đang làm cho các ngành công nghiệp của châu Á phải giảm tốc độ. Nền kinh tế nào càng phụ thuộc vào xuất khẩu càng dễ bị tổn thương và như vậy Đài Loan, Hàn Quốc và Việt Nam là những nền kinh tế đầu tiên bị tác động (xem bảng).

Tại Trung Quốc, đơn đặt hàng từ các công ty Mỹ sút giảm cộng với chi phí sản xuất tăng đã buộc hàng chục ngàn doanh nghiệp nhỏ phải đóng cửa. Không chỉ các công ty sản xuất hàng xuất khẩu bị thiệt hại mà khó khăn lan tới cả những nhà cung cấp nguyên liệu, thiết bị và nói chung là cả dây chuyền cung cấp.

Trước đây người ta tin rằng, xuất khẩu sang châu Âu và Nhật Bản có thể bù lại phần nào sự sút giảm trong xuất khẩu sang Mỹ; song đến nay, khủng hoảng tài chính đang đe dọa đẩy cả Nhật Bản và châu Âu vào cơn suy thoái. Tăng xuất khẩu vào các thị trường đang phát triển để bù lại sự giảm sút ở thị trường đã phát triển là một giải pháp tốt, song “đó không phải là một chiến lược dài hạn” như nhận định của Jun Saito, Tổng giám đốc Cơ quan nghiên cứu kinh tế của Chính phủ Nhật Bản.

Hướng tới thị trường nội địa là một hướng đi cũng không mấy triển vọng nếu không có giải pháp kích cầu thích hợp. Người châu Á bây giờ có nhiều tiền hơn trước kia, nhưng dù vậy, họ có khuynh hướng tiết kiệm hơn là tiêu dùng và mỗi khi kinh tế khó khăn người ta lại thích cất tiền vào tủ để phòng thân.

Tại Hàn Quốc, doanh số bán hàng, cả bán sỉ và bán lẻ, trong tháng 8 chỉ tăng 3,8%, thấp hơn mức 5,5% của tháng 7. Tại Trung Quốc, số xe hơi bán ra trong tháng 8 giảm 6%, lần sút giảm đầu tiên trong hai năm qua. Lạm phát cao cùng với sự suy trầm của thị trường địa ốc và thị trường chứng khoán khiến cho người dân châu Á cũng cảm thấy bất an không kém người dân Mỹ hay châu Âu.

Những biện pháp đối phó

Để tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp và kích cầu thị trường, ngân hàng trung ương nhiều nước châu Á đã bắt đầu xoay chuyển chính sách, từ siết chặt sang nới lỏng tín dụng, hạ lãi suất, giảm thuế, tăng đầu tư và trợ cấp xã hội.

Hồi tháng 9, Ngân hàng trung ương Trung Quốc giảm lãi suất cho vay xuống 7,2% – lần cắt giảm lãi suất đầu tiên kể từ năm 2002 và sau đó nhiều ngân hàng trung ương khác noi theo. Biện pháp này thực hiện được do áp lực lạm phát đã giảm đáng kể nhờ sự xuống giá liên tục của dầu mỏ và các nguyên liệu chiến lược khác. Kích thích kinh tế là một lựa chọn khác. Mới đây Đài Loan công bố gói giải pháp trị giá 5,6 tỉ đô la Mỹ nhằm hỗ trợ lãi suất cho người mua nhà trả góp và xây dựng những công trình hạ tầng mới.

Chính phủ Nhật Bản, hôm 29-9, đã đề nghị Quốc hội phê chuẩn khoản ngân sách bổ sung 17 tỉ đô la Mỹ nhằm hỗ trợ chi phí nhiên liệu và thực phẩm cho các doanh nghiệp. Thủ tướng Nhật mới nhậm chức Taro Aso cũng đang kêu gọi cắt giảm thuế nhằm khuyến khích tiêu dùng của người dân. Được biết Trung Quốc cũng sắp đưa ra một gói giải pháp kích thích kinh tế quan trọng ngay trước Hội nghị trung ương của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong tháng này.

Những giải pháp kích cầu này có hiệu quả như thế nào, liệu sức mua thị trường nội địa có bù đắp nổi sự suy giảm của hoạt động xuất khẩu sang Mỹ và châu Âu hay không, điều đó chưa thể khẳng định được. Nhưng nếu không kịp thay đổi chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người tiêu dùng thì tình hình chắc chắn sẽ xấu đi rất nhanh.

LAN PHƯƠNG (theo TIME và New York Times)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới