Thứ Ba, 18/06/2024, 21:53
31.7 C
Ho Chi Minh City

Thế giới trong cơn sốt giá gạo

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Thế giới trong cơn sốt giá gạo

Tranh nhau mua gạo ở Pakistan.

(TBKTSG) – “Mỗi chuyến hàng tới, giá gạo lại tăng lên. Chúng tôi thấy giá tăng từng ngày”, John Booth, Giám đốc khu vực của chuỗi siêu thị bán sỉ Costco, nói và thêm rằng trong gần 22 năm làm việc ở công ty ông chưa bao giờ thấy nhu cầu mua gạo lại tăng khủng khiếp như hôm nay.

Đường đi của tin đồn

Từ giữa tháng 4 đến nay, dân gốc châu Á ở Mỹ, đặc biệt là các chủ tiệm ăn Ấn Độ, Trung Quốc lặng lẽ tích trữ gạo thơm, được chuộng nhất là gạo jasmine Thái Lan và gạo basmati Ấn Độ. Việc đó đã khiến nhiều cửa hàng bị hết gạo và các chuỗi siêu thị bán sỉ như Costco và Sam’s Club phải giới hạn số lượng gạo mà mỗi khách hàng được mua. “Chúng tôi nghe nói nhiều chủ tiệm ăn đã trữ trong kho số gạo đủ dùng trong ba tuần, nhiều hơn nhu cầu hiện thời của họ và làm cho tình hình thiếu gạo trở nên tồi tệ”, ông Richard Galanti, Giám đốc tài chính của Costco, nói.

Ngày 24-4, Sam’s Club (thuộc tập đoàn Wal-Mart) ra thông báo, giải thích việc hạn chế mỗi khách hàng được mua tối đa 4 bao gạo là “nhằm ngăn những người bán sỉ và những kẻ đầu cơ vét sạch kho gạo dự trữ của chúng tôi. Chúng tôi sẽ làm việc với các nhà cung cấp, bảo đảm đủ đáp ứng nhu cầu”.

Cơn sốt gạo ở Mỹ bắt nguồn từ tin đồn ở Philippines. Ngày 15-4, Chính phủ Philippines cố mua 500.000 tấn gạo trên thị trường quốc tế nhưng chỉ mua được 320.000 tấn dù đã trả giá cao ngất ngưởng. Sự kiện này đã gây chấn động hệ thống buôn bán sỉ gạo trên toàn thế giới. Người dân ở Hồng Kông và Quảng Đông lập tức vét sạch gạo ở siêu thị và chợ, cho dù chính phủ Trung Quốc khẳng định, nhà nước có kho dự trữ tương đương 50% sản lượng gạo quốc gia.

Người tiêu dùng và giới chủ nhà hàng tại Mỹ vào cuộc muộn hơn một vài ngày, vừa lùng mua gạo, vừa bắt đầu đặt mua gạo kỳ hạn. Chính phủ Philippines vừa công bố sẽ mua thêm từ 100.000 – 600.000 tấn gạo nữa và nếu họ không tìm ra gạo để mua có nghĩa là một cuộc khủng hoảng gạo thực sự đã xảy ra.

Hình ảnh người tiêu dùng Mỹ xếp hàng rồng rắn ở các siêu thị mua gạo được chiếu trên các hệ thống truyền hình quốc tế gây kinh hoàng cho người dân khắp các nước trên thế giới, cả ở Việt Nam. Những tin đồn thất thiệt cùng với tâm lý phòng xa “tích cốc phòng cơ” đã thôi thúc các bà nội trợ tràn ra chợ và siêu thị, tranh thủ mua gạo, làm cho giá gạo tăng phi mã, lên gấp đôi chỉ trong một tuần và nhiều cửa hàng gạo đóng cửa, xuất hiện nhiều nhà đầu cơ.

Đầu cơ đẩy giá lên

Thực tế, không chỉ Việt Nam có đủ gạo mà thế giới cũng không thiếu gạo. Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc xác định sản lượng gạo thế giới năm ngoái tăng 1%, năm nay dự kiến tăng 1,8%. Ông Nathan Childs, kinh tế gia cao cấp theo dõi thị trường gạo toàn cầu thuộc Sở Nghiên cứu Kinh tế của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ, khẳng định: “Từ năm ngoái đến nay Việt Nam và Thái Lan thu hoạch được lượng lúa gạo kỷ lục, Ấn Độ cũng đang có một vụ mùa bội thu”.

Các chuyên gia cho rằng, nguồn cung gạo vẫn đáp ứng đủ nhu cầu của một nửa nhân loại, song do những bất cập trong cơ chế thương mại và tệ nạn đầu cơ nên giá gạo bị đẩy lên cao và gây ra tình trạng thiếu gạo cục bộ ở một số quốc gia.

Để ngăn chặn lạm phát, nhiều nước đã cấm hoặc hạn chế xuất khẩu gạo và như vậy làm giảm khối lượng gạo lưu thông trên thị trường thế giới. Năm 2007, Ấn Độ và Việt Nam – hai quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu – đã hạn chế xuất khẩu, năm nay các nước Campuchia, Ai Cập và Brazil cũng làm theo.

Trong khi đó, tình trạng ảm đạm của thị trường tài chính – chứng khoán thế giới từ sau vụ khủng hoảng nhà đất bên Mỹ thôi thúc các nhà đầu tư đổ tiền vào cổ phiếu hàng hóa – tập trung vào những mặt hàng chiến lược như dầu thô, vàng, sắt thép và lương thực, với kỳ vọng những mặt hàng này sẽ tăng giá mạnh so với giá đồng đô la đang tụt dài vì suy thoái kinh tế.

Tại sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT), hợp đồng bán gạo theo kỳ hạn (rice futures), trước kia rất ít được chú ý nay lại được nhà đầu tư săn lùng rất mạnh. “Trong ba mươi năm kinh doanh ngũ cốc, bây giờ tôi mới thật sự nhìn thấy thị trường gạo”, Tim Hannagan, chuyên viên phân tích thị trường ngũ cốc của Công ty Thương mại Alaron tại Chicago nói.

Hậu quả là giá gạo liên tục bị đẩy lên. Tính từ tháng 1 đến tháng 4-2008, giá gạo Mỹ hạt dài tăng gấp đôi, lên 800 đô la/tấn; gạo basmati Ấn Độ tăng 182%, từ 1.300 đô la lên 2.400 đô la/tấn và gạo jasmine Thái Lan tăng từ 625 đô la lên 1.125 đô la/tấn.

Chỉ mới 10 giờ sáng mà siêu thị bán sỉ Costco ở San Francisco đã bán sạch lượng gạo thơm Thái Lan dự trù cung ứng trong ngày: 3 quầy đầy những bao gạo nhãn hiệu Chú Voi May mắn, mỗi bao 50 pound (22,68 ki lô gam) giá 21,99 đô la. Cô Mary Jane Galviso – một người môi giới bất động sản đến từ Orosi, một vùng nông thôn cách San Francisco 200 dặm về phía Đông Nam – chỉ mua được 2 bao gạo, mức tối đa mỗi người được mua ở cửa hàng này. “Thật là kinh hoàng”, cô nói và cho biết cửa hàng gạo địa phương nơi cô sống đã hết sạch gạo Thái.

“Mỗi chuyến hàng tới, giá gạo lại tăng lên. Chúng tôi thấy giá tăng từng ngày”, John Booth, Giám đốc khu vực của Costco, nói và thêm rằng trong gần 22 năm làm việc ở công ty ông chưa bao giờ thấy nhu cầu mua gạo lại tăng khủng khiếp như hôm nay.

Phản ứng của các chính phủ

Biểu tình đòi giảm giá gạo ở Philippines.

Ở Philippines, thị trường không thiếu gạo nhưng người dân thiếu tiền mua gạo vì giá quá cao. Nghị sĩ Edgardo Angara, cựu Bộ trưởng Nông nghiệp thời Tổng thống Estrada, than thở: “Khó khăn không phải do nguồn cung gạo mà do sức mua của người dân”. Để đối phó, Chính phủ Philippines liên tục đưa gạo dự trữ ra bán và trừng phạt nặng những kẻ đầu cơ trục lợi. Báo Inquirer ra hôm thứ Ba cho biết, ngoài tiền hỗ trợ cơ quan lương thực quốc gia NFA mua 2,2 triệu tấn gạo dự trữ, Chính phủ Philippines đã dành 5 tỉ peso (120 triệu đô la Mỹ) tài trợ trực tiếp cho 300.000 hộ gia đình nghèo ở 20 tỉnh trong nước.

Tại Thái Lan, Bộ Thương mại đề nghị chính phủ cho đóng gói 2,1 triệu tấn gạo đang trữ trong kho thành những bao gạo 5 ki lô gam mỗi bao để bán đến tận tay các bà nội trợ thay vì bán sỉ cho các nhà cung cấp. Báo Nation cho biết Bộ trưởng Thương mại Thái Mingkwan Sangsuwan đang công du các nước bạn hàng ở châu Âu và Trung Đông để trấn an rằng nguồn cung cấp gạo sẽ không gián đoạn và năm nay Thái Lan dự kiến sẽ xuất khẩu khoảng 9 triệu tấn gạo, tận dụng lúc Việt Nam và Ấn Độ ngừng xuất khẩu để tăng thị phần của gạo Thái Lan.

Tại Mỹ, cảnh người dân xếp hàng mua gạo gây sốc cho các nhà hoạch định chính sách. Cuối tuần qua cả chính phủ của Tổng thống Bush và Quốc hội Mỹ đều lo tìm giải pháp cho một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu có thể tác động xấu đến an ninh quốc gia của Mỹ. Tuần trước Mỹ đã chi ra 200 triệu đô la góp vào Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) nhưng các nghị sĩ Dân chủ trong Quốc hội Mỹ vẫn chưa vừa lòng, họ đề nghị trích từ 350-550 triệu đô la từ ngân sách chiến tranh Iraq để cứu trợ khẩn cấp bằng lương thực cho các nướcnghèo.

“Mọi người đã nhận ra rằng, viện trợ lương thực không chỉ là hành động đạo đức mà còn là biện pháp an ninh”, bà Jennifer Parmelee, phát ngôn nhân của WFP cho biết, đồng thời thêm rằng tổ chức này hiện cần khoảng 775 triệu đô la để cung cấp gạo cho 78 triệu người túng đói trên thế giới.

HUỲNH HOA (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới