Thứ Hai, 15/07/2024, 18:11
31 C
Ho Chi Minh City

Tết bánh trôi, bánh chay

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tết bánh trôi, bánh chay

Thoa Nguyễn

Bánh trôi được bày bán sẵn khá nhiều tại các cửa hàng bán đồ ăn chín. Ảnh: Thoa Nguyễn

(TBKTSG Online) – Cứ vào khoảng cuối tháng Hai âm lịch ở Hà Nội, trên những kệ hàng đồ ăn chín, ai cũng dễ nhận ra những đĩa bánh trôi, bánh chay, bên cạnh là những chậu bột, những gói đường – nguyên liệu để làm bánh được bày bán nhiều hơn cả.

Nhìn thấy hai thứ bánh này, ai cũng nghĩ tới ngày mùng 3 tháng Ba âm lịch hàng năm với tục cúng bánh trôi bánh chay. Nhưng tại sao, đến ngày này, bánh trôi bánh chay lại được bán hay làm thịnh hành để cúng gia tiên thì ít ai biết đến.

Đem thắc mắc trên bày tỏ với người đã luống tuổi thì được biết, ngày mùng 3 tháng Ba còn có tên gọi là tết Hàn thực, vốn có nguồn gốc từ Trung Hoa nhưng đã được Việt hóa từ lâu đời.

Ngày tết đó bắt nguồn từ một điển tích: thời Xuân Thu ở Trung Quốc, công tử Trùng Nhĩ (về sau là vua Tấn Văn Công) khi gặp cảnh hoạn nạn, đói quá, được Giới Tử Thôi cắt thịt đùi mình nấu dâng cho ăn. Sau mười chín năm phiêu bạt, Trùng Nhĩ lại được trở về nắm giữ Vương quyền nước Tần. Vua ban thưởng cho tất cả những người đã cùng nếm mật nằm gai, nhưng lại quên mất Tử Thôi. Tử Thôi cũng không oán giận gì (vì nghĩ việc giúp đỡ Trùng Nhĩ là một nghĩa vụ của kẻ bề tôi) và đưa mẹ vào sống ở núi Điền. Lúc vua nhớ ra, cho người tới mời mà không được, liền sai đốt rừng để buộc Tử Thôi phải ra. Nhưng Tử Thôi không chịu và hai mẹ con đã cùng bị chết cháy. Hôm ấy đúng ngày mùng 5 tháng Ba.

Sau khi hai mẹ con Tử Thôi bị chết cháy, vua sai lập miếu thờ trên núi và đổi tên núi đó là Giới Sơn. Từ đó, cứ ngày 3 đến hết ngày 5 tháng Ba âm lịch hàng năm, người dân quanh vùng kiêng đốt lửa mà chỉ ăn đồ nguội đã nấu sẵn từ hôm trước.

Từ thời nhà Lý (1010 – 1225) nhân dân Việt Nam đã tiếp nhận tết này nhưng chỉ tổ chức vào một ngày mùng 3 tháng Ba, nhưng không kiêng nổi lửa và thường làm bánh trôi, bánh chay thay cho đồ nguội.

Theo những người chuyên làm hai loại bánh này, gạo làm bánh phải chọn được nếp cái hoa vàng, thứ gạo tròn hạt, đều tay. Tỉ lệ gạo được trộn chín phần nếp, cho một phần tẻ hoặc nhiều là non hai phần tẻ. Bởi nếu ít tẻ thì bánh làm sẽ bị dính và chảy, không thành hình tròn đẹp, mà nhiều quá thì lại bị cứng bánh, ăn sẽ dai.

Gạo nếp lẫn gạo tẻ vo sạch, ngâm mềm, vo qua lại sau khi ngâm cho sạch rồi đem xay nhuyễn trong cối xay có cho nước vào từ từ. Bột nước được cho vào túi vải treo lên sau khi xay, để ráo nước, nhào lại bột cho thật dẻo, mịn.

Để đẹp mắt, bánh chay có thể được trang trí bởi những hạt đỗ xanh đồ chính giống hình hoa cau, dừa tươi, hạt vừng. Ảnh: Thoa Nguyễn

Khi vo bánh tròn, đặt bánh lên một tấm vải khô sạch để hút nước, tránh cho bánh bị méo khi thả vào nước luộc. Đỗ để làm nhân bánh chay cũng phải là loại giống đỗ tiêu, hạt nhỏ, thơm. Đỗ xanh ngâm mềm, đãi sạch vỏ, hấp hoặc đồ chín và đem giã nhuyễn. Xào phần đậu xanh đã giã với đường, vo lại thành những viên nhỏ vừa phải.

Quấy bột sắn dây hoặc bột đao với nước pha đường, kèm một chút nước gừng, đun nhỏ lửa, đảo đều tay cho bột hơi sánh lại và không bị cháy khét ở đáy nồi. Đường làm nhân bánh trôi ngon nhất là loại đường phên có màu ngả vàng, chặt thành những viên nhỏ như hạt lựu.

Nồi dùng để luộc bánh nên cho nhiều nước, đun nhỏ lửa, thả bánh cho đến chín. Khi bánh chín, nhúng bánh vào nước đun sôi để nguội đã chuẩn bị sắn rồi vớt ra đĩa (đối với bánh trôi), ra bát (đối với bánh chay). Bánh chay thì chan thêm nước bột sắn dây hoặc bột đao đã nấu sẵn ở phần trên.

Để đẹp mắt và ngon miệng, người làm có thể rắc thêm vài sợi dừa nạo nhỏ, hoặc dăm hạt đỗ xanh đã chín còn nguyên hình hoa cau vào bát bánh chay; vừng rang chín vào những đĩa bánh trôi để tạo thêm hương thơm và vị bùi cho bánh.

Đối với người Việt Nam, tết Hàn thực vừa để tưởng nhớ người xưa vừa là dịp để mọi người viếng thăm và tảo mộ người thân và cúng gia tiên, mong một mùa hạnh phúc, ấm no. Tết Hàn thực còn được người Việt gọi bằng cái tên khác là tết bánh trôi – bánh chay.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới