Thứ Hai, 17/06/2024, 20:57
28.9 C
Ho Chi Minh City

Tăng trưởng IPO ở châu Á

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tăng trưởng IPO ở châu Á

Các nhà đầu tư trong đợt IPO của Vietcombank -Ảnh: LÊ TOÀN

(TBKTSG)- Những năm gần đây, hoạt động phát hành chứng khoán lần đầu ra công chúng (IPO) ở châu Á có những biến động và phát triển đáng kể. Thời báo Kinh tế Sài Gòn tóm lược những đánh giá và phân tích mới nhất của Citigroup Global Markets Inc. về thị trường này.

Theo báo cáo của Citigroup Global Markets Inc. mới được công bố vào tháng 4-2008, từ năm 2001 đến nay thị trường đã chứng kiến sự bùng nổ về IPO ở khu vực châu Á, với tổng giá trị phát hành lên đến gần 300 tỉ đô la Mỹ, đạt tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm là 40%. Với sự tăng trưởng như vậy, khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã vượt thị trường Mỹ và châu Âu về tổng khối lượng IPO và trong năm vừa rồi (2007), Trung Quốc đã vượt New York để trở thành thị trường IPO lớn nhất (65 tỉ đô la Mỹ so với 40 tỉ).

Xét về quy mô của các lần IPO, thì ba trong 10 đợt phát hành chứng khoán lớn nhất toàn cầu vào năm 2006 đã xảy ra ở châu Á, trong đó phải nhắc đến kỷ lục IPO lớn nhất từ trước đến nay thuộc về tập đoàn ICBC của Trung Quốc với tổng giá trị phát hành lên đến gần 22 triệu đô la Mỹ.

IPO “bùng nổ” do đâu?

Xét từ góc độ thị trường

Hoạt động IPO ở châu Á tăng trưởng mạnh đã phản ánh xu hướng muốn được niêm yết của các công ty nhằm thu hút nguồn vốn cho phát triển cũng như nhằm phục vụ cho mục tiêu chuyển hóa tài sản thành nguồn tiền. Từ 76 tổ chức đăng ký IPO vào năm 2001, con số này đã tăng gấp bốn lần vào năm 2007. Quy mô trung bình của các đợt IPO cũng không ngừng tăng, nhất là đối với các đợt IPO tư nhân hóa (tức là chuyển đổi từ sở hữu nhà nước sang sở hữu đại chúng).

Ngoài ra còn có một số yếu tố về cơ cấu (do cầu kéo hoặc do cung đẩy) dẫn tới hoạt động IPO ở châu Á phát triển mạnh, chẳng hạn như tỷ lệ vốn hóa thị trường trên GDP còn thấp, hệ thống các quỹ lương hưu phát triển mạnh, công tác quản lý đầu tư ngày càng trở nên chuyên nghiệp hơn, tỷ lệ tiết kiệm hộ gia đình cũng ngày càng cao hơn, hay do việc tư hữu hóa các doanh nghiệp quốc doanh ngày càng nhiều, các ngành, công ty đạt mức tăng trưởng cao…

Xét từ góc độ của các tổ chức phát hành

Có bốn động lực chính dẫn đến tăng cung IPO trên thị trường châu Á.

Một là do kinh tế châu Á tăng trưởng cao. Chính điều này đã thúc đẩy sự hình thành các công ty mới và sự tìm đến nguồn vốn trên thị trường chứng khoán, hoặc giúp các công ty nhanh chóng mở rộng quy mô và hướng tới thị trường niêm yết để có được tính thanh khoản cao.

Hai là do mục tiêu chuyển hóa tài sản thành nguồn tiền của rất nhiều công ty gia đình có quy mô lớn. Trong nhiều trường hợp, các doanh nghiệp này tìm đến thị trường niêm yết để tạo nguồn vốn nhằm đa dạng hóa các hoạt động kinh doanh.

Ba là, việc tư nhân hóa các công ty nhà nước đã góp phần làm tăng tổng giá trị IPO khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trong những năm 1990, hoạt động tư nhân hóa chiếm 30% tổng số phát hành IPO, tỷ lệ này tăng lên 41% trong giai đoạn 2000-2007, riêng trong năm 2006 con số này là 57%.

Cuối cùng là nhờ những sáng kiến về tài chính và pháp lý đã góp phần tạo ra các nguồn tài sản đa dạng, như quỹ ủy thác đầu tư bất động sản (REIT), quỹ ủy thác kinh doanh, quỹ ủy thác cơ sở hạ tầng, và thị trường chứng khoán là hình thức thích hợp để huy động vốn.

Cơ cấu thị trường IPO châu Á

Nếu xét về quốc tịch của các công ty phát hành, thì các công ty Trung Quốc đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sự tăng trưởng vượt bậc của thị trường IPO châu Á. Vào năm 1990, các tổ chức phát hành của Trung Quốc mới chỉ chiếm 5% tổng giá trị IPO ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, nhưng đến năm 2006, tổng trị giá IPO của các công ty Trung Quốc đã chiếm đến 64% trị giá IPO của châu Á, đó là chưa tính tỷ lệ 11% giá trị IPO của các công ty thành lập ở Hồng Kông nhưng lại hoạt động và đặt trụ sở chính ở Trung Quốc.

Theo các chuyên gia của Citigroup, những động lực tương tự cũng đang dần xuất hiện ở Ấn Độ – nơi đang diễn ra sự cải cách và phát triển kinh tế mạnh mẽ, cùng với sự xuất hiện của tầng lớp trung lưu, quá trình tìm kiếm cơ hội kinh doanh bên ngoài và các khoản đầu tư lớn vào cơ sở hạ tầng – đã thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư và tạo nền tảng phát triển rất tốt cho hoạt động IPO.

Với thực tế nêu trên dường như đã hết chỗ cho các tổ chức phát hành ở những thị trường nhỏ. Thực ra không phải vậy. Để thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư quốc tế, các doanh nghiệp phát hành cần đưa ra các luận điểm đầu tư có tính cạnh tranh và khác biệt. Chẳng hạn, Singapore đã tạo ra sức hấp dẫn cho thị trường IPO của mình bằng các khái niệm niêm yết mới mẻ và sáng tạo như quỹ ủy thác đầu tư bất động sản, quỹ kinh doanh, phân tách tài sản…

Nếu xét theo ngành thì hoạt động IPO ở châu Á – Thái Bình Dương tập trung chủ yếu ở ba lĩnh vực chính, gồm: tài chính – ngân hàng cũng như một số ngành chủ chốt khác như điện, công nghệ; lĩnh vực tiêu dùng nội địa; và hạ tầng cơ sở và bất động sản trong nước.

Nhân tố quyết định sự thành công của một đợt IPO

Một trong những khâu quan trọng trong quá trình IPO là xác định giá. Nguyên tắc cơ bản của khâu này là tìm ra mức cân đối thích hợp giữa việc tối đa hóa giá trị và tổng số tiền phát hành với việc tạo ra mối quan hệ chặt chẽ với các cổ đông đại chúng cũng như sự hấp dẫn của các giao dịch sau khi phát hành. Thường thì dấu hiệu chính đánh giá sự thành công một đợt IPO là giá cổ phiếu tăng sau khi phát hành.

Số liệu của Citigroup cho thấy trong suốt 12 năm qua, giá cổ phiếu trong tuần đầu sau khi IPO của các công ty ở châu Á tăng trung bình 11%, trong khi đó con số này ở Mỹ là 11-14% (giai đoạn 2001-2004) và ở châu Âu là 8%. Nếu tính trong một năm, thì giá cổ phiếu của các doanh nghiệp mới IPO cũng tăng mạnh hơn so với các cổ phiếu khác ở châu Á, đặc biệt trong hai năm qua.

Thông thường, các doanh nghiệp thực hiện IPO đều được định giá thấp hơn so với các công ty toàn cầu cùng cấp độ. Ở châu Á, theo phân tích của các chuyên gia Citigroup, mức chênh lệch này vào khoảng 15% và có xu hướng thu hẹp dần trong một vài năm qua.

Một nhân tố khác cũng có vai trò quan trọng quyết định sự thành công khi IPO là chọn nơi niêm yết. Dẫn chứng cho trường hợp này là các công ty công nghệ châu Á. Họ thường chọn niêm yết trên thị trường nước ngoài vì hai lý do: thứ nhất là vì các đối thủ cạnh tranh của họ trên toàn cầu thường niêm yết trên thị trường NYSE hoặc NASDAQ; thứ hai là vì các nhà đầu tư trên thị trường mà họ niêm yết đã quen thuộc với các sản phẩm, vị thế thị trường và triển vọng phát triển của doanh nghiệp. Cho nên, họ tin rằng những lợi ích thu được từ thị trường niêm yết ở nước ngoài có thể giúp bù đắp những chi phí tăng thêm vì sự chọn lựa này.

Tuy nhiên, cũng không nhất thiết phải chọn thị trường niêm yết ở bên ngoài khi mà thị trường trong nước đáp ứng được các mục tiêu mà doanh nghiệp đề ra. Sự phát triển vượt trội của thị trường cổ phiếu (hạng A) của Trung Quốc trong hai năm qua là một minh chứng. Năm 2005, tổng giá trị phát hành cổ phiếu hạng A của Trung Quốc chỉ chưa tới 4 tỉ đô la Mỹ, sang đến năm 2007 con số này đã lên đến 74 tỉ đô la, trong đó 70% là giá trị niêm yết bổ sung.

Q.N (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới