Thứ Năm, 20/06/2024, 18:39
32.3 C
Ho Chi Minh City

Tai nạn và che giấu thông tin

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Tai nạn và che giấu thông tin

Huỳnh Hoa

(TBKTSG) – Vụ tai nạn đường sắt cao tốc ở Ôn Châu mười ngày trước được giới quan sát coi như một “phép ẩn dụ” về xã hội Trung Quốc hiện nay; ở đó nhà cầm quyền cố che giấu thông tin, trong khi người dân được trang bị kiến thức và công nghệ tin học hiện đại đang bộc lộ ngày càng mạnh mẽ nỗi hoài nghi và bất bình trên mạng Internet và trên báo chí truyền thống. Sự mất niềm tin đã không còn thu hẹp trong vấn đề đường sắt cao tốc mà đang lan sang nhiều lĩnh vực khác, trước mắt là tàu điện ngầm.

Ngay sau khi hai đoàn tàu cao tốc va vào nhau làm chết 39 người và bị thương 191 người hôm 23-7, giới chức có trách nhiệm đã lập tức giải thích nguyên nhân là do sét đánh làm hỏng hệ thống điện của một đoàn tàu. Cách giải thích đó không thuyết phục được người dân, như một thanh niên Trung Quốc Yan Youming bình luận trên mạng Weibo: “Trong con mắt của chính quyền, người dân bao giờ cũng ngây ngô như trẻ lên ba”. Và hành động vội vã chôn lấp những toa tàu bị nạn – được người dân ghi lại trong một đoạn phim được lan truyền rộng rãi trên mạng – đã gây ra nỗi hoài nghi về những khuất tất đằng sau vụ tai nạn bi thảm này.

Chưa hết, thứ Sáu tuần trước, các cơ quan báo chí Trung Quốc đồng loạt nhận được một chỉ thị từ cơ quan phụ trách thông tin của chính phủ, yêu cầu báo chí không tiếp tục săn tìm thông tin về vụ tai nạn mà chỉ được đưa tin theo nguồn tin chính thức của Tân hoa xã. Chỉ thị bất ngờ lúc nửa đêm đã buộc hầu hết báo chí Trung Quốc phải gỡ bỏ những nội dung chuẩn bị sẵn cho số báo cuối tuần – phần lớn là các chuyên đề nhiều trang về vụ tai nạn đường sắt – để thay bằng những tin tức vô thưởng vô phạt.

Chỉ trừ một ấn phẩm, tờ Quan sát viên kinh tế có trụ sở tại Bắc Kinh. Với hình bìa là tấm ảnh đen trắng về một toa tàu bị rơi xuống cầu ẩn sau cái logo của ngành đường sắt Trung Quốc, tờ báo này đã dành 8 trang trong số cuối tuần qua để phân tích và bình luận một cách cay đắng về cách xử lý mù mờ của chính quyền sau thảm họa. Bài xã luận của báo, “Bộ Đường sắt đang cố che giấu điều gì?” là lời lên án đanh thép đối với thói bưng bít thông tin của các cấp chính quyền Trung Quốc.

Những chỉ thị này hoàn toàn trái với cam kết của Thủ tướng Ôn Gia Bảo tại hiện trường vụ tai nạn ngày 29-7, khi ông hứa sẽ tiến hành điều tra toàn diện và thông tin rộng rãi để người dân theo dõi và giám sát.

Mới đây, hôm 30-7, chính quyền thành phố Bắc Kinh lại ra chỉ thị “không tường thuật, không bình luận”, cấm báo chí địa phương thông tin rằng hệ thống điều khiển tín hiệu dùng trong hệ thống tàu điện ngầm ở Bắc Kinh được thiết kế và sản xuất bởi cùng một công ty đã sản xuất hệ thống tín hiệu cho tàu cao tốc – nguyên nhân trực tiếp gây ra vụ tai nạn ngày 23-7 tại Ôn Châu, theo công bố của chính quyền.

Các nhà phân tích nói rằng, việc che giấu thông tin như vậy chẳng những không làm gia tăng niềm tin mà còn kích thích công chúng tìm hiểu và phát hiện ra những nguy cơ tiềm ẩn trong hệ thống tàu điện ngầm ở nước này. Theo báo chí Trung Quốc, những khiếm khuyết nhìn thấy trong việc xây dựng đường sắt cao tốc hầu như đều có trong dự án phát triển tàu điện ngầm, chẳng hạn như tốc độ xây dựng vũ bão mà bỏ qua những tiêu chuẩn về an toàn.

Nếu như năm 2006 Trung Quốc chỉ có 10 tuyến tàu điện ngầm thì vào năm ngoái, con số này đã lên tới 48 tuyến và sẽ tăng gấp đôi vào năm 2015. Ở Bắc Kinh, người ta chỉ cần 20 tháng để xây dựng xong một tuyến tàu điện ngầm trong khi Mỹ và Singapore cần ít nhất bảy năm để hoàn tất một dự án tương tự.

Trên các mạng xã hội của Trung Quốc đã có nhiều người bày tỏ mối lo ngại về sự an toàn của tàu điện ngầm và cho rằng họ sẽ không bao giờ đi tàu điện ngầm hoặc tàu cao tốc vì không muốn “mua vé lên thiên đường”.

Sâu xa hơn, vụ tai nạn Ôn Châu và cách xử lý của chính quyền càng củng cố nỗi lo sợ rộng rãi trong xã hội về sự điều hành kém cỏi của chính quyền sau hàng loạt vụ tai tiếng tham nhũng và an toàn công cộng trong những năm gần đây. “Khi một đất nước băng hoại tới mức chỉ một tia sét có thể gây ra cả một thảm họa đường sắt, một chiếc xe tải chạy qua có thể làm sập một cây cầu, uống vài bịch sữa bột có thể bị sỏi thận… thì không ai trong chúng ta có thể vô can. Trung Quốc ngày nay là một con tàu cao tốc đi qua vùng bão táp mà không ai trong chúng ta là người quan sát, tất cả đều là hành khách”, tờ Quan sát viên kinh tế viết trong bài bình luận.

Về phương diện kinh tế, sự mất niềm tin của công chúng đang đẩy ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc tới chỗ phá sản vì không thể tạo doanh thu đủ để trang trải tiền lãi vay đầu tư. Đến cuối quí 1-2011, Bộ Đường sắt nước này đã mang nợ 1.980 tỉ nhân dân tệ (307 tỉ đô la Mỹ), tương đương 5% GDP của Trung Quốc và tổng chi phí để duy trì hoạt động của đường sắt cao tốc trong quí 1 nhiều hơn tổng doanh thu tới 3,8 tỉ nhân dân tệ. Tai nạn ở Ôn Châu càng khiến cho tiền đồ của ngành đường sắt cao tốc Trung Quốc thêm u ám.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới