Chủ Nhật, 16/06/2024, 03:18
25.6 C
Ho Chi Minh City

Sáp nhập Phương Nam, Sacombank nhận được gì?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Sáp nhập Phương Nam, Sacombank nhận được gì?

Lê Duy Khánh

Sáp nhập Phương Nam, Sacombank nhận được gì?
Giao dịch tại Sacombank. Sau khi Sacombank và Phương Nam Bank sáp nhập, cái tên Ngân hàng Phương Nam sẽ biến mất khỏi thị trường ngân hàng. Ảnh: THANH TAO

(TBKTSG) – Mới đầu năm, thị trường ngân hàng tiếp tục ghi nhận thông tin về một thương vụ sáp nhập nữa, lần này sẽ là giữa Sacombank và Phương Nam Bank (PNB). Hãy xem Sacombank sẽ nhận được gì từ thương vụ này, hay đơn thuần sáp nhập là xu thế của thị trường, hay để giải quyết những vấn đề nào khác?

Quá khứ lẫy lừng

Sau lần sáp nhập này, cái tên Ngân hàng Phương Nam sẽ biến mất khỏi thị trường ngân hàng. Tuy nhiên, nhiều người biết rằng, trong lịch sử ra đời và phát triển 21 năm của mình, PNB là một trong những ngân hàng có vai trò khá nổi bật trong hệ thống, khi tham gia tái cơ cấu cho khá nhiều ngân hàng và quỹ tín dụng nhân dân, vào những năm 2003 trở về trước.

Nhiều nhân sự của PNB vẫn kể cho các thế hệ sau về lịch sử “lẫy lừng” mà họ đã từng trải qua, về những tháng ngày họ ăn ngủ ở các tỉnh sông nước miền Tây để sáp nhập các ngân hàng Đồng Tháp, Cái Sắn (Cần Thơ)… hay dấn thân ra đất Bắc để mua lại Quỹ Tín dụng Định Công (Thanh Trì, Hà Nội). Đó là những năm tháng hạnh phúc, PNB giữ vai trò một ngân hàng mạnh, ra tay giúp đỡ những đơn vị hoạt động khó khăn.

Bốn ngân hàng và một quỹ tín dụng nhân dân đã sáp nhập vào PNB hoặc được PNB mua lại, trong đó thương vụ cuối cùng diễn ra cách đây hơn 10 năm, vụ sáp nhập Ngân hàng Nông thôn Cái Sắn vào năm 2003. Trước đó, Ngân hàng TMCP Đồng Tháp (1997), Đại Nam (1999), Quỹ Tín dụng Định Công (2000) và Ngân hàng TMCP Nông thôn Châu Phú (2001) đã lần lượt biến mất mà nhiều vị trí đang làm việc tại PNB ngày hôm nay xuất thân từ các đơn vị này, là minh chứng cho sự từng tồn tại của họ.

Tuy nhiên, có lẽ PNB chỉ được nhiều người biết đến trước kia, còn trong vòng 7-8 năm gần đây, hình ảnh PNB trên thị trường không còn nổi bật, luôn gắn liền với những khó khăn về thanh khoản, không rõ phương hướng phát triển, và khi nói đến PNB, người ta nói đến một ngân hàng gia đình, cùng “ông chủ” của nó, ông Trầm Bê.

Rủi ro hiện hữu từ danh mục đầu tư

Đến cuối quí 3-2013, tổng tài sản của PNB đạt 74.172 tỉ đồng, gần như không biến động so với đầu năm (74.285 tỉ đồng). Đồng thời dư nợ cho vay của PNB cũng bất động, ở mức 43.367 tỉ đồng so với mức 43.462 tỉ đồng đầu năm. Nhìn tổng thể hoạt động của PNB trong ba quí năm 2013, sự thay đổi đáng kể chỉ diễn ra ở ba khoản mục chính, tiền gửi và vay các tổ chức tín dụng khác, tiền gửi của khách hàng và các khoản phải thu.

Dư nợ cho vay của PNB không có sự thay đổi về mặt con số tuyệt đối, tuy nhiên về cơ cấu đã có điều chỉnh, dù không nhiều. Ở đây tạm thời sử dụng báo cáo tài chính của PNB quí 3-2013 và năm 2012 để xem xét danh mục cho vay của ngân hàng này do PNB chưa công bố số liệu năm 2013.
Đến 30-9-2013, hoạt động tín dụng của PNB chiếm 58,4% tổng tài sản, tập trung chủ yếu vào bốn mục đích, bao gồm cho vay xây dựng (17%), kinh doanh tài sản và dịch vụ tư vấn (10%), phục vụ cá nhân và cộng đồng (31%) và phần lớn nhất là thương nghiệp, sửa chữa xe có động cơ, đồ dùng cá nhân và gia đình (38%, giảm từ 45% cuối năm 2012). Đây là cơ cấu đầu tư thiếu đa dạng và mang đậm màu sắc bất động sản.

Trong bốn mục đích trên, thì ba mục đích đầu rõ ràng có liên quan mật thiết đến bất động sản, hay nói cách khác, đa phần những khoản vay có mục đích này thực chất là kinh doanh, mua bán bất động sản, chiếm 58% dư nợ cho vay. Điều này có vẻ mâu thuẫn với thời hạn của các khoản vay do ngân hàng này công bố. Tính đến 30-9-2013, dư nợ ngắn hạn của PNB chiếm đến 78% tổng dư nợ, như vậy đồng nghĩa với nhiều khoản vay kinh doanh bất động sản đang được cho vay ngắn hạn. Đây là sự mâu thuẫn nguy hiểm, nhưng dễ hiểu với nhiều ngân hàng thương mại của Việt Nam.

Vụ sáp nhập này có lẽ là hệ quả từ những biến động của Sacombank trước đây và việc sáp nhập chỉ đơn thuần là bớt đi một ngân hàng không cần thiết, theo chủ trương tái cơ cấu.

Trong khi đó, tài sản của PNB ghi nhận một khoản mục rất lớn, nhưng chưa bao giờ được làm rõ trong các báo cáo của PNB, đó là các khoản phải thu. Các khoản phải thu này chiếm 33% tổng tài sản, trong đó lãi và phí phải thu lên đến hơn 10.000 tỉ đồng, một tỷ lệ bất thường đối với hoạt động của một ngân hàng thương mại.

Đối chiếu với nhiều ngân hàng khác đã và đang phải tái cơ cấu vì mất thanh khoản, bị sự chi phối của một nhóm cổ đông, PNB có sự tương đồng rõ nét. Điều đó thể hiện ở danh mục đầu tư nghèo nàn, đa phần chỉ tập trung cho vay bất động sản và có khoản phải thu lớn (ở các ngân hàng khác, khoản mục này thường là ủy thác mua trái phiếu chính phủ, mà thực chất là cho vay lách quy định). Với những hoạt động như vậy, không thể chờ đợi kết quả kinh doanh tốt ở PNB.

Bất thường hoạt động kinh doanh

Đến hết quí 3-2013, PNB đạt 205,7 tỉ đồng lợi nhuận sau thuế. Tuy vậy, hiệu quả kinh doanh vẫn ở mức rất thấp so với toàn ngành. ROA và ROE quí 3-2013 lần lượt là 0,27% và 4,61%, đã cải thiện từ mức còn thấp hơn, 0,16% và 2,78% vào cuối năm 2012.

PNB là trường hợp duy nhất được ghi nhận trong nhiều năm qua, khi có NIM (Net interest margin – tỷ lệ lãi cận biên) âm, tức là thu từ lãi thấp hơn chi trả lãi. Kết quả này xảy ra vào cuối năm 2012, khi thu nhập lãi thuần của PNB âm 285,6 tỉ.

Với một ngân hàng thương mại, nơi huy động vốn để cho vay, thì nguồn thu nhập chính của họ luôn luôn từ lãi vay, và lợi nhuận chủ yếu từ chênh lệch lãi giữa cho vay và huy động thì PNB có thời điểm đi ngược lại quy luật chung.

Điều này có thể được giải thích bằng nhiều cách. Có thể do lãi suất có xu hướng tăng (năm 2012) và thu nhập từ lãi cho vay tăng chậm hơn so với mức tăng của lãi tiền gửi. Điều này thực tế khó xảy ra, vì kỳ hạn điều chỉnh lãi suất cho vay của các ngân hàng thông thường khoảng 3 tháng/lần, và thực tế, không ngân hàng nào để lỗ vì lý do này.

Cách giải thích khác là có thể do nợ xấu phát sinh quá cao dẫn đến các khoản lãi và phí không thể thu hồi trong khi ngân hàng phải huy động với lãi suất cao. Giải thích này phù hợp với tình hình thị trường nhưng số liệu nợ xấu của PNB không cho thấy điều đó.

Nợ xấu của PNB năm 2012 tăng từ 2,32% đầu năm lên 3,02% vào cuối năm, không có khác biệt nhiều và vẫn rất an toàn. Tuy nhiên, số liệu về các khoản phải thu có thể củng cố hướng lập luận này, khi tăng từ khoảng 18.000 tỉ đồng đầu năm 2012 lên gần 25.000 tỉ đồng vào cuối năm, trong đó lãi và phí phải thu tăng từ khoảng 3.600 tỉ đồng lên khoảng 6.300 tỉ đồng. Vậy, phải chăng nợ xấu của PNB chưa phải là con số cuối cùng, xét theo công bố của ngân hàng này.

Sacombank được gì?

Vậy Sacombank có lợi gì khi nhận sáp nhập PNB? Theo một số thông tin từ Sacombank thì họ sẽ được thêm 141 điểm giao dịch, tổng tài sản sẽ đứng thứ 5 trong hệ thống, chỉ sau nhóm bốn ngân hàng quốc doanh. Nhưng điều đó có quá quan trọng với Sacombank?

Đối với một thương vụ sáp nhập, việc tăng mạng lưới và tổng tài sản là chuyện đương nhiên. Vấn đề là khi chọn một ngân hàng để sáp nhập, nên lựa chọn ngân hàng nào đang có hiệu quả, tài sản có chất lượng, quản trị tương đối ổn… thì việc sáp nhập mới có thể tạo ra một ngân hàng đồng thời lớn hơn và mạnh hơn. PNB không đáp ứng được điều này, đồng nghĩa với việc sau sáp nhập, Sacombank chỉ “to xác” hơn mà thôi, thậm chí có thể bị kéo thụt lùi về mặt chất lượng tài sản và hoạt động.

Vụ sáp nhập này có lẽ là hệ quả từ những biến động của Sacombank trước đây, khi gia đình ông Đặng Văn Thành rời khỏi Sacombank và sự xuất hiện của ông Trầm Bê cùng với nhóm cổ đông từ PNB đổ sang. Gia đình ông Trầm Bê vẫn đang hiện diện đầy đủ ở hai ngân hàng này, và việc sáp nhập chỉ đơn thuần là bớt đi một ngân hàng không cần thiết, theo chủ trương tái cơ cấu. Do đó, hiệu quả là vấn đề không cần đặt ra trong thương vụ này.

“Đau đầu”  với tỷ lệ chuyển đổi

Tại cuộc họp đại hội đồng cổ đông của Sacombank vào tuần tới, hội đồng quản trị của ngân hàng này mới chỉ trình chủ trương về việc sáp nhập Phương Nam, phương án cụ thể ủy quyền lại cho hội đồng quản trị thực hiện và trình đại hội đồng cổ đông sau. Như vậy, cho đến nay những chi tiết về đề án sáp nhập, đặc biệt là tỷ lệ chuyển đổi dự kiến, vẫn chưa được tiết lộ.

Việc xác định tỷ lệ chuyển đổi không chỉ phụ thuộc vào giá trị thực tế của hai doanh nghiệp mà còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố “vô hình” khác. Giá trị sổ sách hiện nay của Sacombank là 14.620 đồng/cổ phiếu, cao gấp 1,3 lần giá trị sổ sách của Phương Nam.

Xét về giá trị thị trường, trong hai tháng gần đây giá cổ phiếu Sacombank được giao dịch quanh mức 20.000 đồng/cổ phiếu, trong khi đó giá cổ phiếu của Phương Nam lại đang được giao dịch trên thị trường OTC quanh mức 8.000-10.000 đồng/cổ phiếu. Như vậy, thị trường đang định giá cổ phiếu Sacombank cao gấp hai lần cổ phiếu Phương Nam.

Do đó, tỷ lệ chuyển đổi giữa Sacombank và Phương Nam hợp lý theo thị trường có thể là 1:2 hoặc ít ra là 1:1,5. Tuy nhiên, tỷ lệ chuyển đổi hợp lý không chỉ phụ thuộc vào những yếu tố khách quan mà còn phụ thuộc vào “ý chí” những cổ đông lớn và ban điều hành của hai ngân hàng.

H.B.T

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới