Thứ Ba, 25/06/2024, 09:49
27.3 C
Ho Chi Minh City

Rắc rối số liệu thống kê

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Rắc rối số liệu thống kê

(TBKTSG) – Còn nhớ suốt tháng 6-2008, nhiều báo cáo đã sử dụng con số nhập siêu năm tháng đầu năm là 14,4 tỉ đô la do Tổng cục Thống kê công bố chính thức. Chung quanh con số này đã có biết bao phát biểu, phân tích, bình luận, tất cả đều bày tỏ sự lo lắng đối với con số nhập siêu tăng nhanh này.

Cũng từ con số này, nhiều người quan ngại đến cán cân vãng lai của Việt Nam cũng như khả năng giữ giá đồng nội tệ…

Đến tháng sau, Tổng cục Thống kê lại cho biết nhập siêu trong tháng 6-2008 đã chậm lại (1,3 tỉ so với mức trên 3 tỉ trong tháng 3 và tháng 4). Lẽ ra cộng dồn 1,3 tỉ với 14,4 tỉ nói trên, ta sẽ có con số nhập siêu sáu tháng đầu năm vào khoảng 15,7 tỉ đô la. Nhưng không, số liệu chính thức của Tổng cục Thống kê cho biết nhập siêu sáu tháng đầu năm chỉ là 14,8 tỉ đô la!

Ở đây chỉ có một cách giải thích duy nhất cho mức chênh lệch này là con số ước tính trước đó không chính xác. Hay nói cách khác, con số 14,4 tỉ đô la nhập siêu sau năm tháng đầu năm từng làm xôn xao dư luận là con số ước tính nhầm, và nhầm với sai số khá lớn. Chuyện ước tính không chính xác này đã từng xảy ra.

Chẳng hạn, vào tháng 2-2008, Tổng cục Thống kê mới cho biết “giá trị hàng hóa nhập khẩu tháng 1-2008 thực hiện 7,2 tỉ đô la Mỹ, cao hơn mức 5,5 tỉ đô la Mỹ đã được ước tính từ cuối tháng trước”.

Chưa hết, đến tháng này, theo thông tin từ Bộ Công thương, nhập siêu tháng 7 đã giảm còn 800 triệu đô la (nếu cộng dồn với con số 14,8 tỉ đô la nói trên thì nhập siêu bảy tháng đầu năm là 15,6 tỉ đô la) nhưng không biết Bộ Công thương tính toán sao mà cho biết nhập siêu bảy tháng đầu năm là 15,01 tỉ đô la còn Bộ Kế hoạch và Đầu tư lại cho ra con số 15,24 tỉ đô la (xem thêm số liệu chi tiết trong bài “Thâm hụt thương mại đang giảm dần” – tr. 8).

Giai đoạn hiện nay, doanh nghiệp rất cần các con số chính xác về nền kinh tế để có thể hoạch định chiến lược riêng cho mình với những phương án khác nhau. Số liệu cứ ước tính với sai số lớn như thế sẽ làm méo mó hết các phân tích cũng như nhận định, không thể đóng vai trò làm nền tảng cho những quyết sách, cả vĩ mô lẫn vi mô, cho nền kinh tế.

                                                                                    ***

Chuyện Sony đóng cửa nhà máy lắp ráp ở Việt Nam để chuyển sang nhập hàng về bán không hoàn toàn bất ngờ. Đây là một trong những thách thức mà thời gian trước khi Việt Nam vào WTO đã được nhiều người phân tích: một khi thuế nhập khẩu giảm xuống theo lộ trình cam kết, sẽ có nhiều nhà đầu tư chuyển từ dạng sản xuất tại chỗ để hưởng ưu đãi thuế suất sang nhập khẩu hàng nguyên chiếc cho… tiện.

Điều đáng ngạc nhiên là cho dù những thách thức như thế đã được nêu ra từ lâu, coi bộ cả doanh nghiệp trong nước lẫn các nhà làm chính sách vẫn chưa làm được gì để xoay chuyển tình thế, “biến thách thức thành cơ hội”, như họ từng nhiều lần lên tiếng.

Đầu tiên là chuyện công nhân. Quyết định của nhà đầu tư về lựa chọn phương thức sản xuất – kinh doanh cho thấy giá lao động rẻ của Việt Nam không hẳn là một lợi thế cạnh tranh. Lao động lương thấp đi kèm là năng suất thấp, tay nghề không cao sẽ buộc không chỉ nhà đầu tư sản xuất hàng thay thế hàng nhập khẩu cân nhắc chuyển sang dạng kinh doanh mà còn cả nhà đầu tư muốn chọn Việt Nam làm nơi sản xuất một công đoạn trong chuỗi cung ứng của họ phải ngần ngại.

Nếu không khéo, dòng vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam trong thời gian tới lại chỉ nhắm khai thác những điểm như Việt Nam chưa nghiêm trong việc thực thi chính sách bảo vệ môi trường hoặc sự thiếu minh bạch trên thị trường bất động sản…

Các doanh nghiệp trong nước cũng chưa tận dụng được những năm “tiền-WTO” để trở thành nhà cung ứng linh kiện cho các nhà sản xuất hàng thay thế hàng nhập khẩu để ràng buộc họ ở lại thị trường này bằng giá rẻ, chất lượng cao và thậm chí cung ứng cho những nhà máy khác của họ ở những nước lân cận.

Nhìn rộng hơn một chút, rõ ràng Việt Nam chưa tận dụng được gì nhiều từ việc gia nhập WTO vì thị trường xuất khẩu dù có được mở rộng nhưng cơ cấu hàng hóa xuất khẩu không có gì thay đổi thì chỉ tăng được lượng hàng đang có lợi thế so sánh chứ không khai mở được thị trường mới, mặt hàng mới.

Ngược lại, những thách thức từ WTO đang ngày càng rõ nét, biểu hiện là nhập siêu ngày càng lớn, kéo theo nhiều khó khăn cho sản xuất trong nước. Đáng tiếc là những cái gọi là “cơ hội và thách thức” nói nhiều trong mấy năm trước nay đã “cụ thể hóa” bằng số phận những người công nhân sắp mất công ăn việc làm.

NGUYỄN VẠN PHÚ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới