Thứ Ba, 18/06/2024, 09:20
28.9 C
Ho Chi Minh City

Quảng Nam tiếp tục đầu tư nhiều thủy điện

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Quảng Nam tiếp tục đầu tư nhiều thủy điện

Các chuyên gia cho rằng cần tính đến yếu tố bền vững trong phát triển thủy điện. Trong ảnh là dự án thủy điện ĐắcMi, huyện Phước Sơn – Quảng Nam – Ảnh: T.H

(TBKTSG Online) – Tỉnh Quảng Nam sẽ tiếp tục đầu tư thêm nhiều công trình thủy điện vừa và nhỏ mặc dù có nhiều ý kiến chuyên gia cho rằng việc đầu tư các công trình này sẽ gây tác hại nghiêm trọng đến môi trường.

 Trong thời gian gần đây, Quảng Nam được xem là địa phương có nhiều dự án thủy điện vừa và nhỏ được triển khai hàng loạt. Lãnh đạo tỉnh khẳng định sẽ tiếp tục đầu tư thêm nhiều công trình nữa. Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online đã có cuộc trao đổi với ông Lê Minh Ánh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam xung quanh vấn đề này.  

Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online: Xin ông cho biết hiện Quảng Nam có bao nhiêu dự án thủy điện? Tổng vốn đầu tư các dự án này là bao nhiêu?

Ông Lê Minh Ánh: Tính đến ngày 25-5-2008, Quảng Nam có 53 dự án thủy điện đã được phê duyệt với tổng công suất 1.551 MW, dự kiến tổng vốn đầu tư 31.000 tỉ đồng (suất đầu tư khoảng 20 tỉ đồng/MW). Trong đó, các thủy điện lớn, còn được gọi là thủy điện bậc thang, trên hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn có 10 dự án, với tổng công suất 1.094 MW. Còn thủy điện vừa và nhỏ có 43 dự án với công suất 457 MW. Ngoài ra, UBND tỉnh còn cho phép nghiên cứu, khảo sát, lập báo cáo để bổ sung quy hoạch thêm 14 dự án nữa.    

Trong 10 dự án thủy điện lớn có bốn dự án đã khởi công xây dựng, ba dự án đã thông qua báo cáo đầu tư, hai dự án đang lập dự án đầu tư và một đang cho phép nghiên cứu đầu tư. Trong 43 dự án nhỏ có hai dự án đã hoàn thành (gồm Khe Diên – 9MW, Đại Đồng – 0,6 MW); bốn dự án đã khởi công xây dựng; 12 dự án đang thẩm định thiết kế, dự kiến khởi công năm nay; 20 dự án trong giai đoạn lập dự án đầu tư; năm dự án vừa bị UBND tỉnh dừng nghiên cứu đầu tư vì ảnh hưởng đến Khu bảo tồn thiên nhiên sông Thanh.

Ông Lê Minh Ánh, Phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam – Ảnh: Khải Phong

Nhiều ý kiến cho rằng Quảng Nam đang “bùng nổ” về dự án thủy điện, đặc biệt là dự án thủy điện nhỏ và vừa. Vậy có phải Quảng Nam đang tận dụng quá mức tiềm năng cho phép về thủy điện không?

Chúng tôi chỉ khai thác trong khả năng cho phép của tiềm năng. Nên biết rằng, hệ thống sông Vu Gia – Thu Bồn, nơi chúng tôi đang có 10 dự án thủy điện lớn, đã được xếp thứ tư về tiềm năng thủy điện trong hệ thống sông Việt Nam, sau sông Đà, sông Đồng Nai và sông Sê San.

Tiềm năng khai thác thủy điện hệ thống sông này đến năm tỉ kWh/năm – một con số lớn hơn nhiều công suất dự kiến của 10 dự án nói trên.

Cũng cần nhận thấy rằng vào mùa đông, khoảng tầm tháng 10 đến tháng 12, mưa lớn ở Quảng Nam trong khi đa phần các sông ở miền Bắc, Tây Nguyên và Nam Bộ lúc này đang là mùa khô. Đây cũng là một lợi thế hiếm có của Quảng Nam trong việc bổ sung lượng điện cho đất nước giúp cân bằng trên cả năm.  

Vậy theo ông, tỉnh Quảng Nam đã nhắm đến mục đích chủ yếu nào khi tập trung vào khai thác thuỷ điện?

Hiện nay công suất tiêu thụ điện trên địa bàn tỉnh chỉ là 110 MW, điện lượng khoảng 640 triệu kWh/ năm, quá nhỏ bé so với công suất điện năng của các dự án. Vì thế, việc thực hiện các dự án chủ yếu nhằm tải lên điện lưới quốc gia, cung cấp điện cho cả khu vực.  Riêng với Quảng Nam, việc thực hiện các dự án sẽ mang lại nhiều lợi ích. Cụ thể, thủy điện giúp giảm lũ cho hạ du về mùa mưa vì khả năng tích nước và phân lũ của các hồ chứa lớn gắn liền với các công trình thuỷ điện. Về mùa hè, các hồ chứa này có thể điều tiết cấp nước phục vụ cho sản xuất và sinh hoạt cho vùng hạ du, như vậy sẽ góp phần hạn chế sự khô kiệt nước vào mùa khô.

Thông qua xây dựng các công trình thủy điện, tỉnh có điều kiện quy hoạch phân bổ lại dân cư vùng núi giúp bà con có đời sống tốt hơn. Nâng số xã có điện ở vùng cao lên thông qua việc cung cấp điện cho các khu tái định cư và điện phục vụ thi công các công trình. Cơ cấu kinh tế của tỉnh sẽ được chuyển dịch theo hướng tăng tỷ trọng giá trị sản xuất công nghiệp. Nguồn thu ngân sách sẽ tăng cao khi các dự án được đưa vào vận hành, như thuế giá trị gia tăng, thuế tài nguyên, thuế thu nhập doanh nghiệp…  

Thực ra những lợi ích mà ông vừa nêu (đối với Quảng Nam) nghiêng về lý thuyết hơn là thực tế. Một số nhà nghiên cứu đã chứng minh ngược lại, họ cho rằng việc xây dựng với mật độ dày đặc các dự án thủy điện sẽ gây tác động xấu đến môi trường sinh thái, thậm chí kéo theo hậu quả là sự tàn phá của thiên tai đối với địa phương. Ông nghĩ sao về ý kiến này?

Việc ảnh hưởng đến môi trường sinh thái, đây là vấn đề đang còn thảo luận. Vào tháng 4 vừa rồi, Bộ Tài nguyên và Môi trường phối hợp với Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đã tổ chức một hội thảo tại Quảng Nam về sự tác động của các công trình thủy điện đối với hệ sinh thái, có nhiều ý kiến không giống nhau về nhiều vấn đề, nhất là chuyện có hạn chế được lũ cho hạ du hay không. Cũng có ý kiến cho rằng các công trình thủy điện sẽ gây ngập cục bộ cho vùng thượng nguồn cũng như hạ du.

Cũng có ý kiến cho rằng xây dựng các công trình thủy điện sẽ tàn phá rừng, tôi khẳng định là không hề làm mất rừng, nếu có mất thì mất đất rừng, vì những nơi này đâu còn rừng để mà mất !

Tuy nhiên, ý kiến khác cho rằng việc xây dựng các hồ chứa lớn gắn với các công trình thuỷ điện sẽ có tác dụng hạn chế đỉnh lũ, giảm thiểu mức độ tàn phá của lũ về mùa mưa cho cả vùng. Có thể thấy sự thuyết phục của ý kiến này qua thực tế hồ Phú Ninh (đại công trình thuỷ lợi Phú Ninh nằm ở huyện Phú Ninh của Quảng Nam). Hồ này tích 500 triệu m3 nước đã đóng góp tích cực trong việc hạn chế lũ cho Tam Kỳ và những địa bàn lân cận.

Như vậy, các hồ chứa lớn gắn liền với các công trình thủy điện lớn ở thượng nguồn, như hồ chứa 400 triệu m3 của thủy điện A Vương, hồ chứa 800 triệu m3 nước của thủy điện sông Tranh… sẽ phát huy được chức năng phân lũ của mình. Ngoài ra cũng nên yên tâm rằng, Chính phủ đã có quyết định 285 (ngày 23-12-2006) về quy trình vận hành hồ chứa thủy điện, và tỉnh Quảng Nam sẽ chỉ đạo nghiêm túc tuân thủ quyết định này để đảm bảo tính an toàn nhiều mặt cho địa phương khi các công trình thủy điện hoàn thành.  

Hơn nữa, cũng thành thật mà nói rằng, cho đến hôm nay, trước nhiều ý kiến “bàn ra” về chuyện xây thuỷ điện ở Quảng Nam, Thủ tướng Chính phủ không hề có văn bản nào chỉ đạo dừng hoạt động này lại. Ngược lại, đồng chí Thái Phụng Nê, phái viên của Thủ tướng về lĩnh vực này luôn tỏ ý hối thúc tỉnh phải chỉ đạo nhanh hơn việc hoàn thiện các công trình thuỷ điện để kịp đưa vào sử dụng như dự án đã được duyệt.        

Xin đề cập đến một lĩnh vực có liên quan, thưa ông. Đấy là đời sống của đồng bào vùng cao – những nơi có dự án thủy điện phát triển đến, dường như họ chưa được quan tâm chu đáo để ổn định đời sống khi nhà cửa, đất đai, bản làng bị thu hồi. Cụ thể, nhiều nơi chưa có khu tái định cư nhưng nhà ở của dân đã bị thu hồi, nhiều nơi người dân được tái định cơ ở nơi không có đất sản xuất…

Một trong những lưu ý đặc biệt của tỉnh đối với nhà đầu tư các dự án thủy điện là phải ổn định đời sống đồng bào vùng dự án, không để cho gia đình nào phải sống tạm bợ, thiếu thốn vì việc giải toả, thu hồi, tái định cư. Người dân bị thu hồi đất sản xuất sẽ được cấp lại đất mới, trường hợp đất mới ít màu mỡ hơn, hoặc việc sản xuất bị đình trệ sẽ được hỗ trợ tiền, gạo cho đồng bào có cái ăn để điều chỉnh lại sản xuất.

Về nhà ở cũng vậy. Yêu cầu của tỉnh là phải có khu tái định cư mới thu hồi nhà của dân. Tất nhiên vẫn có một số dự án, việc cung cấp nhà cửa, điện, nước cho dân còn bất cập, tỉnh đã kiểm tra và lập tức chỉ đạo khắc phục.  

Xin được nêu một trường hợp cụ thể những điều ông vừa cho biết không được thực thi một cách trọn vẹn. Đấy là các khu tái định cư của dự án thuỷ điện A Vương ở Đông Giang và Tây Giang – Pachêpalanh, Cútchrun… đang thực sự gây khó khăn cho đồng bào vì họ phải ở trong những căn nhà không phù hợp, không đảm bảo, ở những nơi không có đất sản xuất, mặc dù mỗi căn nhà được xây đến nửa tỉ đồng nhưng nhiều gia đình cũng sẵn sàng bỏ đi…

Tôi có biết. Những khu tái định cư đó nhà đầu tư đã có bàn bạc kỹ với đồng bào vùng dự án thông qua đại diện các già làng trước khi xây dựng. Điều đáng tiếc là đất sản xuất cho đồng bào ở quá xa. Nhiều gia đình đã bỏ khu tái định cư đi dựng nhà ở tạm nơi gần đất sản xuất để tiện làm ăn. UBND tỉnh đã chỉ đạo nhà đầu tư phải điều chỉnh lại những khu tái định cư này.  

Một câu hỏi cuối, kế hoạch sắp đến của UBND tỉnh về việc đầu tư xây dựng thủy điện thế nào, thưa ông?

Chúng tôi sẽ rà soát tổng thể sự ảnh hưởng của các dự án đối với môi trường, thiên nhiên, đời sống đồng bào địa phương. Qua đó có những điều chỉnh trong phê duyệt dự án, trong nhắc nhở nhà đầu tư thực hiện các cam kết về đầu tư, đặc biệt có những chính sách cụ thể giúp dân vùng dự án ổn định cuộc sống. Chúng tôi sẽ không cho phép hoặc kiến nghị Chính phủ không cho phép đầu tư đối với các dự án có tác động xấu đối với môi trường sinh thái, đến rừng, đến đất sản xuất của nhân dân, gây di dân và tái định cư quá lớn.      

Đặc biệt để cho các công trình thủy điện phát huy hiệu quả, chúng tôi đang chỉ đạo Sở Công Thương chủ trì các chủ đầu tư lập phương án, huy động vốn xây dựng đường dây tải điện và trạm biến áp truyền tải dùng chung cho các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ.  

Xin cảm ơn ông!

HẢI PHONG thực hiện

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới