Thứ Năm, 13/06/2024, 13:41
35 C
Ho Chi Minh City

Phía sau bạo lực

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Phía sau bạo lực

Nguyễn Vĩnh Nguyên

Phía sau bạo lực
minh họa: Khều.

(TBKTSG) – Thông tin án mạng đầy rẫy trên truyền thông cho thấy chúng ta đang sống trong một môi trường xã hội nhiều bất ổn. Những tin tức về chồng đâm chết vợ rồi tự sát, công an đánh cảnh sát, thân nhân bệnh nhân tấn công bác sĩ, va quệt gây ra ẩu đả dẫn đến thương vong, học sinh lập nhóm đánh nhau rồi quay phim đưa lên mạng… đang xảy ra với cường độ ngày càng cao.

Bạo lực đi vào mọi ngõ ngách đời sống, không loại trừ cả những nơi mà lẽ ra chúng ta có thể yên tâm rằng những thứ phản luân lý, phản đạo đức không có đất sống, như nhà trường, bệnh viện. Ngay cả trong gia đình, tế bào của xã hội, nơi bảo vệ và chở che con người bằng tình ruột thịt cũng ngày càng bộc lộ những rạn nứt thông qua các kiểu bạo hành, ngược đãi giữa các thành viên dành cho nhau.

Một thực tại sống đang bị nhiễm độc.

Giáo sư động vật học Desmond Morris trong cuốn Vườn thú người cho rằng con người hiện đại sống trong các đô thị (rừng rậm bê tông) ứng xử với nhau không giống lũ thú hoang dã mà giống với những con thú bị nhốt chung trong một cái chuồng chật. Ông còn cho rằng thế giới đô thị người là những siêu bầy đàn với đầy rẫy vấn đề phức tạp. Một trong những phức tạp khó giải quyết nhất là sống trong một xã hội có sự phân biệt giàu nghèo, phân hóa nhóm giai cấp, tầng lớp cao độ, và dưới một xã hội đang phát triển những hình thái độc đoán, con người càng dễ trở thành nạn nhân của nhiều hình thức bạo lực man rợ.

Desmond Morris viết: “Nếu, trong tình trạng bị nhốt, một nhóm các con vật được tụ tập quá đông đối với loài của chúng, và chúng bị ních quá chặt cùng nhau, thì khi đó, với môi trường không tương xứng của chiếc cũi, tình trạng rối loạn nghiêm trọng chắc chắn sẽ phát triển. Các vụ ngược đãi, thương tích và giết chóc sẽ xảy ra. Chứng rối loạn thần kinh chức năng sẽ xuất hiện”. Và, với con người, thì sự tàn độc mà con người hành xử với nhau (nhất là với những đối tượng không đủ sức chống đỡ, như trẻ em) là “thước đo gánh nặng về áp lực đè nặng lên những kẻ ngược đãi”.

Vậy, kẻ gây ra bạo lực trong trường hợp này là nạn nhân của cuộc truất hữu cá nhân trong một bầy đàn vô hướng, sẽ dùng bạo lực như một phương thức “giải phóng gánh nặng về áp lực đang đè nặng”. Bạo lực không còn là một bộc phát tâm lý thiếu kiểm soát như ta vẫn hiểu mà là một tình trạng được cài đặt sẵn trong vô thức, chỉ chờ kích hoạt để giải tỏa tình trạng ức chế.

Có thể gọi đó là một dạng thức chuyển hướng thôi thúc gây hấn. Thay vì gây hấn, phản ứng với kẻ đã đem lại đau khổ, gánh nặng cho mình, “con thú người” chuyển dịch bùng nổ hành vi bạo lực sang những cá nhân khác một cách thiếu kìm nén. Và kết quả là sự thỏa mãn khi thấy kẻ khác đau đớn. Nếu không làm được điều đó, bệnh điên và nạn tự tử sẽ có nguy cơ gia tăng.

“Con thú người” với công cụ bạo lực sẽ làm mọi cách, kể cả hủy hoại tha nhân và bản thân, để thỏa mãn cơn điên đến từ ngoại cảnh.

Hàng rào của nhà thương điên được mở rộng không ngừng cùng với sự mọc lên như nấm sau mưa của những trung tâm dạy yoga hay thiền… Đó chỉ là phương cách nhất thời mà mỗi cá nhân nhìn thấy nguy cơ đang tự tìm cách cứu mình. Nhưng thử hỏi với quy mô một xã hội rộng lớn, với trách nhiệm dành cho những thế hệ kế tiếp thì sẽ ra sao?

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới