Thứ Sáu, 14/06/2024, 12:57
33.9 C
Ho Chi Minh City

Nuôi tôm bị phạt chỉ vì… công văn  

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Nuôi tôm bị phạt chỉ vì… công văn  

Nông dân ở Mộ Đức, Quảng Ngãi thu hoạch tôm thẻ chân trắng nhưng nông dân ĐBSCL nuôi con tôm này thì bị phạt -Ảnh: HỒNG VĂN

(TBKTSG Online)- 17 hộ nông dân nuôi tôm ở Tiền Giang bị Thanh tra Sở Thuỷ sản của tỉnh phạt từ 3-4 triệu đồng/hộ với lý do trong năm nay họ đã thả nuôi tôm thẻ chân trắng , trong khi tỉnh này đã có chỉ thị cấm sản xuất, thả nuôi.

Không chỉ ở Tiền Giang, mà nhiều hộ nông dân nuôi tôm thẻ chân trắng ở tỉnh Long An, Cà Mau, Sóc Trăng cũng bị phạt với lý do tương tự.  

Văn bản pháp quy không rõ ràng  

Tôm thẻ chân trắng có tên khoa học Penaeus Vannamei được đưa vào Việt Nam nuôi thử nghiệm khoảng năm 2001. Người đầu tiên đưa vào là ông Trần Kia, một Việt kiều Mỹ khi ông này thành lập Công ty TNHH Duyên Hải ở Bạc Liêu, chuyên sản xuất tôm thẻ chân trắng giống và nuôi thương mại. Lúc ấy, việc nuôi tôm thẻ chân trắng của ông được Bộ Thuỷ sản cho phép.

Kế đến, nhiều doanh nghiệp khác nhưng đa phần là Việt kiều, như Asia Hawaii Ventures Việt Nam, ATI… cũng đã bỏ vốn đầu tư hàng chục triệu đô la Mỹ vào sản xuất tôm thẻ chân trắng giống, cung cấp cho nông dân hoặc kết hợp cả nuôi thương phẩm xuất khẩu vào thị trường Mỹ, nơi vốn ưa chuộng tôm thẻ chân trắng.  

Thời điểm đó, báo chí và các nhà khoa học, doanh nghiệp trong nước có nhiều quan điểm trái ngược nhau về việc phát triển nuôi tôm thẻ chân trắng, có người khen vì dễ nuôi hơn tôm sú, năng suất cao; nhiều mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thành công được báo chí ghi nhận. Nhưng cũng có nhà khoa học phản đối vì lo ngại có thể lây nhiễm cho con tôm sú, đối tượng nuôi chủ lực cho các vùng ven biển của ngành thuỷ sản lúc bấy giờ. Và Bộ Thủy sản cũ, nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, đã chọn giải pháp an toàn cho mình.  

Thứ trưởng Bộ Thuỷ sản cũ, ông Nguyễn Việt Thắng, đã ký chỉ thị “về việc tăng cường quản lý tôm thẻ chân trắng ở Việt Nam” vào ngày 16-1-2004. Quan trọng nhất của chỉ thị này là ở mục 2: “Không tiến hành sản xuất tôm thẻ chân trắng tại các trại giống tôm sú và các giống tôm khác; chỉ được phép nuôi tôm thẻ chân trắng tại các khu vực ao, đầm nuôi có sự tách biệt nhằm đảm bảo không gây lây lan dịch bệnh cho các đối tượng nuôi khác”.  

Ngay khi ra đời, một số chủ trang trại nuôi tôm quy mô lớn, kể cả doanh nghiệp đã đầu tư nuôi tôm thẻ chân trắng, đã bức xúc trước khái niệm “nuôi tách biệt giữa tôm thẻ chân trắng và tôm sú”, bởi chỉ thị của cấp bộ quản lý ngành là một loại văn bản pháp quy nhưng lại mập mờ, không rõ ràng.  

Thực tế nuôi tôm nước lợ ven biển của Việt Nam thì ai cũng hiểu là rất khó lòng có sự tách biệt rạch ròi giữa các vùng nuôi. Nếu có tách biệt thì trong một vùng nuôi, làm sao có chuyện nông dân này thả nuôi tôm thẻ chân trắng thì ao bên cạnh không được phép nuôi tôm sú hay ngược lại.  

Có lẽ là nhà khoa học, từng giữ chức Viện trưởng Viện Nghiên cứu nuôi trồng thuỷ sản 3 tại TPHCM, nên trong chỉ thị này, ông Thắng nhắc nhiều đến hội chứng Taura của tôm thẻ chân trắng, dễ lây dịch bệnh lớn và có thể nhiễm sang các đối tượng tôm khác. Tất nhiên chỉ thị đã liệt kê hàng loạt nước như Indonesia, Srilanca hay Úc đã khoanh nuôi hạn chế tôm thẻ chân trắng hay một số quốc gia cấm tiệt nuôi tôm thẻ chân trắng.  

Một nhà khoa học gắn bó với con tôm cho rằng tất cả những dịch bệnh, những hội chứng của con tôm thẻ chân trắng mà các cơ quan khoa học trong nước, kể cả Bộ Thuỷ sản có được đều chỉ là… nghe qua báo chí nước ngoài nói, chứ chưa một nghiên cứu cụ thể tại Việt Nam, tôm thẻ chân trắng dễ bị bệnh gì, có lây lan cho tôm sú hay không?  

“Giống như đầu thập niên 80 của thế kỷ trước, vì các nhà khoa học nông nghiệp nghĩ cà phê arabica được các tài liệu nước ngoài nói dễ nhiễm bệnh phấn trắng rất khó chữa, vậy là người ta khuyến khích nông dân chỉ trồng cà phê robusta. Bây giờ mới thấy chỉ trồng robusta cũng là nguyên nhân làm cà phê không bền vững kinh tế, lại khuyến cáo nông dân trồng arabica những nơi nào có thể”, nhà khoa học này nói.  

Bị phạt vì … công văn  

Nhiều nơi tôm thẻ chân trắng được nông dân ưa chuộng vì dễ nuôi và năng suất cao – Ảnh: HỒNG VĂN

Chỉ thị của Bộ Thuỷ sản không rõ ràng khái niệm “nuôi tách biệt”, nên cũng chính ông Thắng vào ngày 6-3-2006, đã ký công văn số 475/TS-NTNT gửi Sở Thuỷ sản các tỉnh cũng về chuyện phát triển nuôi tôm thẻ chân trắng. Trong công văn này, Bộ Thuỷ sản “chủ trương trước mắt ở các tỉnh ĐBSCL, Bà Rịa-Vũng Tàu và TPHCM không được sản xuất giống và nuôi tôm thẻ chân trắng. Có thể đưa tôm thẻ chân trắng vào nuôi bổ sung ở các tỉnh từ Quảng Ninh tới Bình Thuận”.  

Gần hai năm sau khi có chỉ thị, Bộ Thuỷ sản nhận được nhiều phản hồi từ các địa phương thắc mắc khái niệm “nuôi tách biệt”. Và với công văn 475 vừa nói trên, bộ đã phân vùng rõ ràng khu vực nuôi tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, ai cũng biết công văn của Bộ Thuỷ sản gửi cho Sở Thuỷ sản các tỉnh không phải là một văn bản pháp quy, mà chỉ là hướng dẫn trong nội bộ ngành thuỷ sản, do vậy, chính quyền các tỉnh khó lòng phạt nông dân thả nuôi tôm thẻ chân trắng vi phạm… công văn của bộ.  

Có lẽ công văn này chỉ gửi cho Sở Thuỷ sản các tỉnh thôi thì không đủ “ép phê”, nên ngày 23-10-2006, ông Thắng ký tiếp công văn gửi Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố. Trong công văn này, Bộ Thuỷ sản nhận định: “Thời gian gần đây tại một số địa phương thuộc vùng cấm nuôi tôm chân trắng, người nuôi chấp hành chưa nghiêm, vẫn đưa tôm chân trắng vào nuôi gần với các khu vực nuôi tôm sú làm ảnh hưởng đến phong trào phát triển tôm sú, gây khó khăn cho việc quản lý tại địa phương không có chế tài xử phạt”.  

Như vậy Bộ Thuỷ sản thừa biết với chỉ thị mập mờ, rồi công văn giải thích vẫn chưa đủ pháp lý để xử phạt nông dân nuôi tôm thẻ chân trắng, do vậy mà trong công văn này, Bộ Thuỷ sản đã “mượn tay” của chính quyền các tỉnh để xử phạt khi “đề nghị Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố ven biển trực thuộc Trung ương với chức năng, thẩm quyền của mình cần thể chế chủ trương trên bằng văn bản quy phạm pháp luật của tỉnh hoặc thành phố để có đủ cơ sở pháp lý, xử lý vi phạm hành chính”.  

Và Chủ tịch UBND nhiều tỉnh ven biển ở ĐBSCL dựa vào công văn này cùng các một số công văn khác của Bộ Thuỷ sản để ban hành chỉ thị cấm nuôi tôm thẻ chân trắng và nhiều nông dân ở ĐBSCL bị phạt trong năm nay, như trường hợp 17 hộ dân ở Tiền Giang như đã nói phần đầu bài viết. Các quyết định xử phạt nông dân nuôi tôm thẻ chân trắng của thanh tra Sở Thuỷ sản các tỉnh đều viện dẫn “Nuôi trồng giống, loài thuỷ sản thuộc danh mục giống, loài thuỷ sản hạn chế nuôi trồng mà không theo quy định của Bộ Thuỷ sản hoặc quy định của địa phương” tại điểm c, khoản 2 của điều 13 Nghị định 128/2005/NĐ-CP của Chính phủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực thuỷ sản.  

Nông dân bị phạt không hề biết rằng quy định hạn chế nuôi tôm thẻ chân trắng của Bộ Thuỷ sản không phải là một văn bản pháp quy, mà chỉ là các công văn mang tính trao đổi nội dung quản lý ngành. Một chuyên gia thuỷ sản cho biết, cho tới giờ, Bộ Thuỷ sản vẫn chưa hề có quyết định ban hành danh mục tôm thẻ chân trắng thuộc các loài thủy sản cấm và hạn chế nuôi, một văn bản pháp quy quan trọng làm cơ sở phạt hay không phạt nông dân nuôi tôm thẻ chân trắng.  

Không biết các hộ nông dân bị phạt nghĩ sao khi mà hiện nay, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (hiện đã sáp nhập thêm Bộ Thủy sản vào), trước tình hình các nhà máy chế biến tôm ở ĐBSCL thiếu nguyên liệu trầm trọng trong vài năm gần đây, đang chuẩn bị tổ chức các hội thảo khoa học quy mô lớn để quyết định chuyện có cho nuôi tôm thẻ chân trắng ở ĐBSCL hay không.  

Nghe ra chẳng khác gì chuyện trước kia chỉ khuyến khích trồng cây cà phê robusta, nay thì thêm arabica. Trong khi đó, nhiều hội thảo quốc tế về thuỷ sản tổ chức trong hai năm qua ở phía nam, nhiều chuyên gia quốc tế đã khuyên Việt Nam nên kết hợp nuôi cả hai loại tôm sú và tôm thẻ chân trắng để phát triển bền vững, đáp ứng nhu cầu của thị trường thế giới.

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới