Thứ Ba, 18/06/2024, 15:46
34 C
Ho Chi Minh City

Nhà thầu xây dựng lao đao vì giá

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Nhà thầu xây dựng lao đao vì giá

Sự leo thang của giá cả vật liệu xây dựng đã đẩy các nhà thầu vào tình cảnh khó khăn, đối mặt với nguy cơ phá sản – Ảnh minh họa: LÊ TOÀN

(TBKTSG Online) – Các nhà thầu xây dựng đang lo lắng về nguy cơ thất bại của các dự án vì sự leo thang của giá cả các mặt hàng vật liệu xây dựng đã vượt quá khả năng dự báo, đánh giá của các cơ quan quản lý và ngay chính bản thân họ.

Bên cạnh đó, sự tăng giá nhanh chóng của các loại vật liệu xây dựng và những nguy cơ tiềm ẩn về sụt giảm chất lượng công trình trong thời gian tới cũng đã được các chuyên gia ngành xây dựng tính đến.

Giá tăng, chất lượng công trình giảm

Đây là lời khẳng định của nhiều nhà thầu xây dựng trong bối cảnh các dự án phải làm theo kiểu “gọt chân cho vừa giầy”, còn hơn là họ phải chịu thua lỗ nặng nề. Để giảm chi phí xây dựng trong bối cảnh giá cả leo thang, các nhà thầu có rất nhiều cách như kìm hãm tiến độ thi công, bớt xén vật liệu xây dựng như giảm vữa xây tô, vữa bê tông, giảm lượng sắt thép và sử dụng những vật liệu rẻ tiền hơn… và điều này sẽ dẫn đến việc chất lượng công trình bị sụt giảm nghiêm trọng.

Theo đánh giá của Viện Kinh tế xây dựng (thuộc Bộ Xây dựng), chỉ tính trong năm 2007, giá tăng cao ở tất cả các loại vật liệu. Cụ thể, làm một phép so sánh giữa quý IV-2007 với quý III-2007, giá thép đã tăng 13,1%, nhựa tăng 15,9%. Không chỉ một số loại vật liệu chủ yếu trong ngành như xăng dầu, xi măng, sắt thép, gỗ, gạch ngói tăng giá theo hàng tháng, hàng quý mà các vật tư có liên quan khác như dây cáp điện, vật liệu đồng, nhôm cũng tăng đột biến.

Tăng mạnh nhất là sắt thép với mức tăng xấp xỉ 55%, từ 10.500 đồng/kg vọt lên 16.000 đồng/kg, gạch thẻ, gạch ống với mức tăng 50%, từ 500-550 đồng/viên vọt lên 1.100 đồng/viên, xi măng tăng 30.000 đồng/tấn…

Tính từ tháng 10-2007 đến nay, các loại sắt thép, xi măng, gạch, đá, cát… đều thi nhau tăng giá.  Với mức tăng này, chi phí các công trình được triển khai thi công vào giữa năm 2007 đã tăng ít nhất 20%. Điều này đã kéo theo tình trạng một số nhà thầu đang bị lỗ nặng, một số khác không thể tiếp tục thi công buộc phải chọn giải pháp chấp nhận bị phạt thầu hoặc mất bảo lãnh thực hiện hợp đồng.

Bên cạnh đó, do trượt giá quá cao và quá nhanh đã khiến nhiều nhà thầu tuy đã được lựa chọn nhưng vẫn không ký hợp đồng, có những gói thầu đang triển khai nhưng cũng bị ngưng trệ. Cũng có dự án đã lên kế hoạch đấu thầu nhưng khi mời thầu lại không có nhà thầu nào tham gia vì gói thầu chưa được điều chỉnh giá…

Theo nhiều nhà thầu, trong quá trình thi công xây dựng công trình, việc giá cả vật liệu xây dựng tăng, giảm là hết sức bình thường. Các nhà thầu thi công xây dựng khi tiến hành đàm phán hợp đồng cũng đã tính đến những rủi ro do yếu tố trượt giá, đặc biệt là các công trình xây dựng phức tạp có thời gian thi công kéo dài. Tuy nhiên, chưa có khi nào mà giá cả nguyên vật liệu lại có sự tăng đột biến như những tháng cuối năm 2007 và đầu năm 2008 và điều này gây rất nhiều khó khăn cho các nhà thầu. Tuy nhiên, đối tượng bị tác động trực tiếp chính là các công trình xây dựng.

Ông Nguyễn Văn Công, Tổng giám đốc Tổng công ty cổ phần Tư vấn công nghệ thiết bị và Kiểm định xây dựng Coninco nói rằng, thi công trong điều kiện các loại vật liệu xây dựng đồng loạt tăng giá 30-40%, không ít nhà thầu đã bỏ công trình khi việc thương lượng bù lỗ giá vật liệu xây dựng với chủ đầu tư bất thành. Cũng theo ông Công, không những chất lượng công trình bị giảm sút mà tệ hại hơn, nhiều nhà thầu đang có nguy cơ phá sản, kéo theo nguồn cung về các công trình nhà ở dân dụng bị kìm hãm. Và điều này có thể gây ra một tác động dây chuyền đến thị trường bất động sản.

Ông Công phân tích rằng nhiều nhà thầu thi công xây dựng đứng trước nguy cơ phá sản khi đang thực hiện nhiều hợp đồng xây dựng không điều chỉnh giá. Những công trình sử dụng vốn ngân sách thì việc chờ đợi nhà nước cho phép chỉnh giá một cách cụ thể thường mất thời gian dài. “Nhiều nhà thầu trúng thầu đã bỏ vì giá nguyên vật liệu tăng cao khiến bị lỗ nặng khi tiếp tục thi công. Trong khi những công trình được điều chỉnh giá thì thủ tục điều chỉnh giá rất rườm rà. Vì vậy nhiều công trình thi công với tiến độ rất chậm do nhà thầu kìm hãm lại chờ điều chỉnh giá.”

Nhà thầu than khó

Trong lúc giá nguyên vật liệu leo thang, việc vừa đảm bảo chất lượng công trình, đảm bảo tiến độ lại tính toán sao cho không bị thua lỗ để trả lương cho công nhân đang khiến các nhà thầu đau đầu.

Ngày 18-3, tại Hà Nội, Hiệp hội các nhà thầu xây dựng Việt Nam (VACC) đã tổ chức một buổi hội thảo xung quanh việc vật giá xây dựng leo thang đột biến và hội thảo này đã trở thành diễm đán để các nhà thầu “kêu cứu” các cơ quan quản lý nhà nước về việc cần có các biện pháp khẩn trương nhằm giảm thiểu những rủi ro cho các nhà thầu.

Ông Nguyễn Thành Phương, Phó tổng giám đốc Tổng công ty cổ phần Xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex) than rằng sự tăng giá vật liệu xây dựng ngoài dự tính đã trở thành “cơn ác mộng” của các nhà thầu, nhất là đối với dạng hợp đồng trọn gói không được điều chỉnh giá.

Theo quy định của Luật Đấu thầu, giá bỏ thầu của doanh nghiệp trúng thầu là giá bỏ thầu thấp nhất và không cao hơn dự toán đã được chủ đầu tư phê duyệt. Trong khi đó, một công trình xây dựng, đặc biệt là những công trình lớn, sử dụng vốn ngân sách thì từ khi lập hồ sơ mời thầu đến khi ký hợp đồng và tiến hành khởi công thì mất hàng năm trời hoặc hơn. Do đó, mặc dù mức giá trong dự toán phê duyệt đã được dựa trên những phân tích dự báo sự biến động của giá cả trong thời gian thi công nhưng do quá trình chuẩn bị về mặt thủ tục kéo dài nên kinh phí dự toán không thể theo kịp sự biến động giá cả. Bên cạnh đó, công tác dự báo giá cả của các cơ quan quản lý chuyên ngành vẫn còn yếu và thường không theo kịp thực tế.

Trong khi đó, chi phí nguyên vật liệu của công trình thường chiếm từ 40-70% tổng dự toán. Theo đánh giá của Viện Kinh tế Xây dựng, chỉ riêng sự thay đổi giá của 5 loại vật liệu chủ yếu là xi măng, thép xây dựng, đá, cát và gạch đã làm cho chi phí xây dựng tăng từ 1,25 đến 1,4 lần.

Thậm chí, ngay cả khi các cơ quan nhà nước đã ban hành các văn bản liên quan đến việc điều chỉnh giá thì các nhà thầu vẫn lúng túng.

Đầu năm 2008, trước những biến động của thị trường, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản số 164/TTg-CN về việc xử lý chi phí xây dựng trong hợp đồng trọn gói. Trong đó cho phép điều chỉnh giá đối với nguyên liệu, nhiên liệu và vật liệu xây dựng chủ yếu bị tăng giá đột biến, nằm ngoài khả năng kiểm soát của nhà thầu. Đồng thời văn bản trên cũng cho phép điều chỉnh hình thức hợp đồng đối với gói thầu xây lỡ, áp dụng hình thức hợp đồng trọn gói thành hợp đồng có điều chỉnh giá.

Ngày 22-2-2008, Bộ Xây dựng đã ra Thông tư số 05/2008/TT-BXD hướng dẫn điều chỉnh giá và hợp đồng xây dựng do biến động giá nguyên vật liệu xây dựng. Thông tư nêu rõ, chủ đầu tư và nhà thầu phải tự xác định khối lượng xây lắp bị ảnh hưởng giá, mức điều chỉnh và phải tự chịu trách nhiệm về những điều chỉnh đó.

Theo một số nhà thầu, điều này đồng nghĩa chủ đầu tư và nhà thầu phải tự thỏa thuận với nhau về mức giá điều chỉnh. Như vậy sẽ không tránh khỏi việc chủ đầu tư ép giá chủ thầu. Trong khi đó, chủ đầu tư thực chất chỉ quản lý về mặt tiến độ, chất lượng công trình, chứ bản thân họ không đủ thẩm quyền và căn cứ để xác định mức giá điều chỉnh. Nếu thực hiện theo thông tư 05, chủ đầu tư và nhà thầu sẽ phải tự xây dựng cơ sở pháp lý để thương thảo nhằm đi đến đồng thuận với mức giá tạm thời.

Như vậy sẽ có nhiều mâu thuẫn nảy sinh do hai bên không cùng quan điểm hoặc khó tránh khỏi cơ chế xin-cho. Nhiều trường hợp, chủ đầu tư còn kéo dài và trì hoãn việc xác định mức giá điều chỉnh, chậm giải ngân gây khó khăn cho nhà thầu. Nhiều nhà thầu đa phần vay vốn từ ngân hàng lại phải chịu thêm gánh nặng về lãi suất trong một thời gian dài.

Trong khi đó, đối với các dự án có vốn ngân sách nhà nước, việc điều chỉnh giá còn liên quan đến trách nhiệm của nhiều bên như Kho bạc Nhà nước (cơ quan quản lý và cấp phát vốn), thanh tra, kiểm toán (khi quyết toán công trình). Trong trường hợp không tìm được một tiếng nói chung giữa chủ đầu tư và nhà thầu, đơn vị nào sẽ đưa ra những quyết định cuối cùng? Do đó, nhiều nhà thầu tỏ ra hoang mang khi phải tiếp tục thi công mà không được thanh toán, trong khi giá nguyên vật liệu ngoài thị trường tiếp tục leo thang.

Dự báo không theo kịp thị trường

Một nguyên nhân quan trọng khiến các nhà thầu lúng túng, thậm chí đứng trước nguy cơ phá sản khi giá nguyên vật liệu tiếp tục tăng cao là sự biến động về giá vượt quá khả năng dự đoán của các nhà thầu và chủ đầu tư.

Ông Nguyễn Thành Phương cho biết những nhà thầu ký hợp đồng trọn gói gặp khó khăn đã đành, nhưng trường hợp ký hợp đồng theo đơn giá thì việc điều chỉnh cũng không đơn giản. Để có căn cứ xác định mức giá mới, chủ đầu tư thường dựa vào thông báo giá của các địa phương để ra quyết định cho phép điều chỉnh. Tuy nhiên, có một thực tế là thông báo giá của các địa phương luôn luôn không theo kịp những biến động của thị trường.

Tùy thuộc vào tình hình từng địa phương mà có nơi ra thông báo giá theo tháng, nhưng có nơi mỗi quý mới ra thông báo một lần. Do vậy, thông báo giá vừa ban hành đã “lạc hậu” ngay so với thị trường.

Còn theo ông Vũ Khoa, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam, thì có những thông báo ra đúng mức giá thị trường hiện tại, nhưng ngay sau đó thị trường lại tiếp tục biến động và trong khoản thời gian chờ đợi các ngành chức năng ra thông báo mới thì nhà thầu đã kịp lãnh đủ cơn sốt giá cả.

“Do đó, việc phát hành thông báo giá của các địa phương cần phải kịp thời, đặc biệt là đối với các loại vật liệu có biến động lớn, không nhất thiết phải theo định kỳ mà theo từng thời điểm biến động, để nhà thầu và chủ đầu tư có cơ sở áp dụng, là hết sức cần thiết,” ông Khoa nói.

Theo nhiều nhà thầu, nguy cơ phá sản đang rất gần nếu không có chính sách hỗ trợ và sự chủ động giải quyết từ chủ đầu tư và các cơ quan quản lý nhà nước. Ông Phạm Ngọc Anh, Phó tổng giám đốc Công ty Đầu tư phát triển xây dựng, đề xuất rằng trong tình hình hiện nay, các nhà thầu phải sẵn sàng để có đối sách chủ động và nhất quán. Ông Anh cho rằng các nhà thầu cần chú ý khi ký kết các hợp đồng trọn gói. Đối với các gói thầu xây lắp có thiết kế không thay đổi, thực hiện trong thời gian dài, không có hoặc ít có sự biến động về giá cả thì hãy ký hợp đồng trọn gói, tránh quan niệm một cách đơn giản về đấu thầu là “lời ăn lỗ chịu”.

Còn trong khi chưa có một sự đảm bảo chắc chắn nào cho việc các nhà thầu không bị tiếp tục thua lỗ trong thời gian tới, giải pháp được các nhà thầu ưu tiên lựa chọn thời điểm này là chờ đợi và nghe ngóng.

HẠNH LIÊN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới