Chủ Nhật, 14/07/2024, 15:06
30.6 C
Ho Chi Minh City

Một chiến lược bế tắc

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Một chiến lược bế tắc

Nguyễn Vạn Phú

minh họa: Khều.

(TBKTSG) – Mục “Chuyện thường ngày” của Bút Bi trên báo Tuổi Trẻ số ra ngày 4-5-2011 ghi lại cuộc đối thoại giữa hai người, một người liên tục đưa ra những thông tin cho thấy các “thiếu gia” cả nước đang thay đổi lối sống để dành tiền giúp cho Võ Văn Huy – một học sinh nghèo – có điều kiện ra Hà Nội tham gia đội tuyển học sinh giỏi toán quốc gia.

Người kia, sau nhiều lần tỏ vẻ nghi ngờ, đã kết luận: “Ông nói xạo thế thì lừa được ai. Này nhé, các thiếu gia toàn lên mạng xem báo lá cải, lướt web đen, làm gì có chuyện đọc báo mà biết Võ Văn Huy!”.

Cảm nhận của nhiều người, chứ không riêng gì của Bút Bi, đúng là nhiều tờ báo điện tử đang đi theo xu hướng “lá cải hóa” bằng các loại tin bài câu khách bằng yếu tố tình dục, xì căng đan, đời tư nghệ sĩ. Xu hướng này diễn ra ngày càng trắng trợn, tính cạnh tranh ngày càng cao đến nỗi người bình thường đọc lướt qua mục 10 tin bài nhiều người đọc nhất cũng sẽ cảm thấy xấu hổ vì tít tựa các bài này.

Vấn đề ở chỗ vì sao các tờ báo mạng, dĩ nhiên không phải là tất cả, đang đi theo chiến lược cạnh tranh theo kiểu này và một chiến lược như thế sẽ đi về đâu?

Một biên tập viên báo mạng thừa nhận, nếu đưa tin bài bình thường lên báo, số lượng người đọc sẽ giảm sút ngay, còn đưa một bài giả danh là giáo dục giới tính nhưng viết theo dạng “dâm thư” thì số người vào xem tăng vọt. Một biên tập viên khác cho biết loại bài câu khách như thế dễ tổ chức, dễ đăng hơn một bài nghiêm túc, vừa khỏi mất công đi phỏng vấn ai, vừa khỏi sợ ai kiện tụng vì sai sót. Đặc điểm chung của loại bài dùng yếu tố tình dục là do người viết biên dịch từ báo chí nước ngoài hay chính mình bịa ra, miễn sao dùng từ ngày càng dung tục để đập vào sự chú ý của người đọc. Thậm chí các loại tâm sự bạn đọc cũng do người viết tưởng tượng ra, tập trung vào các tình huống éo le, có cả sự loạn luân, huyễn tưởng. Tâm lý người đọc luôn tò mò, mạng là nơi đọc nhanh, đọc lướt cho nên những câu chuyện loại này sẽ thu hút người đọc nhiều nhất, bất kể già trẻ, trai gái, trí thức hay bình dân.

Đến đây sẽ xuất hiện một vòng luẩn quẩn mà những tờ báo mạng nào đã rơi vào rồi sẽ khó thoát ra. Yếu tố “tươi mát hơn” rất dễ bị vượt qua nên bài báo sau sẽ phải “tươi mát hơn” bài báo trước; bài trên báo mình phải “tươi mát hơn” bài trên báo đối thủ. Vì thế ngưỡng “chấp nhận được” sẽ luôn bị phá vỡ, đẩy xa ra đằng trước.

Một yếu tố khác làm cho cuộc đua “lá cải hóa” này không có điểm dừng là sự lỏng lẻo trong việc bảo vệ tác quyền trong lĩnh vực báo chí. Các tờ báo điện tử nghiêm túc mất biết bao công sức để xây dựng một bài báo sâu về một đề tài thời sự được nhiều người quan tâm. Thế nhưng chỉ cần vài thao tác cắt dán, một trang tin điện tử khác đã có thể bê nguyên xi bài báo này về trang của mình, cũng thu hút người vào đọc như chính nó là tác phẩm của họ. Trong quá trình “lá cải hóa”, việc cắt dán này cũng diễn ra tương tự, hậu quả là các tờ báo mạng phải liên tục tung ra các chiêu câu khách ngày càng táo bạo hơn để nhanh chóng hút khách vào đọc sớm. Người đọc, một mặt chê trách cách làm báo này, mặt khác, vẫn vào đọc vì tò mò, vì bị kích thích nên dù uy tín trong lòng độc giả giảm sút, báo lá cải vẫn là chọn lựa dễ dàng trong bối cảnh nhiều đề tài khác đang là đề tài nhạy cảm.

Chiến lược cạnh tranh bằng con đường “lá cải hóa” dựa vào một giả định, tờ báo nào thu hút được nhiều người vào đọc nhất, sẽ có doanh thu quảng cáo cao nhất vì đây là nguồn doanh thu duy nhất của các tờ báo mạng. Giả định này chưa hẳn đã đúng và chắc chắn sẽ không đúng trong dài hạn.

Có thể trong giai đoạn đầu, các công ty quảng cáo sẽ tư vấn cho khách hàng chọn báo điện tử dựa vào số lượng người vào đọc. Các xếp hạng toàn cầu đối với báo điện tử chỉ dựa vào số lượng lượt xem cũng ảnh hưởng đến quyết định quảng cáo hay không đối với một số khách hàng trong những năm gần đây.

Nhưng các doanh nghiệp lớn không bao giờ đưa ra quyết định quảng cáo chỉ dựa vào tiêu chí số lượng người đọc. Doanh nghiệp càng có ý thức về uy tín xã hội lại càng không muốn quảng cáo của mình xuất hiện cạnh các tin bài kiểu “lộ hàng”, “clip sex”. Họ sẽ đòi hỏi muốn biết chân dung người đọc là ai, sức mua như thế nào, xu hướng mua sắm ra sao, tin tức thỏa mãn nhu cầu gì ở họ và nhu cầu này gắn với sản phẩm muốn được quảng cáo như thế nào.

Chuyện này đã xảy ra trên thị trường quảng cáo báo mạng của thế giới khi quảng cáo phải dựa vào nội dung tin bài được hiển thị. Ví dụ, một bài giới thiệu một địa điểm du lịch mới sẽ kích hoạt những quảng cáo liên quan như bán vé máy bay, tour du lịch, giới thiệu khách sạn, tiệm ăn… Xu hướng này chắc chắn sẽ được áp dụng ở Việt Nam và lúc đó thử hỏi các trang báo điện tử lá cải sẽ kích hoạt được những quảng cáo loại gì?

Sự nghiêm túc bao giờ cũng hiệu quả

Không ai có thể phủ nhận một thực tế rằng độc giả của các báo điện tử luôn luôn khát những tin tức mới, lạ, độc đáo và bất ngờ, nhất là trong cái thời tin tức trên các báo cứ na ná nhau. Chính vì thế, nhiều tờ báo, ngoài việc sao chép, vay mượn tin bài từ các tờ báo khác, họ còn cố tìm cách giật tít, săn lùng những tin giật gân, với các xu hướng đề tài nghiêng về bạo lực, tình dục, để thu hút độc giả, hòng lôi kéo quảng cáo.

Liệu có đúng là những tin giật gân đang giúp tăng số lượng truy cập qua đó tăng lượng quảng cáo? Câu trả lời của một số doanh nghiệp ở TPHCM là không, dù họ cũng thừa nhận số lượng truy cập là một yếu tố quan trọng. Theo các doanh nghiệp này, họ đánh giá cao sự nghiêm túc trong cách đưa tin của các trang báo mạng, chứ không phải chạy theo các xì căng đan và những tít giật gân. “Sự nghiêm túc bao giờ cũng hiệu quả. Điều quan trọng là mình có tạo được những chương trình để có thể thỏa mãn được cộng đồng hay không và để làm những chương trình như vậy bao giờ cũng khó hơn chuyện theo đuổi các xì căng đan”, một doanh nghiệp nói.

Còn ông Đào Văn Kính, Giám đốc Công ty TNHH Quảng cáo Đất Việt, cho rằng các tin, bài giải trí luôn thu hút nhiều lượng truy cập, nhưng không giúp người đọc bấm vào các banner quảng cáo, trong khi đó các tin gắn với lợi ích của độc giả như tình trạng thất nghiệp, thực phẩm tăng giá, xe bị thu hồi… lại luôn đứng đầu bảng về bấm quảng cáo. “Sex chỉ là một tin đơn giản, nhẹ nhàng và dễ viết nhất chứ không là tất cả”, ông Kính nói.

Hoàng Hà

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới