Thứ Hai, 24/06/2024, 03:05
27.3 C
Ho Chi Minh City

Mê lúa bỏ bắp

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Mê lúa bỏ bắp

Tham quan mô hỉnh trồng bắp lai – Ảnh: NGUYỄN ĐỨC

(TBKTSG Online) – Việt Nam là quốc gia xuất khẩu gạo lớn thứ hai trên thế giới với xấp xỉ 1,5 tỉ đô la Mỹ mỗi năm nhưng hàng năm, các doanh nghiệp cũng phải chi ra 1,1 tỉ đô la Mỹ để nhập khẩu bắp và đậu nành, thậm chí con số này tăng mạnh hơn tốc độ tăng xuất khẩu gạo.

Nghịch lý nói trên tồn tại gần 2 thập kỷ qua đã được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN-PTNT) cùng lãnh đạo ngành nông nghiệp các tỉnh, thành từ Đà Nẵng đến Cà Mau đem ra mổ xẻ trong hội nghị “Chuyển đổi cơ cấu cây trồng cạn ở các tỉnh phía nam” do bộ này tổ chức vào sáng 27-2 tại TPHCM.

Bán đồng rưỡi, mua lại mất 1 đồng

Trên thế giới, bắp được xem là một trong 3 cây lương thực chính, gồm lúa gạo, lúa mì và bắp, còn tại Việt Nam, bắp là cây lượng thực quan trọng thứ hai, chỉ sau cây lúa nhưng ai cũng có thể biết là hàng chục năm qua, Việt Nam chỉ chú trọng phát triển cây lúa nhằm giải quyết cái ăn cho con người, an ninh lương thực quốc gia và xuất khẩu, mà ít quan tâm tới phát triển cây bắp.

Trong 5 năm qua, diện tích bắp trong nước tăng từ 730.000 héc ta lên 1,031 triệu héc ta, năng suất cũng tăng đáng kể, từ 2,75 lên 3,6 tấn/héc ta, đưa sản lượng bắp cả nước đạt 3,75 triệu tấn trong năm ngoái từ 2 triệu tấn cách nay 5 năm. Sản lượng bắp trồng trong nước chỉ đáp ứng 85-90% nhu cầu cho con người và chế biến thức ăn gia súc.

Trước năm 1996, khi công nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi chưa phát triển, Việt Nam là quốc gia xuất khẩu bắp tuy không nhiều nhưng mỗi năm cũng được vài trăm ngàn tấn. Kể từ năm 1997 tới nay, Việt Nam trở thành quốc gia nhập khẩu bắp với tốc độ tăng nhanh chóng mặt, từ vài chục ngàn tấn lên 600.000 tấn mỗi năm hiện nay.

Ông Phạm Văn Dư, Cục phó Cục Trồng trọt, cho biết chỉ trong năm 2006, lượng bắp hạt nhập khẩu đạt 565.000 tấn, 17.600 tấn đậu nành và 1,6 triệu tấn khô dầu đậu nành với kim ngạch 1,1 tỉ đô la Mỹ, tăng 52% so với năm 2005, có nghĩa tốc độ nhập khẩu bắp và đậu nành tăng mạnh hơn so với tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu gạo. Trong khi đầu tư cho giống, khoa học kỹ thuật, khuyến nông, cơ sở hạ tầng, thủy lợi cho cây trồng của Việt Nam trong vài thập kỷ qua gần như tập trung cho cây lúa, vốn dĩ sản lượng tăng chậm do năng suất khó lòng cao hơn, diện tích thì không còn khả năng mở rộng.  

Trong khi đó, nhu cầu thức ăn cho chăn nuôi tăng mạnh. Theo thống kê của Cục Chăn nuôi, lượng thức ăn công nghiệp của cả nước trong năm 2006 đạt 6,6 triệu tấn, mới chỉ đáp ứng 45% nhu cầu của ngành chăn nuôi và dự báo tới năm 2010, lượng thức ăn công nghiệp sẽ đạt 18,6 triệu tấn, trong khi bắp và đậu nành là hai loại nguyên liệu chính trong chế biến thức ăn công nghiệp.  

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Bùi Bá Bổng cho biết mục tiêu của ngành nông nghiệp tới năm 2010 là 44 triệu tấn lương thực cây có hạt (tức lúa và bắp), hiện chỉ có 36 triệu tấn lúa và gần 4 triệu tấn bắp, tức mới chỉ xấp xỉ 40 triệu tấn lương thực có hạt.  

“Chúng ta chỉ còn có khả năng tăng mạnh sản lượng bắp, bởi năng suất bắp còn có khả năng tăng rất nhiều, diện tích trồng bắp cũng dễ mở rộng, có thể trồng luân canh 2 vụ lúa 1 vụ bắp, ít cần nước tưới”, ông nói. Chẳng hạn năng suất bắp lai trồng ở nhiều nơi trong nước hiện đã đạt 6-7 tấn/héc ta, cao gấp đôi mức bình quân chung cả nước, còn trên thế giới, năng suất bắp nhiều quốc gia trồng thâm canh đạt tới 18 tấn/héc ta.  

Tại Xuân Lộc, Đồng Nai đã hình thành nhiều câu lạc bộ trồng bắp năng suất 8-9 tấn bắp/héc ta, có nghĩa hiệu quả kinh tế cao gấp 2-3 lần so với trồng lúa mà ít cần nước tưới, ít sâu bệnh và ít tốn công chăm sóc.  

Không lo thiếu thị trường, chỉ lo nông dân không trồng  

Do nhu cầu bắp sản xuất ethanol của Mỹ và nhiều nước mà vài năm gần đây, giá bắp trên thị trường thế giới tăng mạnh. Ngoài ra, một số nước như Trung Quốc tuyên bố tăng nhập khẩu bắp sản lượng lớn đã làm giá bắp tăng mạnh hơn giá gạo trên thị trường giao dịch kỳ hạn.

“Giá bắp trong vài năm gần đây rất tốt, thậm chí nhiều vùng, tính ra trồng bắp hiệu quả kinh tế cao hơn trồng lúa nhưng phải làm sao thuyết phục nông dân trồng bắp, chứng minh cho nông dân thấy trồng bắp cũng mang lại hiệu quả kinh tế cao không hề thua kém các cây trồng khác”, thứ trưởng Bổng nói.  

Hiệu quả kinh tế của nông dân phụ thuộc vào giống, trình độ thâm canh và năng suất cây trồng. Ông Bổng cho rằng năng suất bắp hiện nay dưới 4 tấn, nếu các nhà khoa học, cơ quan nông nghiệp hỗ trợ giúp nông dân tăng lên 5 tấn/héc ta, diện tích hiện nay có khả năng mở rộng lên 1,5 triệu hác ta, thậm chí là 2 triệu héc ta thì lúc đó Việt Nam có thể không cần nhập khẩu bắp.  

Đông Nam bộ là vùng trọng điểm trồng bắp cả nước với diện tích hiện khoảng 125.000 héc ta và sản lượng, tập trung nhiều ở Đồng Nai, Bà Rịa-Vũng Tàu, Bình Phước. Trong khi đó, theo tiến sĩ Dương Văn Chín, Viện phó Viện lúa ĐBSCL, các tỉnh ĐBSCL là vùng có tiềm năng phát triển diện tích trồng bắp lớn nhất cả nước và có điều kiện tăng năng suất nhưng hiện nay, cả vùng này mới chỉ có 35.600 héc ta bắp do nông dân gần như đầu tư hoàn toàn vào cây lúa, có tỉnh như Kiên Giang, diện tích bắp gần như là con số 0.  

“Nói là vùng nông nghiệp chủ lực của cả nước mà diện tích bắp chỉ bằng 3% và sản lượng thì chiếm 5% cả nước là không thể chấp nhận được”, ông Chín cho hay. Đặc biệt, năng suất bắp ở vùng này luôn cao hơn cả nước tới 40-50%, chứng tỏ điều kiện đất đai, khí hậu ở đây thích hợp cho cây bắp phát triển.

Ông cũng chứng minh nhiều địa phương ở ĐBSCL đã thực hiện mô hình trồng lúa-bắp-lúa mang lại thu nhập tăng thêm 46% so với chỉ thuần trồng lúa, lại an toàn cho môi trường vì nhờ trồng bắp luân canh giữa 2 vụ lúa, sẽ góp phần cắt đứt nhiều loại dịch bệnh như rầy nâu, bệnh vàng lùn xoắn lá đang hoành hành hiện nay. Theo quy hoạch nông nghiệp thì ĐBSCL lẽ ra phải có 86.000 héc ta trồng bắp vào năm 2006 và 136.000 héc ta vào năm 2010.

Ông Chín gợi ý ĐBSCL nên tận dụng trồng bắp trên đất lúa vào tháng 2, sau khi thu hoạch lúa đông xuân và thu hoạch bắp vào tháng 5, để chuẩn bị đất cho lúa vụ hè thu. Như vậy diện tích và sản lượng bắp sẽ tăng lên nhanh chóng mà sản lượng lúa vẫn đảm bảo “hai vụ ăn chắc”. Ngoài ra, ông cũng cho rằng nông dân trong vùng có thể tận dụng bờ kênh mương, đất vườn nhà để trồng bắp, cũng là cách để gia tăng thu nhập vì đây là cây dễ trồng.

Không lo thiếu giống năng suất cao  

Trình diễn giống bắp lai của Viện Ngô trung ương – Ảnh: NGUYỄN ĐỨC

Ông Nguyễn Hữu Hỹ, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu thực nghiệm nông nghiệp Hưng Lộc, Đồng Nai, cho biết năng suất bắp đang tăng nhanh chóng là nhờ công tác giống không ngừng được cải thiện. Nếu như năm 1990 diện tích trồng bắp lai của cả nước gần như không đáng kể thì hiện nay, bắp lai đã chiếm 60% diện tích bắp cả nước và riêng vùng Đông nam bộ, bắp lai gần như chiếm 100% diện tích. Năng suất cao là ưu thế vượt trội của hạt giống bắp lai.  

Hiện có hàng chục giống bắp lai được đưa vào sản xuất, trong đó phân chia thành hai loại giống là giống lai tạo trong nước và giống nhập nội (nhập khẩu giống thuần chủng từ nước ngoài và lai tạo trong nước) của các công ty nước ngoài.

Loại giống trong nước phổ biến là LVN 10, V98-1, V98-2, VN112, nước ngoài có DK 888, DK 99 của C.P (Thái Lan), C919 của Monsanto (Mỹ), G49 của Syngenta của Thuỵ Sỹ và Bio 9698 của Bioseeds của Ấn Độ. Các giống bắp lai nhập nội đa phần là của các công ty giống đa quốc gia hàng đầu trên thế giới, được Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho phép lưu hành tại Việt Nam.

“Các công ty đa quốc gia liên tục đưa nhiều giống bắp lai có đặc tính tốt, năng suất cao, sinh trưởng ngắn ngày vào khảo nghiệm và xin phép lưu hành”, tiến sĩ Trần Kim Định đến từ Viện Khoa học kỹ thuật nông nghiệp miền nam, cho hay.

Tuy nhiên, nông dân trong nước không phải ai cũng dễ dàng sử dụng giống bắp lai của nước ngoài do giá quá cao. Đa phần các giống bắp lai nhập ngoại có giá 35.000-45.000 đồng/kg, trong khi các giống bắp lai trong nước giá thấp hơn, 20.000-25.000 đồng/kg.

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới