Chủ Nhật, 16/06/2024, 19:08
34.5 C
Ho Chi Minh City

Lớn hơn cả chuyện bỏ thông tư

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Lớn hơn cả chuyện bỏ thông tư

Tranh minh họa: Khều

(TBKTSG) – Theo một dự thảo sửa đổi Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đang được Bộ Tư pháp lấy ý kiến đóng góp, các bộ và các cơ quan ngang bộ có thể sẽ không còn được quyền ban hành một số loại văn bản pháp luật như thông tư, quyết định, chỉ thị…

Theo Trung tâm Thông tin, Thư viện và Nghiên cứu khoa học của Văn phòng Quốc hội, hệ thống pháp luật Việt Nam hiện có khoảng 300 luật, pháp lệnh đang có hiệu lực trong khi văn bản dưới luật đang có hiệu lực lên tới hơn 10.000 văn bản! Trong số này, văn bản của các bộ, cơ quan ngang bộ có 5.370 văn bản, tức chiếm tới hơn phân nửa tổng số văn bản dưới luật.

Một thống kê khác của Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư mới đây cho biết, liên quan đến đầu tư trong bảy lĩnh vực, trung bình cứ 1 trang văn bản luật phải có hơn 8 trang hướng dẫn thi hành (Riêng lĩnh vực đất đai mỗi trang văn bản luật có tới 19,5 trang hướng dẫn thi hành, xây dựng có 12,5 trang, môi trường hơn 8 trang, đầu tư gần 8 trang và doanh nghiệp hơn 1,5 trang…). Xét về loại văn bản và cấp ban hành thì số trang văn bản luật chỉ chiếm 11% trong khi thông tư và quyết định của các bộ chiếm tới gần 55%.

Có thể nói “luật của các bộ” gần như đang lấn ép luật, pháp lệnh. Lấn ép không chỉ về số lượng mà còn cả về hiệu lực thực thi. Các đạo luật rất ít được trọng dụng trong khi “luật của các bộ” bao giờ hiệu lực cũng mạnh hơn, mặc dù như ai đó từng ví von “tinh thần của luật như cái cây, về đến cấp bộ, địa phương chỉ còn như cái lá, cái cành”.

Đó là một điều hết sức bất thường mà theo ông Nguyễn Đình Cung, thư ký Tổ công tác thi hành Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư, nó “làm đảo lộn trật tự, nguyên tắc và giá trị vốn có của hệ thống pháp luật; tạo điều kiện nảy sinh tùy ý, tùy tiện trong giải thích và thực thi luật”. Không những thế, theo Luật sư Nguyễn Văn Hậu (Đoàn luật sư TPHCM), nó còn tạo ra một thói quen nguy hiểm cho các cơ quan, công chức nhà nước là chờ các văn bản hướng dẫn chỉ đạo của cấp trên thay vì trên hết tuân thủ các đạo luật gốc.

Vì vậy, nhiều ý kiến cho rằng nên mạnh dạn loại bỏ thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật của các bộ. Luật gia Vũ Xuân Tiền, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tư vấn quản lý và đào tạo VFAM Việt Nam, đề nghị kể cả loại văn bản “thông tư liên tịch” của các bộ và “quyết định” của Thủ tướng Chính phủ (trừ các loại quyết định bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ thuộc quyền…) cũng cần được xóa khỏi danh mục hệ thống pháp luật.

“Việc bãi bỏ thẩm quyền ban hành văn bản pháp luật của các bộ sẽ dồn gánh nặng cho Chính phủ nhưng chính việc này sẽ giúp Chính phủ làm tốt công việc hoạch định chính sách, pháp luật. Đây là chức năng cơ bản của Chính phủ nhưng hiện nay chưa được quan tâm đúng mức” – Luật sư Trần Hữu Huỳnh, Trưởng ban pháp chế Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nói.

Việc loại bỏ có được chấp nhận hay không vẫn còn đang trong quá trình góp ý kiến, song đáng mừng là vấn đề này đã được Ban soạn thảo dự án Luật Ban hành VBQPPL đưa vào như một phương án sửa đổi. Nếu được chấp nhận, “rừng” văn bản sẽ bớt rậm rạp và như thế, theo ông Vũ Xuân Tiền, sẽ tạo “điều kiện thuận lợi nhất cho nhân dân, cộng đồng doanh nghiệp và cả các cơ quan quản lý nhà nước”.

Điều đó tốt, nhưng quan trọng hơn nữa là sau đó lấy gì để đảm bảo những hình thức văn bản biến tướng mới sẽ không xuất hiện, nhất là trong thực tế hiện nay sự biến tướng ấy dưới hình thức những “công văn nội bộ”, “công điện”… đang là vấn nạn? Ai chịu trách nhiệm trong việc ban hành những văn bản pháp luật sai trái? Luật sư Trần Hữu Huỳnh, dẫn chứng: “Chẳng hạn như quyết định tăng thuế nhập khẩu ô tô mới đây, có bao nhiêu doanh nghiệp lãi to do biết trước được thông tin trong khi nhiều doanh nghiệp khác chết vì hàng còn lênh đênh trên biển? Hoặc chuyện Bộ Giao thông Vận tải ban hành các quyết định gây thiệt hại cho xã viên các hợp tác xã? Xử lý chuyện này ra sao?”.

Ở các nước, mô hình tòa hiến pháp và tòa hành chính được lập ra để bảo vệ sự toàn vẹn của hệ thống pháp luật nhưng ở ta xem ra vẫn còn quá xa vời.

NGUYÊN TẤN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới