Thứ Hai, 24/06/2024, 13:51
25 C
Ho Chi Minh City

Lo cho con cá!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Lo cho con cá!

(TBKTSG) – Chuyện tỷ giá, hay chuyện ngân hàng siết chặt tín dụng… chỉ là cái khó tức thời của doanh nghiệp chế biến và nông dân nuôi cá. Cái lo lớn hơn của ngành này mà từ lâu nhiều người đã cảnh báo là sự thiếu chuyên nghiệp trong tổ chức sản xuất và tiêu thụ. Những hệ quả xấu đang dần lộ diện!

Lo vì… danh sách vàng

“Tổ chức Hòa Bình Xanh vừa đưa con cá da trơn của Việt Nam vào danh sách vàng”, ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó chủ tịch thường trực Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), khẳng định. Danh sách vàng ở đây không phải là danh sách những mặt hàng bán chạy nhất, đạt tiêu chuẩn nhất… mà là mặt hàng có nguy cơ bị tẩy chay ở nhiều nước trên thế giới.

Tại Hà Lan, danh sách vàng cũng vừa được công bố và cá da trơn Việt Nam cũng được “điểm mặt”. Nếu như Việt Nam không có những biện pháp kịp thời để chấn chỉnh tình hình thì nguy cơ loại thủy sản này bị rớt xuống danh sách đỏ là điều được thấy trước. “Danh sách đỏ là những mặt hàng được khuyến cáo không nên ăn và nếu siêu thị nào bày bán sẽ bị khóa cửa”, ông Dũng cho biết.

Không đảm bảo môi trường nuôi và sinh thái, theo ông Dũng, là nguyên nhân chính khiến cá da trơn bị liệt vào danh sách vàng. “Đây sẽ là vấn đề lớn sau an toàn vệ sinh thực phẩm mà chúng ta phải giải quyết, trước mắt là cho thị trường EU”, ông nói.

Tại Na Uy, từng có tranh cãi về chuyện nếu con cá hồi nuôi bị thoát ra môi trường bên ngoài thì sẽ làm tổn hại sinh thái bởi các nhà khoa học lo rằng con cá nuôi với những đặc điểm riêng như thụ động trong việc tìm kiếm thức ăn, quen sống mật độ cao… khi lai tạo với cá tự nhiên sẽ gây ảnh hưởng xấu. Đồng thời, những hộ nuôi cá hồi phải bỏ tiền mua hai giấy “xác nhận”. Một là giấy cho họ được nuôi bao nhiêu, tổng lượng xuất, tổng lượng thức ăn tiêu thụ… nhằm quản lý sản lượng cá nuôi và môi trường. Hai là, phải được cộng đồng trong khu vực cho phép nuôi cá tại khu vực đó…

Còn ở Việt Nam, nếu có hàng trăm, hàng ngàn con thoát ra môi trường tự nhiên cũng chẳng ai bận tâm và chẳng cơ quan nào có thể khống chế sản lượng cá nuôi trong khi người dân và doanh nghiệp vẫn có tâm lý “thấy hàng xóm làm gì mình làm theo”.

Ngành thủy sản Việt Nam đang phát triển không bền vững với các biểu hiện như liên tục xảy ra biến động về giá, sản lượng, chất lượng sản phẩm không đồng nhất, môi trường nước xuống cấp vì ô nhiễm. Ngay cả đàn cá giống bố mẹ cũng bị khai thác quá mức, trở nên thoái hóa.

“Các triệu chứng thì tất cả đều biết, nhưng không ai giải quyết được. Thủy sản đã đi vào sản xuất lớn, nhưng lại chưa có tư duy sản xuất hàng hóa lớn”, ông Dũng nói. Ông dẫn chứng: “Thái Lan có kế hoạch đầu tư 20 triệu đô la Mỹ cho chương trình cá tra, còn tại Việt Nam, Nhà nước đầu tư vào con cá này còn nhỏ hơn mức chi cho một cái cống lớn (thủy lợi)”.

Đừng chờ nữa!

Nhằm tháo gỡ dần khó khăn, mới đây VASEP đã đưa ra chương trình Liên kết dọc – giải pháp cho phát triển thủy sản bền vững. “Đây là một chương trình dài, có thể thực hiện trong mười năm, thậm chí lâu hơn. Chúng tôi rất kỳ vọng các doanh nghiệp, nông dân, các viện, trường đại học… cùng phối hợp thực hiện. Giải pháp này không có bộ, hiệp hội hay ngành nào thực hiện được mà phải là chính chúng ta – nông dân và doanh nghiệp”, ông Dũng nói.

Theo ông, mô hình chuẩn về Liên kết dọc phải có hợp đồng giữa nơi cung cấp dịch vụ (thức ăn, con giống…), ngân hàng, bảo hiểm với doanh nghiệp chế biến. Và quan trọng là hợp đồng giữa doanh nghiệp với người nuôi. Qua đó, người nuôi được cung ứng vốn, con giống, thức ăn… còn doanh nghiệp được bảo đảm mua nguyên liệu đúng chất lượng. “Phải làm sao để ngay từ lúc thả giống, nông dân đã biết mình bán được cho ai, giá thế nào, chi phí ra sao. Họ sẽ được hướng dẫn quy trình để đảm bảo chất lượng sản phẩm, không gây hại cho môi trường. Với sự liên kết như vậy, ngân hàng và bảo hiểm mới mạnh dạn tham gia.

Hiện nay, Công ty Agifish (An Giang) là đơn vị tiên phong ở ĐBSCL đã thực hiện mô hình liên kết tương tự, thông qua Liên hợp Sản xuất cá sạch Agifish. “Chúng tôi đã đầu tư 102 tỉ đồng trong năm 2006, 170 tỉ đồng trong năm 2007 cho các hội viên thông qua thức ăn thủy sản và thuốc thú y. Riêng quí 1-2008, trong thời điểm nhiều ngân hàng siết chặt việc giải ngân vốn, Agifish vẫn cố gắng rót 51,8 tỉ đồng”, bà Cao Thị Thanh Tâm, Phó ban Quản lý chất lượng của liên hợp cho biết.

Sau khi thành lập liên hợp này, định mức chế biến bình quân đã giảm từ 2,78 xuống còn 2,66 ki lô gam cá nguyên liệu (cho một ki lô gam cá thành phẩm) nhờ chất lượng tăng lên. Đồng thời, sản phẩm cũng được công nhận chất lượng, xây dựng được thương hiệu nhờ đảm bảo các quy trình kỹ thuật từ sản xuất đến chế biến…

Ở Bến Tre, theo bà Trần Thị Thu Nga, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, bước đầu đã áp dụng việc cấp chứng nhận cho các hộ đủ điều kiện nuôi thâm canh. Và một số doanh nghiệp tiêu biểu cũng được chọn để xây dựng mô hình liên kết.

“Trước mắt, ngay trong năm nay, VASEP đặt chỉ tiêu phải xây dựng cho được mối liên kết giữa 4-5 doanh nghiệp lớn. Chúng tôi chỉ cần các doanh nghiệp này đảm bảo hai điều là cùng nhau nâng giá bán và giữ giá mua sao cho một nông dân nuôi ở quy mô trung bình cũng có được lợi nhuận”, ông Dũng tuyên bố.

HỒ HÙNG

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới