Thứ Ba, 16/07/2024, 16:43
30.6 C
Ho Chi Minh City

Kỷ nguyên mới của PAP

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Kỷ nguyên mới của PAP

Lê Hữu Huy(*)

(TBKTSG) – Quyết định rời bỏ nội các của nhà lập quốc Singapore Lý Quang Diệu cùng với một cựu thủ tướng khác là ông Goh Chok Tong đúng một tuần lễ sau khi có kết quả bầu cử quốc hội khiến nhiều người đặt dấu hỏi: liệu có phải đây là động thái chính trị mới của đảng Hành động Nhân dân (PAP) trong bối cảnh “khó khăn và phức tạp” hay phải chăng đã đến lúc mở ra một giai đoạn mới trong lịch sử của đảo quốc Singapore mà theo cách nói của giới học giả là “kỷ nguyên hậu Lý Quang Diệu”?

Để trả lời cho những câu hỏi trên đây, cách tốt nhất là nhìn vào cơ chế vận hành nội các Singapore cũng như tầm quan trọng của nó trong thể chế chính trị hiện hành.

Tại Singapore, quyền hành pháp thể hiện qua tổng thống, thủ tướng và nội các. Theo Hiến pháp Singapore, nội các gồm những đại biểu quốc hội được bầu sẽ đứng đầu các cơ quan của chính phủ và được gọi là bộ trưởng. Còn thủ tướng thì được lựa chọn trong số các đại biểu quốc hội như người lãnh đạo đại diện cho lòng tin của đa số người dân sau mỗi kỳ bầu cử. Theo đề nghị của thủ tướng sau bầu cử quốc hội, các bộ trưởng sẽ được tổng thống bổ nhiệm và tập hợp của tất cả những người này gọi là nội các và chịu trách nhiệm tập thể trước quốc hội.

Theo điều 25 của Hiến pháp Singapore, tổng thống phải bổ nhiệm làm thủ tướng người nào mà trong đánh giá của ông có thể chiếm được niềm tin của đa số đại biểu quốc hội. Một cách duy lý, tổng thống dĩ nhiên sẽ chọn chính đảng nào giành được đa số phiếu và kiểm soát quốc hội và người lãnh đạo chính đảng đó (được gọi là tổng bí thư – secretary-general) sẽ trở thành thủ tướng. Kể từ năm 1959, PAP luôn thắng trong các cuộc bầu cử quốc hội và người ta đã chứng kiến sự chuyển giao các thế hệ lãnh đạo của PAP từ Lý Quang Diệu sang Goh Chok Tong và Lý Hiển Long. Tuy nhiên, không nhất thiết tổng bí thư của PAP phải làm thủ tướng.

Mặc dù cơ cấu nội các của Singapore theo cách vận hành của người Anh nhưng cũng có một số đặc thù riêng trong đó có chức vụ Bộ trưởng Cao cấp (Senior Minister) thuộc Văn phòng Thủ tướng của ông Rajaratnam (1988–1991), Lý Quang Diệu (1991-2004), Goh Chok Tong (2004) và Jayakumar (2009). Kể từ lúc làm thủ tướng đời thứ ba, Lý Hiển Long tạo nên một cái chức vụ mới cho cha mình là Bộ trưởng Cố vấn (Minister Mentor). Ngoài ra, nội các Singapore còn có thêm một số Quốc vụ khanh (Minister of State) mà Hiến pháp chưa bao giờ đề cập đến.

Tuy nhiên, Hiến pháp Singapore quy định rõ việc bổ nhiệm chức danh cho những người giúp việc cho bộ trưởng như Parliamentary Secretary và Permanent Secretary. Hai chức danh này nếu vội vàng dịch sang tiếng Việt sẽ gây hiểu lầm vì nếu như Parliamentary Secretary là một đại biểu quốc hội được thủ tướng đề nghị tổng thống bổ nhiệm làm người giúp việc cho bộ trưởng (tương đương với thứ trưởng ở Việt Nam) thì Permanent Secretary (tạm dịch là tổng trưởng) là người quản lý cao nhất của một b ộ nhưng thuộc guồng máy hành chính và chức vụ của người này là “permanent” vì không bị ảnh hưởng bởi kết quả bầu cử. Tuy nhiên, thủ tướng cũng có quyền điều động các tổng trưởng này theo yêu cầu công việc.

Theo các nhà quan sát, tại Singapore, hầu hết các chính sách đưa ra là từ nội các và có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bộ trưởng và guồng máy hành chính. Tuy nhiên, kể từ năm 1975, người ta nhận thấy có những nhóm nhỏ trong nội các và trong nội bộ PAP luôn dẫn dắt quá trình thảo luận và ra quyết định đối với các chính sách. Những hoạt động sôi nổi và năng động này không được quy định rõ trong Hiến pháp và người ta không thể phủ nhận vai trò của Lý Quang Diệu trong những diễn đàn bên lề này.

Nói chung, các bộ trưởng trong nội các của Singapore họp định kỳ hàng tuần. Trước khi họp chính thức , họ còn có những buổi họp không chính thức qua các buổi ăn trưa trước khi vào họp chính thức. Mới đây, báo chí Singapore đã có thông tin xác nhận rằng khi nắm chức thủ tướng, Goh Chok Tong đã giữ không cho Lý Quang Diệu tham gia vào những buổi họp không chính thức của nội các.

Trở lại với chuyện “từ chức” của hai cựu thủ tướng Singapore, với tuyên bố chỉ có vỏn vẹn 148 từ, hai ông Lý và Goh đã “quyết định rời bỏ nội các và có một nhóm các bộ trưởng trẻ hơn để có thể gắn bó và lôi kéo thế hệ trẻ này vì tương lai của Singapore”, người ta có thể hiểu các bộ trưởng mới trong nội các sau bầu cử của Singapore sẽ thoát khỏi những áp lực hay ức chế tâm lý khi phải đối thoại với những bậc lãnh đạo thuộc thế hệ đi trước.

Hành trang phía trước của PAP cũng nhẹ nhàng hơn chứ không bị đè nặng bởi những “sự thật nghiệt ngã” (Hard Truths) như tên một quyển tự truyện của vị cha già dân tộc họ Lý. Tuy nhiên, nếu nghĩ rằng Lý Quang Diệu và Goh Chok Tong sẽ từ giã chính trường thì người ta sẽ lầm: hai ông vẫn còn là đại biểu quốc hội và sẽ tiếp tục đóng góp vào đời sống kinh tế – chính trị – xã hội Singapore theo nhiều hình thức khác nhau.

_____________________________________________________

(*) Giám đốc Công ty Tư vấn Vietnam Global Network, Singapore

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới