Thứ Sáu, 14/06/2024, 12:47
33.9 C
Ho Chi Minh City

Kinh nghiệm thi tuyển và triển khai 3G

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh nghiệm thi tuyển và triển khai 3G

(TBVTSG) – LTS: Thi tuyển, sau đó là triển khai và kinh doanh mạng 3G. Lộ trình này tại Việt Nam đã được xác định rõ. Tuy nhiên, lịch sử phát triển và kinh doanh mạng 3G tại nhiều quốc gia cho thấy có nhiều yếu tố có thể đưa đến sự trì hoãn và kém hiệu quả.

Bài viết dưới đây nói về những kinh nghiệm thành công và thất bại của những công ty ở các quốc gia khác cũng như nêu những quan ngại về việc triển khai 3G ở Việt Nam.  

Chọn thi tuyển hay đấu thầu là tùy theo thời điểm

Hình thức chọn nhà khai thác không có ảnh hưởng trực tiếp đến sự thành công hay thất bại của quá trình đầu tư và triển khai mạng viễn thông để cung cấp dịch vụ 3G. Đấu thầu hay thi tuyển là hình thức đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng.

Vào những năm đầu thế kỷ 21, khi tỷ lệ tăng trưởng của ngành viễn thông di động tại nhiều quốc gia phát triển bắt đầu đi vào giai đoạn bão hòa, nhiều quốc gia tại châu Âu đã chọn hình thức đấu thầu để chọn nhà khai thác và họ đã phải trả một giá rất cao để được quyền sử dụng tần số trong nhóm IMT2000 chưa được khai thác; mục tiêu chính là để chiếm cơ hội trong thời điểm cạnh tranh gay gắt.

Tại Anh, Đức và Ý, tổng số tiền mà 16 nhà khai thác đã đầu tư vào giấy phép để được sử dụng tần số triển khai dịch vụ 3G đã vượt hơn 90 tỷ đô-la Mỹ. Tuy nhiên, các nhà khai thác gặp khá nhiều khó khăn khi triển khai xây dựng hạ tầng cơ sở và nhất là đầu tư vào việc quảng bá những dịch vụ 3G mà qua đó họ muốn tiếp cận người tiêu dùng.

Sự đầu tư đáng kể vào những thời điểm khởi đầu này bởi hình thức đấu thầu cho tần số đã gián tiếp gây khó khăn cho nhà khai thác trong việc triển khai và thương mại hóa những dịch vụ 3G có hiệu quả tốt hơn để phục vụ cộng đồng cũng như đầu tư vào hạ tầng cơ sở.

Trong khi đó, Tây Ban Nha, Pháp, Nhật, Hàn Quốc và Malaysia lại chọn nhà khai thác qua hình thức thi tuyển với một số chi phí không đáng kể. Mục tiêu chính là triển khai tài nguyên chưa sử dụng đến của quốc gia để phát triển hạ tầng cơ sở và đưa những dịch vụ tiên tiến hơn trên tần số IMT2000 phục vụ cho cộng đồng và phát triển nền kinh tế.

Mặc dù thi tuyển, nhưng trong quá trình sử dụng tài nguyên này của quốc gia, các nhà khai thác đã đóng góp một phần khá lớn vào việc tăng trưởng ngân sách của quốc gia qua phí sử dụng tần số mà họ phải đóng hằng năm vào ngân quỹ nhà nước.

Theo những kinh nghiệm và điển hình kể trên, không thể kết luận được hình thức chọn nhà khai thác sẽ là nguyên do chính của sự thành công hay thất bại trong việc đầu tư và khai thác dịch vụ 3G. Trong số những quốc gia nêu trên, đã có vài quốc gia rất thành công và nhiều nhà khai thác đã kinh doanh dịch vụ 3G rất có hiệu quả.

Sự thành công và đầu tư có hiệu quả ấy chính là nhờ vào mô hình xây dựng hạ tầng cơ sở và chiến lược kinh doanh của họ. Quan trọng nhất là phải thành công trong khía cạnh nâng cao sự nhận thức về cái lợi và nhu cầu về những dịch vụ 3G, và dựa vào đó để tiếp cận người tiêu dùng bằng cách đáp ứng những nhu cầu của họ với một mức giá mà họ có thể chấp nhận được.

Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) đã xác định IMT2000 là một chuẩn cho tất cả các công nghệ thuộc thế hệ 3G nhằm tiêu chuẩn hóa các công nghệ và tần số 3G khác nhau, giúp đẩy mạnh sự phát triển của công nghệ viễn thông di động băng thông rộng đáp ứng các dịch vụ đòi hỏi đường truyền dữ liệu tốc độ cao.

Hiện nay, EVN Telecom và S-Fone là hai mạng viễn thông di động được triển khai trên tần số trên với công nghệ đạt được tiêu chuẩn 3G.  

Tại sao có chuyện trì hoãn khai thác?

Trong trường hợp thi tuyển, thách thức lớn nhất là yếu tố khách quan và công bằng cho mọi nhà đầu tư. Việc thi tuyển cũng có một sự ràng buộc nhất định về tài chính, để nhà khai thác chịu áp lực về hiệu quả khi nỗ lực khai thác và cung cấp dịch vụ như đã thỏa thuận.

Đã có một vài trường hợp nêu trên xảy ra ở các nước vì những yếu tố sau:

(1) Giá thành của thiết bị đầu cuối có chức năng sử dụng những dịch vụ 3G còn quá cao đối với đại chúng vào những thời điểm đầu và giữa thập niên 2000. Vào thời điểm này, các mạng 3G cũng chưa đạt được mức chuẩn như hiện nay; đồng thời các nhà sản xuất thiết bị đầu cuối vẫn còn trong quá trình tìm hiểu thêm nhu cầu của người tiêu dùng, nên thiết bị đầu cuối cũng chưa đạt được chất lượng mà chúng ta thấy ngày hôm nay;

(2) Song song với yếu tố nói trên, giá thành của trang thiết bị cho hạ tầng cơ sở 3G lúc bấy giờ có khi cao hơn gấp ba lần so với trang thiết bị cho một mạng 2G/2,5G, một khía cạnh mà các nhà khai thác phải cân nhắc rất kỹ khi quyết định đầu tư mở rộng vùng phủ sóng 3G của mình;

(3) Ở những quốc gia đang phát triển, nhu cầu thoại căn bản vào thời điểm đó vẫn chưa được đáp ứng trọn vẹn nên việc đầu tư và mở rộng vùng phát sóng 3G sẽ làm kém đi sức cạnh tranh của nhà khai thác để chiếm được thị phần. Những nỗ lực trên lĩnh vực 3G cũng có phần hạn chế;

(4) Mô hình và chiến lược kinh doanh cho những ứng dụng và dịch vụ 3G chưa được phát triển một cách quy mô như ngày hôm nay. Nhiều nhà đầu tư và khai thác hạ tầng cơ sở cho dịch vụ 3G chưa am hiểu và xác định đúng vai trò của mình trong mô hình và môi trường kinh doanh những dịch vụ đặc trưng này.

Điều này đã khiến cho giá thành của những dịch vụ 3G quá cao đối với người tiêu dùng vì khi tính giá vốn của những dịch vụ ấy họ phải cộng thêm phần đầu tư và những chi phí khi khai thác hạ tầng cơ sở 3G và phát triển những ứng dụng, dịch vụ trên đó. Trong khi một công ty khác có thể đảm nhận vai trò này để cung cấp những ứng dụng và dịch vụ 3G đặc trưng hơn với một giá thành mà người tiêu dùng có thể chấp nhận được vì họ không có đầu tư và chi phí cho hạ tầng cơ sở.

Tất cả những yếu tố nói trên đã đưa đến sự trì hoãn trong việc triển khai hạ tầng cơ sở 3G tại một số quốc gia. Các nhà quản lý đã đưa ra những biện pháp thật cụ thể để buộc các nhà khai thác được tuyển chọn thực hiện việc khai thác và cung cấp dịch vụ như đã thỏa thuận, trong đó có cả việc phạt tiền, thậm chí thu hồi tần số đã được cấp phép sử dụng.

Việt Nam cần học hỏi điều gì?

Việt Nam tiếp cận với 3G vào thời điểm mà đa số những yếu tố nêu trên không còn là cơ sở có thể đưa đến một sự trì hoãn. Tuy nhiên, với nhu cầu thoại căn bản còn khá cao, nhất là tại những vùng sâu, vùng xa, tiềm năng phát triển còn rất lớn, thì sự trì hoãn cũng có thể xảy ra một khi người tiêu dùng ở các vùng này chưa nhận thức được lợi ích của những dịch vụ 3G.

Thế nhưng, với tiềm năng phát triển của thị trường viễn thông Việt Nam, các nhà khai thác khi được cấp phép sẽ nỗ lực triển khai công nghệ và cung cấp dịch vụ 3G-WCDMA để nâng cao sức cạnh tranh, bảo đảm một thị phần ổn định và nâng cao hiệu quả kinh doanh trong điều kiện doanh thu từ dịch vụ thoại ngày càng giảm do sự cạnh tranh và tỷ lệ người sử dụng ngày càng tăng.

Trong việc triển khai hạ tầng để cung cấp dịch vụ 3G tại Việt Nam, vấn đề đáng quan ngại nhất chính là sự định hướng cho người tiêu dùng, nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng và mô hình kinh doanh mà các nhà khai thác sẽ phải quan tâm đến. Việt Nam sẽ không gặp nhiều khó khăn về tài chính, đầu tư, kỹ thuật hay nhân lực chuyên về công nghệ. Nếu có chăng là nguồn nhân lực trong lĩnh vực kinh doanh và sự nhận thức cũng như khả năng tiếp thu được sự tiến hóa trong một mô hình kinh doanh hoàn toàn khác khi bước vào “môi trường 3G”.

Có nhiều yếu tố có thể đưa đến sự trì hoãn và kém hiệu quả trong việc triển khai và kinh doanh mạng 3G. Nhưng sự phản ánh của người tiêu dùng sẽ quyết định sự thành công hay thất bại của nhà khai thác và cung cấp dịch vụ 3G. Am hiểu được người tiêu dùng là một vấn đề; nhưng vấn đề khác, khả năng cải thiện chính mình để đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng còn quan trọng hơn rất nhiều. Nhất là trong khía cạnh chất lượng và giá thành cùng những dịch vụ mà các nhà khai thác sẽ cung cấp.

Đã có rất nhiều nhà khai thác phải thay đổi quan điểm của mình trong quá trình tiếp cận thị trường và đi vào một mô hình kinh doanh khác để nâng cao chất lượng phục vụ và giảm thiểu chi phí, đồng thời để mở rộng những dịch vụ giá trị gia tăng với một giá thành hợp lý. NTT DoCoMo là một điển hình tốt có thể học hỏi.

Vì sao họ là nhà cung cấp dịch vụ 3G thành công ngay từ ngày đầu khi người tiêu dùng Nhật được tiếp cận với dịch vụ 3G? Với mô hình và chiến lược kinh doanh mà NTT DoCoMo là nhà đầu tư và khai thác hạ tầng cơ sở, họ chỉ tập trung vào việc mở rộng vùng phủ sóng và nâng cao chất lượng mạng, đồng thời chính họ tạo ra một “sân chơi” để các nhà viết ứng dụng, các công ty hay các đơn vị khác nằm ngoài NTT DoCoMo có thể sáng tạo ra những dịch vụ đặc trưng hơn để phục vụ cho khách hàng của họ.

Cũng cần biết mô hình kinh doanh giữa NTT DoCoMo và những đối tác của họ là ăn chia trên doanh thu mà những dịch vụ 3G ấy mang đến, như đang có hiện nay tại Việt Nam. Sự khác biệt ở đây là những đối tác của NTT DoCoMo nhờ được phân chia cao hơn nên có khả năng tồn tại và tái đầu tư để phát minh ra nhiều ứng dụng và dịch vụ 3G mới. Và cũng chính từ mô hình kinh doanh này mà giá thành của những dịch vụ giá trị gia tăng có thể đạt được mức mà khách hàng của NTT DoCoMo có thể tiêu thụ với một con số đáng kể.

Vodafone, Verizon, AT&T, British Telecom… cũng đã lấy điển hình nêu để phát triển mô hình kinh doanh của mình và đã bắt đầu gặt hái được những thành quả đầu tiên sau hơn năm năm cung cấp dịch vụ giá trị gia tăng trên nền 3G.

PHẠM TIẾN THỊNH (*)

________________________________________________  

(*) Ông Phạm Tiến Thịnh là Việt kiều Đức, hiện là Giám đốc cao cấp chiến lược và phát triển kinh doanh khu vực Đông Nam Á và Thái Bình Dương của Qualcomm. Ông Thịnh từng làm việc tại các công ty truyền thông và viễn thông quốc tế với vai trò Trưởng phòng kiểm soát tài chính của Bertelsmann AG tại Đức, Hà Lan, Bỉ, Anh, Pháp và Ý; Giám đốc đầu tư chiến lược khu vực châu Á của Deutsche Telekom AG; Giám đốc phát triển dịch vụ kinh doanh và tiếp thị của T-Mobile International, Indonesia (INDOSAT); Giám đốc chiến lược và Phát triển kinh doanh PT Cyber Access Communications (Hutchison Indonesia); Tư vấn cao cấp của HĐQT PT Telkom Indonesia.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới