Thứ Ba, 18/06/2024, 03:53
27.8 C
Ho Chi Minh City

Khủng hoảng giá lương thực có thể tái diễn

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Khủng hoảng giá lương thực có thể tái diễn

Huỳnh Hoa

(TBKTSG) – Giá lương thực – thực phẩm tăng cao trong những ngày đầu năm mới làm gia tăng áp lực lạm phát lên nhiều nền kinh tế. Để ứng phó, nhiều nước đã ban hành các biện pháp kiểm soát giá, hạn chế nhập khẩu và giảm thuế xuất khẩu. Tuy nhiên, đối với những nước sản xuất và xuất khẩu lương thực hàng đầu như Việt Nam, đây cũng có thể là cơ hội kinh doanh tốt.

Giá cả tăng vọt

Theo báo Wall Street Journal, trong sáu tháng qua, giá đậu nành (đậu tương) đã tăng 46%, lên mức 14 đô la Mỹ mỗi bushel (1 bushel = 35,24 lít). Giá đường, cho dù hiện thấp hơn giá tháng 11-2010, vẫn cao hơn 31% so với giá sáu tháng trước, đứng ở mức 31 xu Mỹ mỗi pound… Chỉ số giá gạo của Tổ chức Lương nông Liên hiệp quốc (FAO), lấy giá gạo năm 2004 làm chuẩn 100 điểm, hiện đã là 253 điểm, tức tăng hơn 250%.

Giá gạo 5% tấm của Thái Lan chẳng hạn, hiện ở mức 555 đô la Mỹ/tấn, thấp hơn mức 682 đô la Mỹ năm 2008 nhưng vẫn cao gấp đôi mức giá năm 2005… Một số nhà kinh tế dự báo, nguồn cung cấp thiếu hụt và bất ổn sẽ tiếp tục đẩy giá nông sản lên cao, kích hoạt một cuộc khủng hoảng giá lương thực như đã từng xảy ra năm 2008.

Không chỉ lương thực mà cả các mặt hàng mà sản lượng phụ thuộc vào thời tiết như cao su thiên nhiên, cà phê, cũng tăng giá rất mạnh. Chỉ trong ba tuần đầu tháng 1-2011, giá cao su thiên nhiên thế giới đã tăng 16%. Tính đến ngày 21-1, giá cao su tấm hun khói RSS3 của Thái Lan đã lên tới 6 đô la Mỹ/ki lô gam, giá cao su cùng loại tại Thượng Hải đã vượt 40.000 nhân dân tệ/tấn (tức khoảng 6.000 đô la Mỹ) – đều là các mức cao chưa từng thấy từ trước tới nay.

Thời tiết thất thường, người dân ngày càng sung túc hơn, tiêu thụ nhiều thực phẩm hơn, đầu tư không thỏa đáng cho sản xuất nông nghiệp… là những nguyên nhân gây giảm sút sản lượng, mất cân đối cung cầu lương thực trên toàn cầu, tác động mạnh đến giá cả. Ngoài ra, theo một số nhà kinh tế, chính sách tiền tệ lỏng lẻo của Mỹ, Nhật và EU – giúp cho nhà đầu tư tài chính được vay vốn với lãi suất thấp để đầu tư vào các mặt hàng lương thực, thực phẩm buôn bán trên toàn cầu, cũng là yếu tố đẩy giá lên.

Các biện pháp ứng phó

Lo ngại việc lương thực tăng giá sẽ kích hoạt bất ổn xã hội, thậm chí gây bạo loạn như năm 2008, chính phủ nhiều quốc gia đã ban hành hàng loạt biện pháp – từ ấn định mức giá trần cho các loại hàng hóa, cấm xuất khẩu một số mặt hàng, thực hiện các biện pháp chống đầu cơ hàng hóa… Indonesia là một trường hợp điển hình.

Thứ Năm tuần trước, Chính phủ Indonesia thông báo sẽ bãi bỏ thuế nhập khẩu 50 mặt hàng nông sản và phân bón, tăng thuế xuất khẩu dầu cọ từ 20% hiện nay lên 25% bắt đầu từ tháng sau. Indonesia còn có kế hoạch chi ra 3.000 tỉ rupiah, tương đương 331 triệu đô la Mỹ, để giúp những người dân bị ảnh hưởng bởi tình trạng thực phẩm tăng giá.

Đầu tháng này, Ấn Độ đã gia hạn lệnh cấm xuất khẩu đậu lăng và dầu ăn; Chính phủ Trung Quốc và một số quốc gia Trung Đông tích cực áp dụng các biện pháp kiểm soát giá cả và trừng trị những kẻ đầu cơ; Hàn Quốc thì giảm thuế nhập khẩu các mặt hàng lương thực…

Vẫn chưa rõ các biện pháp như vậy đã đủ sức kiềm chế đà tăng giá lương thực hay chưa, hay đây chỉ là bước dạo đầu cho những biện pháp còn mạnh mẽ hơn nữa, chẳng hạn như dựng rào cản thương mại hoặc nhà nước đứng ra tích trữ lương thực.

Tuy nhiên các nhà kinh tế đều cho rằng, kiểm soát giá cả sẽ không có hiệu quả vì nó làm méo mó thị trường và không khuyến khích nông dân tăng sản lượng. “Chúng tôi không nghĩ rằng kiểm soát giá cả, tích trữ lúa gạo hoặc hạn chế xuất khẩu là đúng. Những biện pháp ấy cuối cùng sẽ gây hại cho chính người thực hiện”, Bộ trưởng Thương mại Indonesia, bà Mari Pangestu, nói và kêu gọi các nước khác tránh hạn chế xuất khẩu gạo để không gây ra sự hoảng hốt như năm 2008.

Khủng hoảng 2008 tái diễn?

Ông Frederic Neumann, đồng chủ tịch bộ phận nghiên cứu kinh tế châu Á của Ngân hàng HSBC tại Hồng Kông, lo lắng: “Chúng tôi lo ngại cuộc khủng hoảng giá lương thực năm 2008 sẽ tái diễn. Chúng ta không thể loại trừ khả năng giá lương thực lại leo thang khi các chính phủ tỏ ra hoảng hốt”.

Năm 2008 các nước Trung Quốc, Ấn Độ và Ai Cập đã hạn chế xuất khẩu gạo vì lo thiếu gạo cung cấp cho khối dân số đông đúc của mình, nhưng biện pháp đó chỉ làm cho tình hình xấu thêm và đẩy giá gạo toàn cầu vượt mức 1.000 đô la Mỹ/tấn. Hồi đầu năm nay, giá lương thực leo thang đã kích hoạt bạo động ở Algeria, buộc chính phủ nước này phải bỏ thuế nhập khẩu gạo, đường và dầu ăn; Chính phủ Jordan cũng giảm thuế nhiên liệu và ấn định giá trần mặt hàng đường và gạo.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát cho rằng, tình hình hiện thời không đáng lo như năm 2008 nhờ một số chính phủ đã chuẩn bị khá tốt, lượng dự trữ các mặt hàng lương thực thiết yếu như gạo, lúa mì đã dồi dào hơn cũng như việc ban hành sớm những biện pháp cần thiết.

Chính phủ Hàn Quốc hôm 13-1 đã đưa ra gói giải pháp chống lạm phát bao gồm cả việc tăng lãi suất, giảm thuế nhập khẩu sữa bột và cà phê nhân; Chính phủ Trung Quốc từ tháng 11-2010 đã yêu cầu chính quyền các địa phương kiểm soát giá cả để chống đầu cơ, còn Chính phủ Ấn Độ đã dự trữ được lượng lúa mì đủ cung cấp cho cả nước hơn 80 ngày – rất cao so với mức dự trữ 30 ngày hồi năm 2008.

Tại Việt Nam, việc giá lương thực thế giới tăng cao là cơ hội để nâng giá gạo xuất khẩu, nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ giá thế giới tác động tiêu cực tới giá gạo trong nước.

Năm 2008, Việt Nam từng hạn chế xuất khẩu gạo khi giá gạo thế giới tăng gần mức kỷ lục, kéo giá gạo trong nước lên theo, rồi khi hoạt động xuất khẩu được tái tục thì giá gạo thế giới đã giảm xuống mức bình thường, khiến nông dân và doanh nghiệp xuất khẩu lỡ một cơ hội kinh doanh tốt.

Nếu tình hình năm 2008 tái diễn thì hy vọng các cơ quan quản lý nhà nước về thương mại đã có được một kinh nghiệm tốt để ứng phó.

(Tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới