Thứ Ba, 18/06/2024, 09:33
28.9 C
Ho Chi Minh City

Không thể vận động suông

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Không thể vận động suông

(TBKTSG) – Đợt tăng giá xăng, dầu hồi tháng 7-2008 có mặt tích cực là buộc người dân và doanh nghiệp phải xem lại khoản chi tiêu dành cho xăng, dầu. Điều này cho thấy nếu chỉ có vận động suông thì sẽ khó khơi dậy ý thức tiết kiệm của người dân và doanh nghiệp.

Những tuần qua, nhu cầu mua xe điện và xe đạp tăng mạnh do người dân buộc phải tính toán lại mức chi tiêu dành cho việc đi lại. Đây là phản ứng tích cực có lợi cho nhiều phía.

Chính sách trợ giá năng lượng, như xăng, dầu, điện và than của Chính phủ trong nhiều năm qua vô hình trung đã góp phần không nhỏ vào việc người dân và doanh nghiệp sử dụng năng lượng kém hiệu quả. Theo tính toán của các chuyên gia, mức tiêu hao điện năng tính trên một đồng GDP của nước ta gấp 2-5 lần so với một số nước trong khu vực. Điều đáng nói là việc sử dụng lãng phí năng lượng, trong một bộ phận không nhỏ dân cư, gần như đã trở thành thói quen.

Nhiều năm trước, khi nghiên cứu nhu cầu đi lại của người dân ở TPHCM để làm cơ sở cho việc lập quy hoạch về phát triển đường bộ, một công ty tư vấn của Anh đã phát hiện có trên 10% số người đi xe gắn máy trên đường chỉ thuần túy là dạo chơi, không có một đích đến nào cụ thể; hơn 20% khác có cự ly di chuyển dưới 1 ki lô mét, cự ly mà lẽ ra có thể đi bộ thay vì dùng xe gắn máy.

Với giá xăng cao như hiện nay, nhiều người sẽ phải suy nghĩ lại khi muốn đi rong bằng xe gắn máy hoặc sẽ hạn chế dùng xe gắn máy trên những đoạn đường ngắn. Điều này sẽ góp phần làm giảm nhu cầu tiêu thụ xăng và nhập linh kiện xe, đồng thời cũng là giải pháp tốt để giảm nhập siêu.

Trong ngành công nghiệp, suất tiêu hao năng lượng tính trên đơn vị sản phẩm cũng rất lớn, bình quân gấp 2,4-3,6 lần so với đối thủ cạnh tranh ở các nước trong khu vực.

Theo tính toán của Bộ Công thương và các chuyên gia thuộc Trung tâm Tiết kiệm năng lượng TPHCM, với điều kiện trang thiết bị hiện có, nhiều ngành công nghiệp của Việt Nam vẫn có thể giảm đến 35% chi phí năng lượng, nếu chịu áp dụng các giải pháp tiết kiệm. Trong đó, tiềm năng tiết kiệm của ngành gốm sứ là 35%, nhiệt điện than 25%, ngành dệt 30%, chế biến thực phẩm và công nghiệp cán thép 20%…

Nguyên nhân của tình trạng sử dụng năng lượng kém hiệu quả có nhiều, nhưng lớn nhất vẫn là ý thức tiết kiệm kém. Mấy năm qua, có nhiều tổ chức được Nhà nước và nước ngoài tài trợ, chuyên đi tư vấn các giải pháp tiết kiệm năng lượng cho các doanh nghiệp, nhưng theo lời một chuyên gia, mức độ hưởng ứng của doanh nghiệp rất hạn chế.

Bên cạnh đó, sự thiếu hiểu biết về cách sử dụng hiệu quả năng lượng cũng làm cho tình trạng lãng phí năng lượng thêm tồi tệ. Chẳng hạn như, khi đi khảo sát, các chuyên viên về tiết kiệm năng lượng phát hiện rất nhiều công ty lãng phí điện, nhiên liệu chỉ vì những lý do đơn giản như không vệ sinh, bảo trì máy định kỳ, quản lý vận hành thiết bị không hợp lý và lập kế hoạch sản xuất kém.

Ngoài ra, trong suốt thời gian dài, Nhà nước đã không chú ý đến việc khuyến khích các ngành đầu tư, trang bị những máy móc thiết bị và công nghệ có hiệu suất sử dụng năng lượng cao. Ngành thép là một ví dụ. Nếu đầu tư một dây chuyền luyện, cán thép liên tục, có thể giảm đến 60-70% chi phí dầu đốt để nung phôi trước khi cán, do tận dụng được nhiệt lượng từ khâu luyện thép. Tuy nhiên, muốn làm một nhà máy như vậy phải có vốn lớn, trong khi lại chẳng được ưu đãi gì hơn, nên nhiều doanh nghiệp đã chọn công đoạn cuối là cán thép để đầu tư.

Nhìn rộng hơn, chính sách vĩ mô trong nhiều năm qua đã không thể ngăn chặn tình trạng nhập khẩu ồ ạt thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, là loại thiết bị rẻ tiền, phù hợp với khả năng tài chính của nhiều doanh nghiệp nhỏ, nhưng lại tiêu tốn năng lượng rất lớn. Trong tình hình giá dầu tăng cao như hiện nay, không chỉ những doanh nghiệp đó gặp khó khăn, mà còn ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của cả nền kinh tế, góp phần không nhỏ vào tình trạng lạm phát, nhập siêu.

Thực tế cho thấy, việc vận động doanh nghiệp cũng như người dân sử dụng tiết kiệm năng lượng đã không đạt kết quả như mong muốn. Giải pháp tốt nhất là phải dùng thuế, chính sách giá cả mới hy vọng khơi dậy ý thức tiết kiệm, khi túi tiền của họ bị đụng chạm.

Lẽ đương nhiên, trong bối cảnh khó khăn hiện nay, Nhà nước không thể xóa bỏ ngay cơ chế bù giá để áp dụng theo thị trường, mà phải xem xét để giảm bù giá điện và dầu hơn nữa. Chẳng hạn, với điện dùng cho sinh hoạt nên tăng giá ở mức sử dụng từ 300 hoặc 400 kWh/tháng trở lên.

Trong công nghiệp cũng vậy, các cơ quan chuyên môn có thể nghiên cứu để xác định mức tiêu hao chuẩn về năng lượng trên đơn vị sản phẩm đối với một số ngành có mức tiêu thụ lớn. Nếu doanh nghiệp nào dùng vượt định mức, phải chịu giá cao hơn cho phần vượt đó. Nếu làm như vậy, nhiều doanh nghiệp đang sử dụng thiết bị, công nghệ lạc hậu có thể sẽ khó khăn, thậm chí phá sản.

Tuy nhiên đó là cái giá phải trả để ngành công nghiệp Việt Nam nâng cao hiệu quả, tính cạnh tranh thông qua việc sử dụng năng lượng.

TẤN ĐỨC

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới