Thứ Năm, 13/06/2024, 10:26
32.3 C
Ho Chi Minh City

Không thể đổ hết lỗi cho nông dân  

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Không thể đổ hết lỗi cho nông dân  

Nông dân thu hoạch tôm sú – Ảnh: HỒNG VĂN

(TBKTSG Online) – Một bạn đọc cho rằng người nuôi tôm không có lỗi nhưng lãnh đủ sau khi đọc tin “Tôm Việt Nam gặp trở ngại ở Nhật” trên Thời báo Kinh tế Sài Gòn Online ngày 10-1. Thật vậy, trong vấn đề dư lượng kháng sinh có trong con tôm, lỗi không chỉ ở nông dân.  

Từ cuối năm 2006 tới nay, Cơ quan quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm Nhật Bản đã liên tục cảnh báo nhiều doanh nghiệp xuất khẩu tôm của Việt Nam, khi xuất tôm vào thị trường Nhật có nhiễm dư lượng kháng sinh cấm và chuyển qua chế độ kiểm tra 100% tôm xuất khẩu của Việt Nam vào thị trường này. Thậm chí nhiều chuyên gia cảnh báo nếu tình hình này kéo dài, dễ dẫn tới khả năng Nhật cấm nhập khẩu tôm từ Việt Nam.  

Mâu thuẫn

Theo Cựu Bộ trưởng Thuỷ sản Tạ Quang Ngọc (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), hiện nay mỗi năm các doanh nghiệp trong nước xuất khẩu tôm được hơn 1,5 tỉ đô la Mỹ từ 350.000 tấn tôm nguyên liệu, đứng hàng thứ 5 trên thế giới, trong đó xuất vào Nhật Bản tới hơn 1/3. Ông cho rằng, lượng tôm bán vào Nhật với sản lượng lớn nhưng tôm cung cấp cho các nhà máy chế biến lại từ hàng vạn tới hàng chục vạn hộ nông dân, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.  

“Mối quan hệ ở thị trường nội địa, giữa nhà máy chế biến với đại lý gom nguyên liệu, cơ sở sơ chế hay giữa đại lý với nông dân nuôi tôm là mối quan hệ thương mại thô sơ, lạc hậu mà các nhà máy không đủ khả năng kiểm soát nhà cung cấp nguyên liệu. Thế nhưng mối quan hệ giữa nhà xuất khẩu với nhà nhập khẩu tôm ở Nhật lại là mối quan hệ thương mại quốc tế, hiện đại với sản lượng lớn, kiểm soát nghiêm ngặt chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm”, ông phân tích.  

Và ông cho rằng, hai mối quan hệ này mâu thuẫn nhau và đó là nguyên nhân sâu xa dẫn tới dư lượng kháng sinh cấm có trong tôm xuất sang Nhật.  

Theo nhiều chuyên gia thuỷ sản, dư lượng kháng sinh có thể có ở nhiều khâu nhưng chính là khâu đầu vào, từ nuôi trồng của nông dân cho tới sơ chế ở đại lý, trước khi đưa vào chế biến ở nhà máy. Chẳng hạn trong khâu sơ chế, trong thời gian qua, có quá nhiều nhà máy chế biến tôm phụ thuộc vào các đại lý kiêm cơ sở sơ chế ban đầu.  

Chẳng hạn trong năm ngoái, Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cà Mau, địa phương có sản lượng tôm sú lớn nhất Việt Nam, đã phát hiện 21 vụ bơm chích tạp chất và kháng sinh bị cấm, tịch thu 8.819 kg tôm các loại. Việc bơm chích tạp chất và kháng sinh cấm, gần như phần lớn nằm ờ khâu lưu thông, từ khi đại lý mua gom tôm của nông dân tới khi cân bán cho nhà máy.

Chính một quan chức của cơ quan này, cho biết với quyền hạn và nghiệp vụ của ngành quản lý thị trường hiện nay thì việc phát hiện để xử lý tạp chất, kháng sinh cấm trong con tôm là không dễ, “vì thế nhiều vụ phải làm mất mấy tháng trời mới có kết quả”.

Do vậy mà trong thời gian gần đây, địa phương nào kiểm tra nghiêm ngặt các cơ sở sơ chế, các đại lý thu mua tôm thì các nhà máy chế biến tôm ở địa phương đó không còn thấy xuất hiện dư lượng kháng sinh cũng là điều đáng để mọi người quan tâm.  

“Chúng ta phải thừa nhận một điều là quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm của ta kém ở tất cả các ngành chứ không riêng gì ngành thuỷ sản”, ông Ngọc nói. Ông cũng cho rằng, nhiều người cứ đổ thừa cho nông dân là nguyên nhân gây ra tình trạng tôm có dư lượng kháng sinh, nhưng như vậy là hoàn toàn không chính xác.  

Về phía nông dân, tôm nuôi thì dễ bị bệnh, mà bệnh thì phải chữa chứ không lẽ nông dân nhìn hồ tôm của mình chết mà không cứu chữa. Thức ăn, con giống, quy hoạch thuỷ lợi, nguồn nước và rất nhiều lý do khác để tôm có thể bị bệnh và nông dân có thể dùng thuốc cấm.  

Kiểm soát phần … ngọn  

Từ tháng 12-2006, Nhật bắt đầu kiểm tra dư lượng kháng sinh Chloramphenicol đối với 100% lô hàng tôm của Việt Nam. Ba tháng sau, cơ quan quản lý thực phẩm nước này kiểm tra bổ sung thêm chất AOZ, một dẫn suất của kháng sinh Nitrofuran. Trong năm qua, hàng chục lô hàng của hàng chục công ty Việt Nam bị phía Nhật gửi thông báo là phát hiện có kháng sinh cấm.

Sự việc nghiêm trọng tới mức Chính phủ và Bộ Thuỷ sản cũ (nay là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), liên tiếp ban hành nhiều văn bản chấn chỉnh tình hình, đồng thời thực hiện nhiều biện pháp nghiêm ngặt để kiểm soát các trường hợp xuất khẩu tôm có chứa Chloramphenicol từ khâu nuôi trồng của nông dân, chế biến ở nhà máy và kiểm soát ở cửa khẩu trước khi xuất ra nước ngoài.  

Theo thông báo mới nhất của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, hiện có tới 290 doanh nghiệp trong tổng số 370, khi xuất khẩu tôm, mực vào Nhật bị bắt buộc kiểm tra vệ sinh an toàn thực phẩm trước khi hàng rời Việt Nam, có 3 doanh nghiệp tạm thời không được xuất khẩu vào Nhật do liên tục dính dư lượng kháng sinh và có 77 doanh nghiệp không bắt buộc kiểm tra.

Thậm chí Chính phủ còn cho phép Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (Vasep) định kỳ công bố công khai danh tánh của các công ty xuất khẩu tôm vào Nhật bị phát hiện có Chloramphenicol, hay cơ quan kiểm tra chất lượng của Việt nam phải kiểm tra 100% lô hàng xuất khẩu tôm của các công ty từng vi phạm trước khi rời cảng Việt nam.  

Theo nhiều doanh nghiệp chế biến thuỷ sản, việc kiểm soát chặt chẽ dư lượng kháng sinh của các lô hàng tôm xuất khẩu vào thị trường Nhật hiện nay mới chỉ ở phần ngọn, tức tôm thành phẩm đóng gói xuất đi Nhật. Trong khi đó, lẽ ra phải kiểm soát chặt chẽ phần gốc là khâu nuôi trồng, mua bán tôm nguyên liệu trước khi vào nhà máy.  

Nhưng tiếc là hiện nay, việc kiểm tra, kiểm soát tình trạng bơm chích tạp chất vào tôm của các đại lý, cơ sở sơ chế ở các địa phương gần như một mình quản lý thị trường đảm nhiệm, mà cơ quan này lại rành kiểm tra, kiểm soát hàng lậu, hàng vi phạm hoá đơn chứng từ hơn là kiểm tra dư lượng kháng sinh, một việc làm đòi hỏi phải có trình độ cao cùng nhiều thiết bị chuyên dùng.  

 

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới