Thứ Sáu, 14/06/2024, 17:01
27 C
Ho Chi Minh City

IPO kiểu Việt Nam

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

IPO kiểu Việt Nam

(TBKTSG) – Hôm 26-4 Vietcombank đã tiến hành đại hội cổ đông lần đầu tiên, và một trong những vấn đề được dư luận quan tâm là việc chọn đối tác chiến lược nước ngoài. Kết quả đến nay vẫn chưa có. Liên quan đến vấn đề này, TBKTSG xin giới thiệu bài báo của Amy Karmin đăng trên tờ Financial Times ngày 22-4 để thấy người nước ngoài nhìn nhận việc này ra sao?

Năm ngoái, khi Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) thông báo tìm kiếm nhà đầu tư chiến lược, các tập đoàn tài chính lớn như Goldman Sachs, GE Money của Mỹ hay Mizuho, Nomura của Nhật đã xếp hàng để chờ cơ hội mua cổ phần của một trong những ngân hàng thương mại lớn nhất Việt Nam.

Đối với ngân hàng nước ngoài, Việt Nam được xem là thị trường đầy hứa hẹn khi có chưa đến 10% trong số 85 triệu dân sử dụng các dịch vụ tài chính hiện đại và nền kinh tế nói chung cũng như lĩnh vực ngân hàng bán lẻ nói riêng đang phát triển với tốc độ nhanh. Trong khi đó, hoạt động của các ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam còn chịu nhiều hạn chế do quy định của pháp luật.

Vietcombank hy vọng sự bắt tay với một đối tác nước ngoài tầm cỡ sẽ giúp họ bán được cổ phần với giá cao khi phát hành cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động và khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, cả hai phía, ngân hàng nước ngoài cũng như ngân hàng trong nước, đều không đạt được tham vọng của mình. Sau khi xem xét tình hình ngân hàng và các quy định pháp luật liên quan đến việc cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, các đối tác nước ngoài tiềm năng đều quay lưng.

Tháng 12 năm ngoái, Vietcombank tiến hành IPO và huy động được 625 triệu đô la Mỹ, tuy nhiên sự thất bại của ngân hàng này trong việc tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài đã cho thấy tiến trình cổ phần hóa các doanh nghiệp nhà nước có vấn đề không ổn.

Trong lộ trình cổ phần hóa, Việt Nam có kế hoạch bán một phần các doanh nghiệp có lợi nhuận cao, kể cả các ngân hàng thương mại, các nhà cung cấp dịch vụ thông tin di động và hãng hàng không quốc gia. Tuy nhiên, mục tiêu của Chính phủ khi thực hiện kế hoạch này là nhằm tối đa hóa lợi nhuận thu được từ việc bán cổ phần hơn là đảm bảo các lợi ích dài hạn cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, các nhà đầu tư tiềm năng đã ngần ngại trước những quy định pháp luật không theo thông lệ quốc tế của Việt Nam. Nếu được chọn là nhà đầu tư chiến lược trước khi Vietcombank thực hiện IPO, thì họ buộc phải mua cổ phần của Vietcombank với mức giá bằng giá đấu thành công bình quân dù nó cao hơn mức giá mà họ đưa ra để đàm phán.

Ông Tony Foster, thuộc Công ty Luật Freshfields, nơi đang tư vấn cho một số ngân hàng toàn cầu về các vụ mua bán doanh nghiệp, nói: “Họ (Việt Nam) hy vọng bắt một ai đó cam kết mua ở một mức giá không biết trước. Tuy nhiên, không một ban lãnh đạo của bất kỳ công ty nào trên thế giới chịu làm như vậy. Điều đó tương tự như ký séc khống”.

Ông Trần Tiến Cường, người phụ trách bộ phận cải cách doanh nghiệp của Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, cũng cho rằng Chính phủ nên cân nhắc lại về tiến trình cải cách nếu như muốn thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư lớn. Theo ông Cường, cần có sự cân đối giữa mục tiêu tối đa hóa số tiền thu được từ việc bán tài sản nhà nước với việc chọn lựa những đối tác đầu tư vững mạnh nhằm đem lại những lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp.

Mục tiêu của cổ phần hóa là nhằm đặt doanh nghiệp dưới sự giám sát của cổ đông và nâng cao trách nhiệm giải trình nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả của doanh nghiệp mà không cần sự kiểm soát cuối cùng của Nhà nước. Tuy nhiên, các nhà đầu tư cho rằng thực tế không được như vậy và giá cổ phiếu không phải là vấn đề duy nhất. Việc IPO diễn ra trước khi doanh nghiệp chính thức được chuyển đổi thành công ty cổ phần về mặt pháp lý, do đó sẽ có rủi ro về tài sản khi nó được chuyển sang công ty mới. Thường thì vài tháng sau khi doanh nghiệp thực hiện IPO, công ty cổ phần mới được thành lập, và doanh nghiệp sẽ tạm giữ tiền của nhà đầu tư trong giai đoạn chuyển tiếp này. “Hóa ra họ phải trả tiền để mua một cái không hề tồn tại”, ông Foster nhận định.

Một bằng chứng khác cho thấy sự bất cập của tiến trình cổ phần hóa là trường hợp của Bảo Việt, doanh nghiệp bảo hiểm lớn nhất nước. Có đến 11 tên tuổi lớn trong lĩnh vực dịch vụ tài chính thế giới, trong đó có Swiss Re, Nippon Life và HSBC rất quan tâm đến Bảo Việt nhưng tất cả đều phản ứng trước quy định buộc phải mua cổ phần theo giá đấu thành công bình quân.

Hồi tháng 5 năm ngoái, các nhà đầu tư trong nước đã đấu giá mua cổ phần Bảo Việt với giá đấu trúng bình quân là 74.000 đồng/cổ phần. Vậy mà khi được giao dịch trên thị trường OTC, ngay lập tức, giá cổ phiếu của Bảo Việt rớt 13,5%. Trước đó, có đến 29% nhà đầu tư trong nước bỏ cọc sau khi đấu giá trúng.

Sau đó, HSBC nối lại đàm phán và sẵn lòng mua 10% cổ phần của Bảo Việt với giá bằng giá đấu thành công bình quân (tổng giá trị của giao dịch này là 254 triệu đô la Mỹ). Kết quả này có được sau một quá trình đàm phán gay go, mà theo đó HSBC giành được quyền ưu tiên mua tiếp để nâng tỷ lệ sở hữu tại Bảo Việt lên 25% trong vòng năm năm tới.

Sau những trục trặc nói trên của Bảo Việt và Vietcombank, dường như Chính phủ cũng đã nhận thấy những bất cập trong quá trình cổ phần hóa. Thật vậy, trong một văn bản mới đây, Chính phủ đã cho phép nhà đầu tư chiến lược nước ngoài mua cổ phần của doanh nghiệp với giá thấp hơn giá đấu thành công bình quân khi thực hiện IPO. Nếu Việt Nam yêu cầu các đối tác chiến lược nước ngoài đưa ra nhiều cam kết dài hạn thì đổi lại họ phải được hưởng mức giá hợp lý.

Q.N lược dịch

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới