Thứ Năm, 20/06/2024, 23:39
25 C
Ho Chi Minh City

Hội nghị giữa kỳ nhóm tư vấn tài trợ để làm gì?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Hội nghị giữa kỳ nhóm tư vấn tài trợ để làm gì?

Danh Đức

(TBKTSG) – Mỗi năm, hè thu hai kỳ các “nhà tài trợ” lại họp với “nhà nhận tài trợ” là Việt Nam. Phiên họp giữa kỳ năm nay mới chấm dứt hôm thứ Ba 9-6 tại Buôn Ma Thuột, như tên gọi của nó là hội nghị…“tư vấn”, chính là để bên tài trợ đưa ra những khuyến cáo, và bên nhận tài trợ nghe, nhận các khuyến cáo ấy.

Phiên họp thứ nhì, tháng 12 hàng năm, là để “trao đổi lại” xem đã đồng thuận được với nhau những gì, trước khi các “nhà tài trợ” hứa hẹn sẽ “tài trợ” năm tới bao nhiêu. Rồi thì, sẽ có những tin kiểu “nước này cam kết tài trợ bao nhiêu tỉ đô la, nước kia bấy nhiêu trăm triệu euro”… Cách đưa tin ấy dễ gây ngộ nhận về hai chữ “tài trợ” mà tự thân cụm động từ “cam kết tài trợ” đã là cả một cái bẫy ngọt ngào…

Như mọi lần, những tin kiểu “Nhật Bản khẳng định sẽ tiếp tục tăng nguồn tài trợ ODA cho Việt Nam”… lại được nhanh nhảu loan từ hội nghị Buôn Ma Thuột này. Tuần trước, là tin “EU cam kết tài trợ mấy trăm triệu euro, trong đó phần lớn là không hoàn lại”. Như thể đó là những “thắng lợi” đầy tự hào. Những tin tức kiểu ấy từ mười mấy năm qua luôn chiếm lĩnh thông tin về các hội nghị giữa các “nhà tài trợ” và “nhà nhận tài trợ” đã gây ra những ngộ nhận tai hại.

Lẽ ra phải cùng nhau tâm niệm rằng nhà tài trợ thật ra là “chủ nợ” và ta chính là “con nợ’, và rằng con cháu ta sẽ là người trả nợ, kế thừa sự nghiệp trả nợ mà thế hệ này đã vay và đang bắt đầu trả bằng tiền thuế. Từ nhận thức là “kẻ đi xin và đi vay” đó, sẽ cùng nhau dặn bảo nhau dè xẻn, chí thú làm ăn, để ra mục tiêu năm sau ít xin, ít vay hơn năm trước.

Chứ cứ mong năm sau được cho, được vay nhiều hơn năm trước, làm sao gọi đó là tăng trưởng, là phát triển bền vững? Cách thông tin như thế không bao giờ tạo dựng được ý thức tiết kiệm, tằn tiện, chí thú làm ăn để biến đất nước thành nước có thu nhập trung bình khá trong vòng 10 năm tới.

Từ cách đưa tin “cam kết tài trợ” đó, dễ khiến người đọc quên rằng các hội nghị tài trợ chính là dịp để hè thu nhị kỳ “nói chuyện phải quấy” với nhau kiểu:

– Đồng tiền anh vay của chúng tôi lẽ ra nên (phải) được sử dụng như thế nào, cho những ai trong 86 triệu dân của anh.

– Đồng tiền vay của các anh, chúng tôi chi cho việc này, việc kia là chính đáng. Nếu các anh chỉ giáo gì thêm về những cái bẫy của đầu tư, chúng tôi xin hoan nghênh.

– Hoặc chúng tôi thật ra không cần mấy anh chi cho việc này, việc nọ… Do lẽ, trong thực tế, đã có một số nước luôn tính trong ngân sách tài trợ những khoản lớn lao dành cho các chương trình đào tạo phổ biến tiếng nước họ, hàng năm vẫn đưa sang chính quốc đào tạo cả lô giáo viên tiếng nước đó, cho dù gần hai chục năm qua các tiếng đó đã trở thành “tử ngữ” cả ở Việt Nam lẫn trên thế giới, và rằng không còn bao nhiêu lớp dạy tiếng đó trong nhà trường Việt Nam… Của không dùng được, vẫn cứ bị mang tiếng là được viện trợ!

Từ thói quen thông tin “cam kết tài trợ” đó, vô hình trung tạo nên một thói quen dị ứng những thẳng thắn góp ý. Như những quan ngại về tính hài hòa và hiệu quả của các dự án. Về cơ chế nào để quản trị quốc gia tốt hơn và chống tham nhũng tốt hơn, trong đó có sự tham gia của toàn xã hội, về cơ chế minh bạch thông tin…

Có lẽ thay vì đi hỏi xem “Nước ngài sẽ tài trợ bao nhiêu?”, nên đi hỏi “Làm gì để khá hơn?” để được nghe những góp ý như phát biểu không “mới mẻ” gì của John Hendra, Điều phối viên thường trú của Liên hiệp quốc tại Việt Nam”:

“…Tại các cuộc đối thoại lần trước, các đối tác phát triển nêu rõ tầm quan trọng của việc tăng cường vai trò theo dõi và giám sát của xã hội dân sự và thông tin đại chúng, và tăng cường khả năng tiếp cận thông tin. Chúng tôi tin tưởng mạnh mẽ rằng nỗ lực phòng chống tham nhũng sẽ có hiệu quả nhất khi phạm vi phối hợp và tham gia của các chủ thể ngoài chính phủ được mở rộng… Chúng tôi tin rằng cần tăng cường hơn nữa vai trò giám sát của các tổ chức này và tạo những cơ chế trong đó người dân có thể khiếu nại, cũng như thiết lập các cơ chế cho công chúng khiếu nại và đảm bảo rằng họ được bảo vệ…

Vai trò rất quan trọng của thông tin đại chúng được thảo luận trong ba cuộc đối thoại vừa qua. Để đóng góp vào các hoạt động phòng chống tham nhũng hiệu quả, thông tin đại chúng giữ ba vai trò quan trọng: (1) theo dõi và thông tin về các biện pháp phòng chống tham nhũng của chính phủ; (2) vạch trần tham nhũng; và (3) hướng dẫn công luận.

Không chỉ mỗi ông John Hendra của Liên hiệp quốc mới có những góp ý như thế. Phát biểu của các đại sứ, các đại biểu khác cũng không xa các đề tài quan ngại tương tự: làm sao hài hòa hóa và hiệu quả hóa các dự án? Tức làm sao đồng tiền cho vay được sử dụng đúng và tốt. Chẳng thế mà 10 ngày trước hội nghị, Thụy Điển đã chủ trì một đối thoại chống tham nhũng trong lĩnh vực xây dựng, mảnh đất phì nhiêu nhất cho tham nhũng ở Việt Nam lúc này.

Có nhiều cách đưa tin, song cách đưa tin kiểu fishing for compliments (mong chờ những lời huê mỹ) không là bệ phóng cho đất nước này sớm lành mạnh hơn, để tự cường hơn hầu trở nên hùng mạnh hơn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới