Thứ Bảy, 15/06/2024, 17:38
35 C
Ho Chi Minh City

Giải bài toán thiếu vốn

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Giải bài toán thiếu vốn

Chính sách thắt chặt tiền tệ để chống lạm phát của Chính phủ đang khiến cho nền kinh tế bị “đói vốn” -Ảnh: LÊ TOÀN

(TBKTSG) – Theo đánh giá của một số báo cáo nước ngoài, lạm phát của Việt Nam trong ngắn hạn có thể được hạn chế phần nào nhờ gói chính sách chống lạm phát của Chính phủ, trong đó có giải pháp thắt chặt tiền tệ. Tuy nhiên, bài thuốc thắt chặt tiền tệ lại gây ra hiệu ứng phụ là làm cho nền kinh tế lâm vào cảnh “đói vốn”.

Thắt chặt tiền tệ nhưng không nên để “chết vì thiếu vốn”

Rải rác trên báo chí, chúng ta thấy doanh nghiệp lớn lẫn người làm ăn nhỏ than thở là thiếu vốn. Cách đây vài tháng, người nông dân ở các tỉnh như Vĩnh Long, Tiền Giang, Đồng Tháp, An Giang đều bị lao đao vì thiếu vốn, không có tiền để đáp ứng nhu cầu sản xuất. Sau đó thì đến các doanh nghiệp trong các ngành công nghiệp gặp khó khăn vì lãi suất tăng lên hơn 20%. Gần đây, nhiều dự án lớn trong cả nước, trong đó có nhiều dự án điện quan trọng, dự án liên doanh lớn của một vài tỉnh, có nguy cơ bị đình trệ và bị rút giấy phép đầu tư chỉ vì thiếu vốn.

Nếu tình hình thiếu vốn tiếp tục ảnh hưởng mạnh đến sản xuất của doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng như người làm ăn nhỏ, thì động lực phát triển kinh tế xã hội sẽ gặp trở ngại. Vì vậy, bên cạnh việc chú trọng cải cách doanh nghiệp nhà nước, cũng phải chú tâm bảo vệ người làm ăn ngoài quốc doanh.

Một khi đa số các doanh nghiệp ngoài quốc doanh bị đói vốn thì nền kinh tế có thể rơi vào trạng thái lạm phát trong đình đốn (stagflation), nghĩa là lạm phát không giảm nhưng tình trạng phá sản và thất nghiệp tăng. Sở dĩ như vậy là vì khi đó nền kinh tế bị thiếu hàng hóa, lao động bị dôi dư (một phần do bị sa thải, một phần do doanh nghiệp phá sản, phần còn lại là do lượng lao động mới gia nhập thị trường không có việc làm).

Hậu quả là lạm phát sẽ tăng (do thiếu hàng), thâm hụt thương mại tăng (phải nhập khẩu hàng về đáp ứng nhu cầu bị thiếu hụt khi các nhà cung cấp nội địa đã bị phá sản), thất nghiệp tăng và bất ổn xã hội tăng theo. Để hạn chế tình huống này, chính sách kinh tế sắp tới cần phải hỗ trợ cho doanh nghiệp và người dân song song với giải pháp chống lạm phát.

Nên cho vay tiền đồng với lãi suất đô la Mỹ

Theo tình huống kinh điển về tài chính ở công ty đa quốc gia, khi công ty có nguồn thu bằng ngoại tệ thì họ sẽ đi vay tiền bằng ngoại tệ. Mục tiêu là để cân bằng nguồn chi ra bằng ngoại tệ trong tương lai (trả lãi vay và vốn gốc) với nguồn thu vào bằng ngoại tệ (có thể từ xuất khẩu). Đây là bài toán căn bản trong lĩnh vực quản trị tài chính.

Vì vậy, trở lại tình huống của Việt Nam, khi mà doanh nghiệp xuất khẩu có nguồn thu về bằng đô la Mỹ, thì họ cần phải được vay đô la Mỹ, để cân bằng rủi ro tỷ giá. Không hề có vấn đề đầu cơ ở đây.

Hoặc, một cách khác, có thể cho nhà xuất khẩu vay tiền đồng Việt Nam với lãi suất đô la Mỹ. Đây chỉ là một giải pháp hoán đổi tiền tệ bình thường. Nó chỉ là hình thức biến tướng của việc ban đầu doanh nghiệp đi vay tiền đồng sau đó đem hoán đổi lại cho ngân hàng để lấy một khoản vay bằng đô la Mỹ với lãi suất đô la Mỹ mà thôi. Cuối kỳ, doanh nghiệp sẽ thanh toán lại cho ngân hàng bằng đô la Mỹ.

Chẳng qua ở đây, việc giao nhận giữa ngân hàng và doanh nghiệp được biến tấu cho phù hợp với khả năng cung ứng đô la Mỹ trên thị trường ngoại hối của Việt Nam. Đây là một sản phẩm ngân hàng vừa mang tính hỗ trợ doanh nghiệp vay với lãi suất thấp (do lãi suất đô la Mỹ thấp hơn nhiều với lãi suất tiền đồng), vừa đảm bảo thu nguồn đô la Mỹ về cho ngân hàng, một lợi ích rất quan trọng hiện nay khi nhiều nhà xuất khẩu giữ đô la Mỹ không bán cho ngân hàng.

Vì vậy, không cho vay tiền đồng với lãi suất đô la Mỹ là hạn chế một công cụ hỗ trợ doanh nghiệp và ngân hàng trong điều kiện kinh tế khó khăn này. Nhưng vì sao nó không được chấp nhận? Đó là vì có ý kiến cho rằng làm vậy thì sẽ có người đầu cơ chênh lệch để trục lợi, gây xáo trộn thị trường. Câu trả lời là điều này không dễ diễn ra trong điều kiện hiện nay.

Nếu người không có nguồn thu bằng đô la Mỹ trong tương lai mà đi vay tiền đồng với lãi suất đô la Mỹ thì sẽ phải trả vốn gốc và lãi bằng đô la Mỹ. Với tỷ giá đang biến động phức tạp như hiện nay, điều này sẽ dẫn đến một rủi ro tỷ giá lớn mà những ai đi vay đô la Mỹ cách đây vài tháng đang phải hứng chịu do tác động lên giá của đồng đô la Mỹ trên thị trường tự do. Chỉ những ai có nguồn thu ổn định bằng đô la Mỹ thì mới không chịu rủi ro tỷ giá này, và hưởng lợi từ việc vay tiền đồng mà trả theo lãi suất đô la Mỹ.

Khi Nhà nước yêu cầu doanh nghiệp chia sẻ khó khăn trong tình hình kinh tế hiện tại, thì các nhà làm chính sách cũng nên chia sẻ với doanh nghiệp. Vậy giải pháp cho vay tiền với lãi suất thấp và mang đô la Mỹ về cho nền kinh tế phải được cho tiến hành chứ sao lại cấm?

Sợ có người lợi dụng tình huống đó để trục lợi thì có thể kiểm soát sao cho chỉ có người có mục đích vay để sản xuất, xuất khẩu mới được vay kiểu như vậy. Mặt khác, chính bản thân công cụ này đã đặt người trục lợi từ chính sách này vào rủi ro tỷ giá rồi, nên chưa chắc người ta dám mạo hiểm trục lợi.

HỒ QUỐC TUẤN (Thạc sĩ tài chính Đại học Melbourne)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới