Thứ Tư, 26/06/2024, 01:00
25.6 C
Ho Chi Minh City

Dự trữ sai do cách tính lạc hậu

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Dự trữ sai do cách tính lạc hậu

Cái khó của các chuyên gia là hiện không có được những số liệu cơ bản, thống nhất về nhu cầu tiêu thụ lương thực, nhu cầu giống…

(TBKTSG) – Vài năm gần đây, lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam đạt 4-4,5 triệu tấn/năm. Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, đây đã là con số hợp lý nhằm đảm bảo an ninh lương thực.

Nhưng liệu con số ấy có sát với thực tế khi mà sản lượng lúa của Việt Nam rất dồi dào và những năm qua chưa từng xảy ra hiện tượng thiếu gạo ăn trong nước?

Tại một cuộc họp trực tuyến gần đây do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN & PTNT) tổ chức, Sở NN & PTNT Cần Thơ đã đưa ra cách thức tính toán để cân đối lương thực trên địa bàn, mà theo họ, căn cứ theo hướng dẫn của Bộ NN & PTNT. Cùng tham dự cuộc họp, giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu gạo ở ĐBSCL nói thẳng: “Cách tính theo các tiêu chí này quá lạc hậu, dẫn đến kết quả không chính xác và khiến nhu cầu lúa gạo trong nước tăng ảo!”.

Gạo dư quá nhiều vì cách tính!

Theo phương thức tính toán để cân đối lương thực hiện vẫn áp dụng, lượng lúa phải dành lại để giống lên tới 200 ki lô gam/héc ta/vụ. “Số liệu ấy đã lỗi thời! Nông dân lâu nay đã áp dụng gieo sạ bằng máy nên tiết kiệm giống rất nhiều, cao lắm chỉ ở mức 150 ki lô gam/héc ta”, giám đốc doanh nghiệp kể trên nói.

Tiến sĩ Bùi Chí Bửu, Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp miền Nam, cũng thừa nhận con số nói trên được áp dụng từ… lâu lắm rồi, bởi lượng lúa giống cần thiết hiện nay chỉ vào khoảng 100 ki lô gam/héc ta/vụ. Như vậy, lượng lúa cần trên thực tế chỉ bằng một nửa so với con số tính toán.

Cả năm 2007, theo số liệu của Bộ NN & PTNT, diện tích trồng lúa (tính gộp các vụ trong năm) trên cả nước đạt 7,181 triệu héc ta. Như vậy, với cách tính toán “lỗi thời” như trên, lượng lúa giống buộc phải dành lại lên tới 1.436.200 tấn, trong khi nhu cầu thực chỉ khoảng 50%. Quá dư thừa và lãng phí! Nếu tính toán sát với thực tế, với lượng lúa thừa như trên, ít nhất các doanh nghiệp cũng còn khoảng 400.000 tấn gạo chất lượng cao để xuất khẩu. 

Cũng theo cách tính trên, lượng gạo cần dành lại để đảm bảo nhu cầu ăn của người dân lên đến 13 ki lô gam/người/tháng. “Tính như vậy là quá nhiều bởi tập quán ăn uống của người Việt Nam đã thay đổi”, Tiến sĩ Võ Tòng Xuân khẳng định. Ngay theo số liệu từ năm 2000 của Viện Dinh dưỡng quốc gia cung cấp, lượng gạo bình quân mỗi người Việt Nam tiêu thụ chỉ hơn 11,9 ki lô gam/người/tháng!

Còn căn cứ kết quả một cuộc điều tra quy mô nhỏ của Viện Dinh dưỡng quốc gia, nếu so sánh giữa năm 2004 với năm 2002 thì mức tiêu thụ gạo bình quân trên đầu người mỗi tháng đã giảm từ 11,9 xuống còn 11,3 ki lô gam, thịt tăng từ 1,5 lên 2 ki lô gam, trái cây từ 1,9 tăng lên 2,2 ki lô gam. Rõ ràng tập quán ăn uống đã thay đổi. Trên thực tế hiện nay, một số gia đình công nhân, viên chức có ba nhân khẩu chỉ cần khoảng 15 ki lô gam gạo/tháng! Như vậy, với số dân là 85 triệu vào năm 2007, thì với cách tính hiện hành, chỉ cần tính dư 1 ki lô gam/người/tháng thì lượng gạo cần dự trữ “ảo” đã lên tới 1,02 triệu tấn gạo/năm!

Ngoài ra, với sản lượng lúa thu hoạch được, phải trừ 15% để dự phòng thất thoát sau thu hoạch và dùng trong chăn nuôi. Trong khi thực tế, theo một số doanh nghiệp chế biến gạo, nhu cầu dành cho chăn nuôi lại là các phụ phẩm như tấm, cám… phát sinh trong quá trình xay xát gạo chứ không thể trừ thẳng từ sản lượng lúa thu hoạch. Và hàng năm Việt Nam cũng đều phải nhập một lượng rất lớn thức ăn gia súc, nguyên liệu như đậu nành, bắp… để đảm bảo nhu cầu này. Như vậy, nếu tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch lúa ở ĐBSCL hiện nay vào khoảng 14% thì đã có 1% được “cân đối” ảo? Mà chỉ trong năm 2007, sản lượng lúa cả nước đạt tới 35,92 triệu tấn.

Dự phòng lớn nên thiếu gạo xuất khẩu

“Chúng tôi đã đề nghị các chuyên gia của Bộ NN & PTNT sửa lại cách tính toán không đúng với thực tế như vậy”, ông Xuân nói. Theo ông, cái khó của các chuyên gia là hiện không có được những số liệu cơ bản, thống nhất về nhu cầu tiêu thụ lương thực, nhu cầu giống…

Bà Lệ Bạch Mai, Trưởng khoa Dinh dưỡng cộng đồng (Viện Dinh dưỡng quốc gia), cũng thừa nhận do chưa có cuộc tổng điều tra trên toàn quốc để cập nhật số liệu, nên chính viện cũng phải lấy số liệu về nhu cầu tiêu thụ gạo hàng ngày của năm 2000, dù biết rằng thực tế đã thay đổi. Vừa qua, chỉ có một số cuộc điều tra, khảo sát trên diện nhỏ nên không thể lấy đó làm số liệu thống nhất trong cả nước.

“Những năm qua Việt Nam không hề xảy ra tình trạng đói do thiếu lương thực mà chỉ thỉnh thoảng cần luân chuyển về vùng, miền nào đó do thiên tai… Theo tôi, chỉ cần dự trữ luân phiên 100.000-200.000 tấn là đủ! Bởi với đặc thù sản xuất lúa của Việt Nam, cụ thể là ở ĐBSCL, các tỉnh đều luân phiên thu hoạch lúa. Như tháng này An Giang thu hoạch xong, tháng sau đến Cần Thơ, Hậu Giang… chứ không hề có chuyện thu hoạch đồng loạt. Do đó, chỉ cần 1-2 tháng là đã có lúa vụ mới”, giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu gạo phân tích.

Theo ông, điều cần làm bây giờ là phải tính toán, cân đối lại sản lượng lương thực với các tiêu chí sát với thực tế nhằm tránh tình trạng gạo còn đầy trong nước nhưng vẫn không thể xuất khẩu chỉ vì dự phòng quá lớn cho các nhu cầu “ảo”. “Từ lượng gạo sau cân đối còn lại, lúc đó mới thông báo cho các doanh nghiệp là những tháng tới được ký hợp đồng xuất bao nhiêu để doanh nghiệp tự thực hiện”, ông nói.

HỒ HÙNG

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới