Thứ Tư, 19/06/2024, 21:51
30 C
Ho Chi Minh City

Đối phó với khủng hoảng lương thực

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Đối phó với khủng hoảng lương thực

Tình trạng khan hiếm lương thực trên toàn thế giới đã đầy giá lúa gạo lên cao. Ảnh chụp cảnh thu hoạch lúa ở ĐBSCL. Ảnh: Lê Toàn.

(TBKTSG Online) – Trên khắp thế giới, các chính phủ đang nỗ lực đối phó với tình trạng khan hiếm lương thực, giá gạo tăng và những bất ổn đi kèm.

Bất ổn

Hãy nhìn qua tiêu đề của một số bài báo: “Nguy cơ của giá gạo” (Washington Post 3-4-2008), “Giá gạo tăng làm thế giới đang phát triển hốt hoảng” (Washington Post 4-4); “Giá gạo cao gây lo ngại về bất ổn ở châu Á” (International Herald Tribune 29-3-2008)… Bất ổn do giá gạo đã thật sự xảy ra.

Các hãng tin quốc tế cho biết ở các quốc gia Trung Đông như Bahrain, Jordan và Các tiểu vương quốc Ả rập, công nhân đã phát động nhiều cuộc biểu tình phản đối tình trạng khan hiếm lương thực. Ở Morocco, hàng chục người bị bỏ tù vì bạo loạn; ở Yemen từ đầu năm đến nay đã có hàng chục người khác bị giết trong những cuộc xung đột liên quan tới lương thực.

Cuối tuần qua tại Bờ Biển Ngà có 1 người chết, tại Senegal có 24 người bị bắt trong những cuộc biểu tình bạo động do giá lương thực tăng. Từ tháng giêng đến nay, hàng ngàn binh lính đã được bố trí ở Pakistan, Indonesia để hộ tống những đoàn xe tải chở gạo và bột mì. Biểu tình đã bùng nổ ở Indonesia do khan hiếm đậu nành, còn ở Hồng Kông cuối tuần qua quầy gạo trong các siêu thị bị vét sạch vì có tin đồn giá gạo sẽ tăng cao hơn nữa sau khi Hiệp hội Nhà hàng Hồng Kông nâng giá mỗi tô cơm từ 1 lên 2 đô la Hồng Kông.

Chủ tịch Ngân hàng Thế giới Robert Zoellick dự báo 33 quốc gia sẽ thiếu gạo và phải đối mặt với bất ổn xã hội. Nghiêm trọng hơn, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hiệp quốc (FAO), 23 triệu người Bắc Triều Tiên đang thiếu ăn và giá gạo cao khiến cho tổ chức này cần có thêm 500 triệu đô la để mua lương thực viện trợ các nước nghèo.

Châu Á rất nhạy cảm với vấn đề tăng giá lương thực. Chi cho lương thực chiếm 30% tổng mức chi tiêu ở Trung Quốc, 40% ở Việt Nam và 50% ở Ấn Độ. Trong quá khứ, việc tăng giá lương thực – yếu tố chính tạo ra lạm phát, đã là nguyên nhân gây nên các vụ bạo loạn ở nhiều nước; làm sụp đổ các chính phủ của Tổng thống Suharto ở Indonesia và Marccos ở Philippines cuối thập niên 1990. Chính vì vậy, lần này các chính phủ châu Á rất cẩn trọng trong công cuộc kiềm chế lạm phát và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Các giải pháp và hệ quả

Ngoài những biện pháp cấp thời như truy quét những kẻ đầu cơ, bố trí binh lính giữ trật tự các điểm phân phối lương thực… các nước đang tìm các giải pháp căn cơ hơn. Song trong lúc cung không đủ cầu thì mọi giải pháp đều có những mặt tích cực và tiêu cực riêng.

– Các nước nhập khẩu tăng mua, tăng dự trữ gạo quốc gia: Ngay khi giá lương thực bắt đầu tăng từ đầu năm nay, nhiều chính phủ đẩy mạnh việc nhập khẩu gạo. Gary Teves, Bộ trưởng Tài chính Philippines, cho biết Ngân hàng Nhà nước sẽ cho Công ty lương thực quốc gia vay 20 tỉ peso (480 triệu đô la) để mua gạo nhập khẩu.

Trong một kế hoạch tổng thể nhằm đối phó với khủng hoảng lương thực, Tổng thống Gloria M. Arroyo công bố sẽ chi ra 40 tỉ peso từ nay đến năm 2010 để mua gạo, vật tư nông nghiệp và hỗ trợ nông dân mở rộng sản xuất.

Trước mắt, Bộ trưởng Nông nghiệp Arthur Yap cho biết, Philippines sẽ nâng mức nhập khẩu lương thực thêm 42%, tức là 2,7 triệu tấn trong năm nay so với 1,9 triệu tấn năm ngoái. Trong chiều hướng tương tự, Cơ quan Dự trữ quốc gia Indonesia đề nghị chính phủ cho nâng lượng gạo dự trữ từ 1 triệu tấn lên 2,5 triệu tấn.

Tuy nhiên, theo giới chuyên gia, việc các nước tranh nhau mua gạo dự trữ có thể làm cho giá gạo tăng mạnh hơn nữa. Các loại gạo thơm do Ấn Độ và Thái Lan sản xuất hiện đã lên mức 1.000 đô la Mỹ/tấn, loại gạo thường cũng đã lên 760 đô la/tấn, cao hơn 2 lần so với giá 360 đô la hồi cuối năm ngoái.

– Các nước xuất khẩu cấm hoặc hạn chế xuất khẩu gạo: Ai Cập ngưng xuất khẩu gạo trong sáu tháng kể từ tháng 4 này; Campuchia thu hồi giấy phép xuất khẩu gạo của doanh nghiệp tư nhân; Ấn Độ cấm hoàn toàn việc xuất khẩu gạo, trừ loại gạo thơm có giá rất cao; Việt Nam giảm một phần tư lượng gạo xuất khẩu năm nay. Ngay cả trước khi các chính phủ quyết định hạn chế xuất khẩu, các công ty xuất khẩu gạo đã không muốn ký hợp đồng bán gạo vì muốn chờ xem giá gạo sẽ lên tới mức nào. Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam và Ai Cập chiếm một phần ba lượng gạo xuất khẩu toàn thế giới nên khi các nước này ngừng bán ra, thị trường lương thực thế giới sẽ chao đảo. (Xem thêm bài “Các chính sách khả dĩ” ở tr.21)

– Khuyến khích nông dân tăng năng suất và mở rộng diện tích trồng lúa: Trung Quốc, Indonesia và các nước khác bù lỗ cho nông dân để họ trồng lúa thay vì trồng các loại nông phẩm khác. Song song với việc kiểm soát giá gạo trên thị trường, Trung Quốc đã nâng giá mua thóc lúa của nông dân thêm 7%; tại Philippines, Cơ quan Lương thực quốc gia nâng giá mua thóc từ 12 peso/ki lô gam lên 17 peso/ki lô gam trong một nỗ lực giảm nhẹ khó khăn của nông dân.

Cần một cuộc cách mạng xanh

Tuy nhiên đây là giải pháp trường kỳ, chưa có hiệu quả ngay trước mắt. Muốn ổn định thị trường lương thực lâu dài, theo các chuyên gia, cần có một cuộc cách mạng về trồng trọt để nâng cao năng suất. Năng suất lúa của châu Á còn thấp, sản lượng lúa trên mỗi hécta hiện chỉ ở mức 2,63 tấn ở Thái Lan, 4,22 tấn ở Indonesia, 3,03 tấn ở Ấn Độ… – rất thấp so với mức 7,55 tấn ở Mỹ.

Nhờ cuộc cách mạng xanh những năm 1970, năng suất lúa toàn cầu đã tăng 40% trong 20 năm cuối thế kỷ trước, song trong 7 năm qua chỉ tăng 5% vì nông nghiệp ít được quan tâm. Robert Zeigler, Tổng giám đốc Viện Nghiên cứu lúa quốc tế (IRRI) dự báo, nhu cầu tăng năng suất lúa sẽ thúc đẩy việc canh tác một số giống lúa biến đổi gen có thể thích nghi với nước lụt hoặc hạn hán và buộc các chính phủ phải đầu tư nâng cấp hạ tầng kỹ thuật cho nông nghiệp như thủy lợi, cơ giới hóa, giao thông…

Trong thời gian trước mắt, theo ông Mamadou Ciss, phụ trách công ty môi giới gạo Hermes Investments ở Singapore, giá gạo sẽ không bao giờ trở lại mức mà chúng ta từng thấy. Ông dự báo trong ba tháng tới giá gạo 5% tấm của Việt Nam sẽ tăng thêm 40%.

Các chuyên viên của Goldman Sachs Group tin rằng tất cả các mặt hàng nông sản, trừ đường ăn, đều sẽ tăng giá trong sáu tháng tới. FAO thì hy vọng nông dân Thái Lan và Việt Nam sẽ bán gạo ra sau vụ thu hoạch sắp tới và khi ấy áp lực về giá gạo có thể dịu đi. Nhiều người cho rằng, đối phó với cuộc khủng hoảng lương thực hiện nay xem ra còn khó khăn hơn nhiều so với việc ngăn chặn cuộc khủng hoảng tài chính từ bên Mỹ.

>> Các chính sách khả dĩ

>>Toan tính cho hạt gạo xuất khẩu

HUỲNH HOA (Tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới