Thứ Hai, 17/06/2024, 15:11
35 C
Ho Chi Minh City

Diễn đàn kinh tế mùa xuân: Chưa hết lo suy giảm kinh tế

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Diễn đàn kinh tế mùa xuân: Chưa hết lo suy giảm kinh tế

Tư Hoàng

Diễn đàn kinh tế mùa xuân: Chưa hết lo suy giảm kinh tế
Phục hồi kinh tế được nhận định là còn rất mong manh. Ảnh TH

(TBKTSG Online) "Suy giảm kinh tế của chúng ta cứ như định mệnh ấy", ông Trần Đình Thiên, diễn giả chính về chủ đề kinh tế vĩ mô tại Diễn đàn kinh tế mùa Xuân 2014 khai mạc sáng nay 28/4 tại Quảng Ninh nói với vẻ lo âu. Nhiều diễn giả cũng tỏ ra lo ngại về nợ công, nợ xấu và tăng trưởng kinh tế.

Trước khi đưa ra nhận định trên, ông Thiên không quên ca ngợi một số thành tựu kinh tế đã đạt được như tốc độ tăng trưởng đã cao hơn, lạm phát thấp nhất trong nhiều năm, hệ thống tài chính đi dần vào thế ổn định, giá trị của đồng nội tệ không biến động mạnh,… Tuy nhiên, điều đó là ”ít ỏi”.

Ông khẳng định, nền kinh tế vẫn đang đối mặt với khó khăn kéo dài. Tốc độ tăng trưởng GDP tính theo năm trong 3 năm qua là thấp nhất trong 13 năm trở lại đây. Cứ sau mỗi đợt “tổng kết” thành tích cuối năm với đỉnh cao tăng trưởng đạt được ở quí 4 thì sang quí 1 năm sau, đồ thị tăng trưởng lại rơi xuống điểm đáy khác, khởi đầu cho một năm mới nền kinh tế lại “hỳ hục” bò lên, để liên tục tăng trong 3 quý tiếp theo, như là sự chuẩn bị cho một “cú rơi” mới vào đầu năm sau.

“Suy giảm kinh tế cứ như là định mệnh của chúng ta”, ông Thiên nói. Ông cho rằng, chu kỳ kinh tế lạ lùng này là “độc nhất vô nhị” trên thế giới. “Ý tôi đó là do chủ nghĩa thành tích”, ông giải thích.

Ông cho rằng, có hàng loạt các điểm nghẽn của nền kinh tế như thu ngân sách khó khăn, nợ công và nợ DNNN cao. Hệ thống ngân hàng đối mặt với nhiều thách thức là nợ xấu, sở hữu chéo, và lưu thông vốn rất chậm.

Ông Thiên cho rằng, điểm “tắc nghẽn” lớn và khó “tháo gỡ” nhất hiện nay của nền kinh tế là chính sách duy trì tỷ giá cơ bản ổn định quá lâu. Chế độ tỷ giá đánh giá cao đồng nội tệ có tác động khuyến khích nhập khẩu, ít hỗ trợ sản xuất trong nước và không thúc đẩy xuất khẩu. Do chế độ tỷ giá ổn định nên Việt Nam vẫn chỉ có một nền công nghiệp đẳng cấp rất thấp, có thể nói là thuộc loại thấp nhất.

“Nếu tính từ mốc giải phóng miền Nam 1975 đến nay, sau 40 năm rồi mà nền công nghiệp của nước ta vẫn chuyên về khai thác tài nguyên; cơ bản vẫn chưa thoát khỏi trình độ gia công, lắp ráp”, ông nói.

Ông Thiên đặc biệt lo ngại về nợ công. Ông cho rằng, nguy cơ nợ công của việt nam không nằm ở con số, không nằm ở tỷ lệ an toàn, nếu căn cứ vào tỷ lệ 55,7% so với ngưỡng 65% mà Quốc hội đã duyêt.

Hơn nữa, năng lực trả nợ của cả chính phủ và doanh nghiệp đều rất yếu. Năm nay, chính phủ có nghĩa vụ trả nợ 208.000 tỉ đồng (26,7% thu ngân sách). Sang năm, tỷ lệ này có thể tăng lên 30%. “Đây là nguy cơ thực sự đáng báo động”, ông nói.

Chi lớn hơn thu, thâm hụt ngân sách liên miên qua nhiều năm với mức độ ngày càng nghiêm trọng buộc chính phủ phải vay nợ để bù đắp cho khoản thiếu hụt, biểu hiện ở khối lượng trái phiếu phủ phát hành tăng mạnh trong các năm và hệ quả tất yếu là nợ công trở nên rất lớn.

Nguyên phó chủ tịch Quốc hội ông Nguyễn Đức Kiên nói: “GDP quý 1 tăng gần 5% mà tín dụng tăng có 2%, tôi cũng thấy lạ lắm".

“Chính phủ báo cáo đời sống của tuyệt đại bộ phận người dân được cải thiện, nhưng thực tế đời sống người dân khó khăn lắm. Các đồng chí hãy hỏi vợ con về đời sống hàng ngày thì biết”, ông nói.

Chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh lo ngại sức mua của nền kinh tế đang rất thấp, và sự phục hồi là đang rất mong manh. “Quốc hội cần có cái nhìn toàn diện về nền kinh tế”, ông kiến nghị.

Chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp vừa và nhỏ Cao Sỹ Kiêm bổ sung thêm: “Tôi thấy có vấn đề. Anh Thiên nói là phục hồi kinh tế chưa vững chắc, nhưng tôi nói là quá mỏng manh. Có vấp gì đó, thì doanh nghiệp đổ vỡ hàng loạt, lao đao ngay vì họ đã quá yếu".

Trong lời khai mạc Diễn đàn, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội Nguyễn Văn Giàu cho biết, theo báo cáo của Chính phủ, tình hình cơ bản vẫn phù hợp, ở một số lĩnh vực đạt kết quả tích cực hơn. Nghị quyết quý 1 của Chính phủ khẳng định, tình hình kinh tế xã hội Quý I có nhiều chuyển biến tích cực tạo điều kiện thuận lợi để tăng trưởng cao hơn trong thời gian tới.

Các giải pháp khắc phục khó khăn hiện nay, ông Thiên cho rằng, cần dựa chủ yếu vào tinh thần cạnh trạnh bình đẳng, tự do và qua hệ thống giá cả được thiết lập trên cơ sở cạnh tranh tự do.

Giá cả các loại mặt hàng như năng lượng, đất đai, vốn, tiền lương trong khu vực nhà nước cần được thị trường hóa nhanh chóng và đầy đủ.

Để giải quyết nợ xấu, ông Thiên kiến nghị phải có “tiền tươi thóc thật bằng bán bớt tài sản nhà nước.
Bên cạnh đó, để giải tỏa nguy cơ nợ công, ông cho rằng trong Luật Ngân sách cần áp dụng triệt để nguyên tắc ràng buộc ngân sách cứng.

Cần có sự đột phá về thể chế

Tài liệu của cuộc thảo luận này – Diễn đàn kinh tế mùa Xuân 2014 – khẳng định, nhận thức và tư duy phát triển mới đang giúp nhận ra rào cản lớn nhất đối với sự phát triển đất nước chính là thể chế, đòi hỏi một cuộc đột phá mới về thể chế để mang lại một động lực phát triển mới cho đất nước.

Tài liệu cho diễn đàn liệt kê danh sách dài những thút thắt thể chế:

– Hệ thống pháp luật, thủ tục hành chính cồng kềnh, rườm rà cản trở các hoạt động kinh tế – xã hội.

– Cơ chế phân bổ nguồn lực bị méo mó, không theo tín hiệu của thị trường.

– Thể chế cho việc hình thành các loại giá một số hàng hóa cơ bản, thiết yếu cũng như lộ trình đưa giá cả những sản phẩm Nhà nước kiểm soát giá về giá thị trường chậm và vẫn gặp nhiều cản trở.

– Cơ chế công khai minh bạch chưa cho phép giám sát, kiểm soát hiệu quả các đối tượng lợi ích khác nhau trong xã hội.

– Cơ chế khuyến khích thúc đẩy đầu tư, sản xuất kinh doanh không còn tạo động lực mạnh mẽ.

– Cơ chế phân cấp về quản lý hành chính, kinh tế không còn phù hợp cản trở sự phát triển; bộ máy thực thi hiệu năng thấp, trách nhiệm giải trình và trách nhiệm pháp lý chưa rõ ràng.

– Thể chế cạnh tranh chưa bảo đảm bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế.

Tài liệu cho rằng, những “nút thắt thể chế” như trên đang cản trở sự vận động của các quy luật kinh tế thị trường phổ quát mà chúng ta cần tôn trọng. Đó chính là nhận thức về mối quan hệ giữa nhà nước – thị trường – doanh nghiệp, quan niệm và các quy định về chế độ sở hữu, các thành phần kinh tế, khuyến khích thúc đẩy đầu tư, sản xuất kinh doanh, thế chế cho việc hình thành các loại giá cơ bản của một nền kinh tế (lao động, vốn, đất đai, năng lượng), các thể chế cạnh tranh.

Báo cáo tại Diễn đàn lần này khẳng định, trước hết và quan trọng nhất là cần đổi mới tư duy, nhận thức, cách tiếp cận về phát triển kinh tế thị trường. Kinh tế thị trường cùng với các quy luật vận động của nó mang tính phổ quát và khách quan trong phát triển kinh tế.

Điểm đặc thù và cũng là khác biệt của Việt Nam là nền kinh tế thị trường “định hướng xã hội chủ nghĩa”.

Với đặc thù “định hướng xã hội chủ nghĩa” đã tiếp tục được khẳng định trong Hiến pháp sửa đổi, kinh tế nhà nước tiếp tục được khẳng định là chủ đạo nhưng nhận thức cần nhất quán doanh nghiệp nhà nước không phải là chủ đạo, không phải là công cụ điều tiết vĩ mô mà trong thời gian tới cần được giảm thiểu tỷ trọng để nhường lại không gian phát triển cho khu vực tư nhân, động lực quan trọng của nền kinh tế.

Hoặc Hiến pháp tiếp tục khẳng định sở hữu toàn dân đối với đất đai và các tài nguyên thiên nhiên khác nhưng nhận thức về quyền chiếm hữu, sử dụng, định đoạt cần được làm rõ để có thể phát triển được thị trường nhân tố sản xuất quan trọng này.

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới