Thứ Hai, 24/06/2024, 20:27
28.4 C
Ho Chi Minh City

Để Quốc hội hoạt động hiệu quả

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Để Quốc hội hoạt động hiệu quả

Luật gia Vũ Xuân Tiền (*)

(TBKTSG) – Dự thảo Luật Tổ chức Quốc hội sửa đổi (dự thảo luật) đã được đưa ra trưng cầu ý kiến nhân dân, các nhà nghiên cứu.

Hiến pháp 2013 đã được Quốc hội thông qua và có những thay đổi quan trọng so với Hiến pháp năm 1992. Vì vậy, cũng như nhiều luật khác, việc ban hành Luật Tổ chức Quốc hội (sửa đổi) là cần thiết khách quan để đảm bảo sự thống nhất trong hệ thống pháp luật của đất nước và đảm bảo cho Quốc hội hoạt động với hiệu quả cao hơn.

Nghị quyết của Quốc hội có giá trị pháp lý như thế nào?

Điều 17 dự thảo luật quy định về nghị quyết của Quốc hội, có ba vấn đề cần được làm rõ hơn. Trước hết, khoản 2 điều 17 quy định: “Các dự thảo nghị quyết trước khi trình ra Quốc hội phải được Hội đồng dân tộc hoặc ủy ban hữu quan của Quốc hội thẩm tra, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến”. Cần làm rõ nội dung, nguyên tắc và giá trị pháp lý của việc “cho ý kiến” của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Cũng tại khoản 2 có quy định “Đối với dự thảo nghị quyết do Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các ủy ban của Quốc hội trình thì Quốc hội quyết định việc thẩm tra đối với dự thảo nghị quyết đó”. Cần làm rõ quy định “Quốc hội quyết định việc thẩm tra”, việc này sẽ theo phương thức nào?

Hơn nữa, cần bổ sung khoản 3 về giá trị pháp lý của các nghị quyết của Quốc hội với nội dung: “Sau khi đã được Quốc hội thông qua, Chủ tịch Quốc hội ký ban hành, nghị quyết của Quốc hội có giá trị pháp lý như một văn bản luật”.

Làm rõ hoạt động giám sát của Quốc hội

Khoản 1 điều 18 quy định: “Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao của mình tại kỳ họp Quốc hội trên cơ sở hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các ủy ban của Quốc hội, đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội”. Quy định như trên chưa làm rõ quyền giám sát tối cao của Quốc hội, dễ gây hiểu nhầm là Quốc hội chỉ giám sát tối cao tại các kỳ họp và cũng chỉ giới hạn trong những vấn đề đã có sự giám sát của các thiết chế trên.

Vì vậy, cần biên tập lại khoản 1 nêu trên cho rõ hơn như sau: “Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao của mình thông qua: hoạt động giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; Hội đồng dân tộc; các ủy ban của Quốc hội; đoàn đại biểu Quốc hội và đại biểu Quốc hội; hoạt động giám sát tại các kỳ họp Quốc hội”.

Không đặt điều kiện với việc bỏ phiếu tín nhiệm

Khoản 2 điều 21 quy định: Ủy ban Thường vụ Quốc hội trình Quốc hội bỏ phiếu tín nhiệm trong các trường hợp sau đây: a) Ủy ban Thường vụ Quốc hội tự mình đề nghị; b) Có kiến nghị của ít nhất hai mươi phần trăm tổng số đại biểu Quốc hội; c) Có kiến nghị của Hội đồng dân tộc hoặc ủy ban của Quốc hội.

Quy định này là một “sáng tạo” và bản chất là đặt ra những điều kiện đối với việc bỏ phiếu tín nhiệm, không phù hợp với quy định trong Hiến pháp. Việc các đại biểu Quốc hội thay mặt các cử tri đánh giá hiệu quả hoạt động của các chức danh do Quốc hội bầu và phê chuẩn là điều bình thường, không nên đặt ra điều kiện để hạn chế việc này.

Hơn nữa, cũng không có căn cứ khoa học nào chứng minh cho sự hợp lý của những điều kiện tại khoản 2 nêu trên. Vì vậy, cần sửa thành: “Việc bỏ phiếu tín nhiệm là hoạt động thường kỳ và được thực hiện vào kỳ họp thứ hai hàng năm của Quốc hội”.

Trưng cầu ý dân về Hiến pháp là đương nhiên

Khoản 1 điều 26 quy định: “Khi xét thấy cần thiết, Quốc hội có thể quyết định tổ chức trưng cầu ý dân về Hiến pháp, về việc phê chuẩn, quyết định gia nhập, chấm dứt hiệu lực của điều ước quốc tế quan trọng hoặc về những vấn đề khác thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội”.

Trong quy định trên, cụm từ “Khi xét thấy cần thiết” là không thể chấp nhận trong một văn bản luật.

Với tinh thần tôn trọng quyền con người, quyền công dân đã được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013, cần sửa lại như sau: “Quốc hội trưng cầu ý dân về Hiến pháp; khi có đề nghị của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, ủy ban của Quốc hội hoặc một phần ba số đại biểu Quốc hội, Quốc hội tổ chức trưng cầu ý dân về những vấn đề khác thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Quốc hội”.

(*) Chủ tịch Hội đồng thành viên, Công ty Tư vấn VFAM Việt Nam

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới