Thứ Bảy, 22/06/2024, 19:06
30 C
Ho Chi Minh City

Để nông dân bớt khổ

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Để nông dân bớt khổ

Nếu nông dân không hạ được chi phí sản xuất và tăng phẩm chất gạo thì sẽ rất khó có lời. (Ảnh TL)

(TBKTSG) – Hội nghị sơ kết sản xuất lúa năm 2008 tại An Giang vào ngày 19-9 vừa qua cho thấy, vụ hè thu rất trúng mùa. 400.000 héc ta của vụ thu đông cũng đang phát triển tốt, sẽ cho thu hoạch vào cuối tháng 10.

Kết quả là giá lúa hiện đã giảm xuống mức rất thấp vì thương lái không mua kịp nên nông dân phải trữ lúa ở nhà trong lúc không có tiền để trả nợ vật tư.

Kế hoạch xuất khẩu từ nay đến cuối năm có thể lên đến cả triệu tấn gạo nhưng dự báo sẽ có nhiều khó khăn về giá do các nước khác cũng trúng mùa và Thái Lan sắp vào vụ thu hoạch chính.

Hiện nay, giá gạo trên thị trường thế giới đã ổn định trở lại. Với gạo có phẩm chất bình thường như nước ta đang sản xuất hiện nay, dự đoán giá sẽ khó cao hơn mức 600 đô la Mỹ/tấn trong những năm sắp tới. Do đó, nếu nông dân không hạ được chi phí sản xuất và tăng phẩm chất gạo thì sẽ rất khó có lời.

Để tìm giải pháp cho các vấn đề trên, trước tiên hãy nhìn vào hiện trạng sản xuất lúa hàng hóa xuất khẩu ở ĐBSCL. Nếu Thái Lan có sản lượng gạo xuất khẩu ổn định là nhờ có diện tích rộng nên chỉ trồng một vụ lúa mùa trong năm, vừa có gạo chất lượng cao lại ít tốn vật tư thì để có gạo xuất khẩu, nông dân nước ta phải canh tác 2 – 3 vụ/năm, vừa tốn chi phí vừa vắt kiện độ phì nhiêu của đất và tạo điều kiện cho sâu bệnh phát triển.

Mặt khác, vì đất đai sản xuất manh mún nên đa số nông dân nghèo chỉ nghĩ đến cái ăn trước mắt, thường sản xuất theo thói quen mà ít chịu tiếp thu kỹ thuật mới do sợ bị rủi ro.

Những bất hợp lý trên vẫn đang tiếp tục diễn ra tràn lan, trong khi nhiều mô hình sản xuất lúa tiên tiến đã được thử nghiệm thành công, trong các năm gần đây.

Với gạo có phẩm chất bình thường như nước ta đang sản xuất hiện nay, dự đoán giá sẽ khó cao hơn mức 600 đô la Mỹ/tấn trong những năm sắp tới. Do đó, nếu nông dân không hạ được chi phí sản xuất và tăng phẩm chất gạo thì sẽ rất khó có lời.

Thí dụ như chương trình “Ba giảm – Ba tăng” với khuyến cáo nên giảm lượng giống sạ, giảm bón phân đạm và giảm thuốc trừ sâu; mô hình áp dụng biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp (IPM) ở cấp cộng đồng cho thấy nếu gieo sạ đồng loạt để “né rầy” hiệu quả thì có thể không cần phải dùng thuốc trừ sâu mà vẫn trúng mùa.

Tuy nhiên, việc phổ biến các mô hình sản xuất tiên tiến vẫn còn rất chậm và rời rạc do thiếu sự quan tâm của cơ quan chuyên ngành và nông dân. Các đề tài nghiên cứu khoa học nông nghiệp cũng đã được thực hiện rất nhiều và tốn kém, nhiều đề tài có kết quả tốt và thiết yếu cho sản xuất, nhưng sau khi báo cáo nghiệm thu thì thường không mấy ai quan tâm áp dụng vào sản xuất.

Để cải thiện tình trạng sản xuất nói trên, nên thực hiện ngay những điều sau:

    1. Củng cố cơ cấu hai vụ lúa một năm là hè thu và đông xuân, với việc sử dụng giống lúa chất lượng cao, áp dụng kỹ thuật sản xuất tiên tiến để phòng trừ sâu bệnh.

    2. Công tác khuyến nông và chuyển giao khoa học kỹ thuật cần phải được nhanh chóng cải tiến để triển khai một cách hiệu quả. Với cách tổ chức như hiện nay thì số cán bộ khuyến nông còn quá ít, lại bị phân tán theo kiểu mạnh ai nấy lo, như ngành bảo vệ thực vật có cán bộ riêng, trồng trọt, thú y, thủy sản cũng có cán bộ riêng.

Tại sao không liên kết lại để đào tạo một cán bộ khuyến nông có đủ khả năng làm hết các chức năng nói trên cho một địa bàn, để vừa được thêm người mà lương bổng cũng đủ sống cho họ yên tâm công tác? Mặt khác, hiện nay các đài phát thanh và truyền hình có rất ít chương trình khuyến nông đủ chất lượng để thu hút nông dân tham gia học hỏi.

Tôi thấy cách tổ chức khuyến nông của Thái Lan có nhiều ưu điểm: cán bộ khuyến nông chỉ đóng vai trò hỗ trợ nên không cần có nhiều, còn nông dân tự tổ chức thành nhóm để tự học lẫn nhau qua sự gợi ý và theo dõi của cán bộ khuyến nông.

    3. Nếu liên kết được nông dân với nhau thì mới có cơ hội nâng cao dân trí để giúp họ tiếp thu kỹ thuật mới. Kết quả của bảy mô hình “Nông dân tham gia phòng trừ rầy nâu ở cấp cộng đồng”, do Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn) thực hiện với sự hỗ trợ của chuyên viên Tổ chức Lương nông Liên hiệp quốc (FAO) ở bảy tỉnh trọng điểm trồng lúa của ĐBSCL trong vụ hè thu 2007, cho thấy có nhiều nông dân chưa bao giờ tin rằng không cần phải dùng thuốc trừ sâu mà lúa vẫn không bị rầy nâu tấn công và rất trúng mùa nếu họ không cùng làm việc, học hỏi lẫn nhau.

    4. Sáng kiến liên kết “bốn nhà” đã được khởi động mà trong đó điều được mong mỏi nhất hiện nay là sự liên kết giữa nhà nông và nhà kinh doanh nông sản. Hiệp hội sản xuất cá tra đã khai thông bế tắc bằng cách sản xuất theo đơn đặt hàng của cơ sở chế biến và xuất khẩu; ngành mía đường cũng đang rụch rịch chuyển động theo hướng này, còn ngành sản xuất lúa gạo chẳng biết có làm nổi không khi mà đa số nông dân không biết chữ, đất canh tác manh mún trong khi các cơ sở thu mua cũng chưa tạo dựng được thương hiệu nên chỉ mua đứt bán đoạn. 

TS. NGUYỄN VĂN HUỲNH – Đại học Cần Thơ

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới