Thứ Ba, 25/06/2024, 16:40
32.3 C
Ho Chi Minh City

Để không quay về cách làm cũ

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Để không quay về cách làm cũ

Ngọc Lan

(TBKTSG) – “Trước đây Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) chỉ góp ý kiến về các vấn đề, kế hoạch lớn ở Vinashin nên vai trò bộ quản lý ngành hạn chế. Nay, đề án tái cơ cấu Vinashin được Chính phủ thông qua, vai trò của bộ là cơ quan chủ trì thẩm định các kế hoạch, đề án và trình Chính phủ. Bộ cũng sẽ chủ trì thực hiện chứ không chỉ cho ý kiến. Khi phê duyệt điều lệ hoạt động của Vinashin mới sẽ nêu rõ điều này” – Bộ trưởng Bộ GTVT Hồ Nghĩa Dũng nói về vai trò của bộ chủ quản ở Vinashin kể từ ngày 18-11. Và đây chính là vấn đề cần bàn đến.

Thực tế sau gần năm năm thí điểm thành lập các tập đoàn kinh tế nhà nước, vai trò quản lý nhà nước của các bộ chủ quản chỉ mang tính hình thức, chưa rõ ràng và thậm chí là rất mờ nhạt. Ví dụ rõ nhất của sự mờ nhạt đó là ở Bộ GTVT và tập đoàn Vinashin. Vai trò mang tính hình thức ấy sẽ thay đổi trong thời gian tới như khẳng định của Bộ trưởng Hồ Nghĩa Dũng có phải là tín hiệu đáng mừng cho cơ chế giám sát hoạt động, đầu tư của các tập đoàn hay không? Câu trả lời có lẽ là không.

Bởi chính Phó trưởng ban Chỉ đạo đổi mới và phát triển doanh nghiệp Trung ương Phạm Viết Muôn đã phải nhấn mạnh: “Chúng ta không quay lại cơ chế ngày xưa. Các tập đoàn, doanh nghiệp tự chủ trong hoạt động sản xuất, kinh doanh nhưng phải được giám sát, quản lý chặt chẽ”. Ở Vinashin trong giai đoạn này, phải tái cơ cấu nên sự có mặt mang tính “lấn sân” của bộ chủ quản (chủ trì cả việc thực hiện các kế hoạch như lời ông Dũng nói) có thể chấp nhận được nếu mang tính thời điểm. “Về lâu dài mà làm như vậy là quay lại cơ chế quản lý tập trung bao cấp”, một chuyên gia nói với TBKTSG.

Dù tái cơ cấu Vinashin và siết lại hoạt động của tập đoàn kinh tế nhà nước theo cách nào thì vấn đề là ở chỗ phải tách bạch chức năng đại diện chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý nhà nước. Sự tách bạch này phải được phân định rõ ràng trên các văn bản pháp luật cụ thể, chứ không phải Chính phủ chỉ đạo chỗ này, chỗ kia và các bộ, tập đoàn làm theo.

Vấn đề ở đây không phải là tập đoàn này, tập đoàn kia rối ở đâu thì xử lý ở đó, bộ này thì quản lý quá sâu, bộ khác lại chưa sát với tập đoàn.

Dù tái cơ cấu Vinashin và siết lại hoạt động của tập đoàn kinh tế nhà nước theo cách nào thì vấn đề là ở chỗ phải tách bạch chức năng đại diện chủ sở hữu nhà nước với chức năng quản lý nhà nước. Sự tách bạch này phải được phân định rõ ràng trên các văn bản pháp luật cụ thể, chứ không phải Chính phủ chỉ đạo chỗ này, chỗ kia và các bộ, tập đoàn làm theo. Bởi đích đến cuối cùng, nói như ông Muôn, không phải là sau sự đổ vỡ của Vinashin, sẽ đưa các tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước quay lại cách thức quản lý tập trung, bao cấp như trước mà phải tăng tính tự chủ của doanh nghiệp cao hơn, tiếp cận thị trường nhanh hơn đồng thời Nhà nước vẫn quản lý được hiệu quả đồng vốn thông qua giám sát.

Trong vai trò quản lý nhà nước, vẫn đang còn thiếu những công cụ để các bộ làm đúng vai trò của mình mà không can thiệp sâu vào hoạt động của tập đoàn. Chẳng hạn, Chính phủ từng chỉ đạo kế hoạch năm năm của các tập đoàn phải được bộ quản lý ngành thông qua cùng Bộ Kế hoạch và Đầu tư. Nhưng thực tế nào đang diễn ra? Báo cáo trước Quốc hội đầu tháng 11, Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Võ Hồng Phúc cho biết bộ này đi kiểm tra giám sát hoạt động đầu tư cuối năm 2008, thì có tập đoàn không tiếp. Hoặc mới đây, bộ báo cáo với Thường vụ Quốc hội là đã yêu cầu tập đoàn Dầu khí (PVN) báo cáo về hiệu quả các dự án đầu tư nhưng PVN không làm.

Cái khó là ở chỗ, sau khi có Nghị định 101 (2009) về việc thành lập, tổ chức, hoạt động của tập đoàn, rồi Nghị định 25 (2010) về việc chuyển đổi doanh nghiệp nhà nước thành công ty TNHH một thành viên, Bộ Tài chính có ban hành thông tư và chỉ thị đi kèm về quy chế quản lý tài chính, quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp thì cũng chỉ là những quy định khung. “Chín dự thảo nghị định liên quan đến việc sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty hiện đang trong quá trình soạn thảo, chưa được cấp có thẩm quyền ban hành”, Ủy ban Kinh tế Quốc hội nhận định trong Báo cáo về tình hình triển khai Nghị quyết 42 của Quốc hội về giám sát hiệu quả thực hiện chính sách pháp luật quản lý sử dụng vốn, tài sản nhà nước tại tập đoàn, tổng công ty.

Những dự thảo nghị định từ lâu đã được coi là rất cần để quản lý, giám sát hiệu quả hoạt động của tập đoàn như Nghị định về quản lý, đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp (Quốc hội yêu cầu đã một năm nay nhưng Chính phủ chưa trình được) hay Quy chế về tiêu chuẩn lựa chọn cán bộ quản lý, điều hành tại tập đoàn, tổng công ty…

Cũng vì chưa có các văn bản này và cao hơn là thiếu Luật Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước tại doanh nghiệp (đến nay mới đưa vào chương trình chuẩn bị) nên mới có chuyện ở Vinashin từ nay Bộ GTVT chủ trì thẩm định và thực hiện các dự án đầu tư như thể bộ sẽ trực tiếp tham gia kinh doanh!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới