Thứ Tư, 26/06/2024, 04:01
26.2 C
Ho Chi Minh City

Cơn sốt giá dầu bao giờ sẽ hạ nhiệt?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Cơn sốt giá dầu bao giờ sẽ hạ nhiệt?

Trong cuộc gặp riêng Quốc vương Abdullah của Ả Rập Saudi hồi tháng 1-2008, ông Bush đã đề nghị nước này rót thêm dầu vào thị trường – Ảnh: Reuters

(TBKTSG Online) – Vào tháng 4-2003, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ OPEC chỉ mong giữ giá dầu ở mức 25 đô la/thùng. Chưa đầy 5 năm, giá dầu đã tăng hơn 4 lần, lên đến 111 đô la/thùng. Theo giới phân tích năng lượng, giá dầu sẽ tiếp tục cao trong vài năm nữa.

Nước Mỹ kêu cứu

Khi chiếc Air Force Two cất cánh hướng về Trung Đông vào Chủ nhật, 16-3, hẳn Phó tổng thống Mỹ, Pity Dick Cheney, cảm thấy chủ trì những cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine còn dễ dàng hơn nhiệm vụ trước mắt. Đến thủ đô Riyadh của Ả Rập Saudi lần này, ông phải thuyết phục 13 nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) giúp hạ nhiệt cơn sốt giá dầu bằng cách nâng sản lượng.

Nền kinh tế hàng đầu thế giới có vẻ như đang rơi vào tình trạng tồi tệ hơn bao giờ hết: Với một cơn khủng hoảng đang chực chờ và đồng đô la Mỹ rớt giá chưa từng thấy, giá dầu đã vượt qua vạch 111 đô la/thùng. Chỉ trong 6 tháng, giá dầu đã leo thang đến 30%, đẩy giá xăng tại Mỹ lên đến mức kỷ lục 3,27 đô la/gallon.

Trước đó, Tổng thống Bush đã đề nghị Ả Rập Saudi, nước sản xuất dầu hàng đầu thế giới, bơm thêm dầu vào thị trường để đẩy lùi cơn khủng hoảng. Bây giờ đến lượt Cheney trổ tài thương thuyết trong chuyến đi 10 ngày đến Trung Đông. Nhưng theo các chuyên gia phân tích về dầu mỏ, Cheney có lẽ không thành công hơn ông Bush.

Vì sao OPEC không tăng sản lượng?

Lý lẽ Washington đưa ra là một sự suy thoái kinh tế trầm trọng ở Mỹ, nơi tiêu thụ ¼ năng lượng thế giới, có thể đẩy nhu cầu dầu mỏ toàn cầu đi xuống và rốt cuộc thì các nước xuất khẩu dầu mỏ cũng bị thiệt hại. Nhưng 13 bộ trưởng năng lượng của OPEC, nắm giữ 40% nguồn cung cấp dầu của thế giới, đã quá quen với lập luận đó và liên tục phản đối tại 3 cuộc họp của OPEC trong 6 tháng qua, gần nhất là vào ngày 5-3 tại Vienna, Áo.

Cho rằng Venezuela và Iran, hai nước đang căng thẳng với Mỹ, “chủ mưu” chống lại việc tăng sản lượng, Mỹ quay sang tìm đồng minh ở phía Ả Rập Saudi. Tuy nhiên, theo một chuyên gia phân tích năng lượng của Eurasia Group tại Washington, Saudi khó có thể thay đổi thái độ mà không hỏi qua ý kiến của các chiến hữu OPEC và câu trả lời chắc chắn là “không”.

Chính quyền ông Bush có lẽ hy vọng rằng Ả Rập Saudi và các đồng minh khác sẽ âm thầm gia tăng sản lượng do OPEC không mấy nghiêm ngặt trong việc kiểm soát hạn ngạch đã quy định. Giả định này có thể sai lầm, vì các nhà sản xuất dầu đang phải đối phó với giá thành gia tăng, việc khai thác dầu trở nên khó khăn hơn do các giếng dầu trên đất liền dần cạn kiệt ở nhiều nơi khiến họ phải chuyển sang những giàn khoan tốn kém và phức tạp ở ngoài khơi mới mong tìm được trữ lượng lớn.

Quan trọng hơn, dù dầu có trở nên đắt đỏ, OPEC vẫn không thiếu khách hàng. Nguyên nhân chính dẫn đến giá dầu cao như hiện nay là sản lượng của OPEC đã được giãn rộng do mức gia tăng nhu cầu từ các nền kinh tế đang phát triển mạnh như Trung Quốc và Ấn Độ và ngay chính các nước xuất khẩu dầu ở Trung Đông, Lawrence Eagles, kinh tế gia trưởng của Cơ quan Năng lượng quốc tế giải thích. “Phần lớn các thành viên OPEC đang khai thác gần hết công suất. Ít có sản lượng thừa, ngoại trừ ở các tiểu vương quốc Ả Rập và Ả Rập Saudi, mà một phần trong đó lại là dầu kém chất lượng”, ông cho biết.

Ngoài ra, các thành viên OPEC vẫn còn bị ám ảnh bởi bước đi sai lầm năm 1998, khi họ vừa quyết định tăng sản lượng thì nổ ra cuộc khủng hoảng kinh tế châu Á, khiến giá dầu rớt xuống còn 10 đô la/thùng.

Dầu sẽ tiếp tục “làm giá”

Tình hình bạo động ở vùng sản xuất dầu Niger Delta của Nigeria -Ảnh: Reuters

Bộ trưởng Năng lượng Ali Al-Naimi của Ả Rập Saudi từng khẳng định OPEC quyết tâm giữ giá dầu xoay quanh 25 đô la/thùng chứ không mạo hiểm nâng sản lượng để rồi bị rớt giá. Al-Naimi nói điều đó vào tháng 4-2003, khi giá một thùng dầu chưa bằng ¼ mức giá hiện nay nhưng đã đủ cao để các nước xuất khẩu dầu hài lòng. Vậy giá dầu cao chót vót như hiện nay sẽ duy trì trong bao lâu? Có thể là vài năm, các nhà phân tích dự đoán, và “sẽ còn tăng cao hơn nữa” theo một chuyên gia của OPEC.

Ngoài việc OPEC không chịu tăng sản lượng, mới đây vừa xảy ra một vụ nổ tại nhà máy lọc dầu ở Texas, Mỹ, cắt nguồn cung 67.000 thùng dầu/ngày và nhà máy có thể phải đóng cửa trong hai tháng. Trước đó là chuyện kiện tụng giữa Venezuela và Công ty dầu ExxonMobil của Mỹ và tình hình bạo động ở Nigeria cũng góp phần gia tăng nỗi lo nguồn cung cấp dầu sẽ bị cắt giảm trầm trọng.

Nhưng theo các nhà phân tích, vấn đề bắt nguồn từ nhiều năm trước và phải mất vài năm nữa để xử lý. Vào thời giá dầu còn thấp trong thập niên 80, 90, những công ty dầu lớn và các chính phủ cho rằng không cần phải đầu tư khai thác thêm những mỏ dầu mới cũng như không cần xây thêm các nhà máy lọc dầu, những dự án tiêu tốn hàng tỉ đô la mà phải mất trên dưới 7 năm mới bắt đầu có doanh thu. Quyết định ấy hóa ra là một tính toán sai lầm vì nó đã phớt lờ yếu tố lớn nhất đẩy nhu cầu về dầu tăng vọt, đó là sự tăng trưởng kinh tế vượt bậc ở Trung Quốc, kế đến là Ấn Độ.

Đặc biệt, giá dầu còn bị ảnh hưởng bởi một điều có phần bất ổn hơn: hoạt động tại thị trường chứng khoán Wall Street, nơi mà các nhà đầu tư sẵn sàng đổ tiền vào các hợp đồng dầu (được ví von là những “thùng giấy bạc”) trên sàn giao dịch NYMEX để tìm kiếm những khoản lợi nhuận chóng vánh. Một chuyên gia năng lượng ở Washington nhận xét: “Người ta đang xem dầu như hàng rào chống lạm phát và không khó để tính ra việc này sẽ ảnh hưởng thế nào đến giá dầu”.

Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với Time, Bộ trưởng Năng lượng của Qatar, ông Abdulla Bin Hamad al-Attiya, cho rằng chính giới đầu cơ hàng hóa đã lợi dụng những căng thẳng chính trị cũng như những biến động liên quan đến trữ lượng dầu để tạo thêm áp lực tâm lý đẩy mạnh giá dầu. Ông khẳng định: “Tại sao lại đổ lỗi cho chúng tôi (những nhà sản xuất dầu mỏ)? Tôi là một nhà sản xuất dầu nhưng tôi luôn phải xem qua các hãng tin mới biết giá dầu hiện là bao nhiêu. Tôi không thể ấn định giá dầu mà chính thị trường thế giới làm điều đó”. Sản lượng dầu của Qatar đã tăng từ 350.000 thùng/ngày lên khoảng 1 triệu thùng/ngày hiện nay.

Các công ty dầu cuối cùng cũng đang cố gắng tìm thêm nhiều hợp đồng khai thác dầu ở các vùng trọng yếu như biển Caspian, Canada, và bờ Tây châu Phi. Những mỏ dầu mới phải mất vài năm mới rót dầu cho thị trường và vì vậy, dầu sẽ giữ khuynh hướng “làm giá” trong vài năm nữa. Tuy nhiên, nếu giá dầu tiếp tục leo thang, có lẽ các bộ trưởng OPEC sẽ phải tính toán xem có nên tăng sản lượng để tránh cho Mỹ một cuộc khủng hoảng trầm trọng mà nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến toàn thế giới, trong đó có cả những khách hàng mới ở châu Á.

NGỌC THU (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới