Thứ Ba, 18/06/2024, 18:19
35.6 C
Ho Chi Minh City

Chuyện một món quà bị lãng quên!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Chuyện một món quà bị lãng quên!

Khu vực ga Nha Trang hiện nay. Góc dưới bên phải là vị trí Bon Air Hotel trước đây, nay đã bị đập bỏ.

(TBKTSG Online) – Đó là chuyện về ngôi nhà trước mặt ga Nha Trang, liên quan đến mối lương duyên giữa vị hoàng thân đất nước Triệu Voi và cô gái xứ trầm hương.            

Tháng 6-1937, hoàng thân Souphanouvong tốt nghiệp trường Quốc gia Cầu đường Paris, Pháp. Theo lẽ thường, hoàng thân sẽ trở về Lào. Nhưng khi đó, tại Lào chỉ có một tuyến đường lớn (và hầu như không có cầu) là đường Viêng Chăn – Luang Prabang, nên ông được bổ nhiệm về Sở Công chính (Travopublic) Trung kỳ tại Nha Trang.

Nhân duyên hội ngộ

Sáng 13-7-1937, đúng sinh nhật lần thứ 28 của hoàng thân Souphanouvong, ông đáp tàu hoả từ Sài Gòn ra tới Nha Trang. Trước đó gần một năm, ga hỏa xa Nha Trang được khánh thành (2-9-1936). Trước mặt ga có một vườn hoa rộng, hai bên vườn hoa là hai khách sạn – hai toà nhà giống hệt nhau về kiểu dáng và rất phù hợp với phong cách kiến trúc tòa nhà chính của ga Nha Trang. Với cảnh quan kiến trúc hài hoà, không gian quy hoạch khoáng đạt, ga Nha Trang từng được coi là nhà ga hỏa xa đẹp thứ nhì Đông Dương, chỉ sau ga Đà Lạt.

Đứng ở sân ga nhìn ra, hai khách sạn giống nhau, hoàng thân Souphanouvong thoáng chút phân vân khi chọn nơi nghỉ tạm trong ngày đầu đặt chân đến Nha Trang. Khách sạn Terminus nằm về phía tây vườn hoa của một Hoa kiều, tên thường gọi là A Tỷ. Terminus – tiếng Pháp – có nghĩa là Cuối Cùng. Khách sạn ở phía đông mang tên Bon Air (Không Khí Trong Lành).

Ý nghĩa hai cái tên ấy khiến vị hoàng thân trẻ tuổi này quyết định bước vào khách sạn ở phía của bình minh, chọn không khí trong lành. Một lựa chọn định mệnh, không chỉ với riêng ông.

Ảnh cưới của hoàng thân Souphanouvong và bà Kỳ Nam (ảnh tư liệu).

Chủ nhân khách sạn Bon Air là ông bà Nguyễn Văn Sung, có cô con gái đầu lòng năm ấy 17 tuổi, vóc dáng cân đối, nước da trắng, mái tóc đen óng ả, giao tiếp hoạt bát, tự nhiên theo phong cách phương Tây. Ông Sung lấy tên thứ lâm sản quý giá nhất ở vùng đất Khánh Hoà để đặt tên cho ái nữ Nguyễn Thị Kỳ Nam. Tháng 7-1937, cô nữ sinh trường Đồng Khánh, Huế về nhà nghỉ hè và thường xuất hiện ở quầy tiếp tân Bon Air Hotel để giúp mẹ trong việc kinh doanh.

Trai tài gặp gái sắc, tình cảm giữa vị hoàng thân của đất nước Triệu Voi và hoa khôi xứ trầm hương nảy nở rất nhanh. Ngày 19-1-1938, tiệc cưới của hoàng thân Souphanouvong và cô Kỳ Nam diễn ra rất long trọng, hoành tráng tại Grand Hotel (nay là nhà khách 44 Trần Phú, Nha Trang).  

Một đời gắn bó

Sau ba năm làm Trưởng phòng Kỹ thuật tại Sở Công chính Trung kỳ (đặt tại nhà số 16 Trần Phú, Nha Trang ngày nay), hoàng thân Souphanouvong được thuyên chuyển sang Mường Phìn (giữa Đông Hà và Savannakhet, Lào), rồi sau đó làm việc ở Vinh.

Ông đã tham gia thiết kế và phụ trách thi công nhiều công trình như đập Bái Thượng (Thanh Hoá), đập Đô Lương, cầu Yên Xuân (Nghệ An), tháp nước bên sông Cà Ty (ngày nay được xem là là biểu tượng của thành phố Phan Thiết)… Làm dâu hoàng gia Lào, bà Kỳ Nam mang tên mới là Viêng Khăm (Vienkham – tiếng Lào có nghĩa là Thành Vàng, tên cũ của thủ đô Viêng Chăn). Ông bà hoàng thân có tám con trai, hai con gái.

Cách mạng tháng Tám thành công, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời hoàng thân Souphanouvong ra Hà Nội bàn việc bảo vệ nền độc lập non trẻ của Việt Nam và Lào. Tháng 10-1945, hoàng thân trở về Lào tham gia lãnh đạo cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của đất nước. Ông được cả thế giới biết đến với biệt danh “Ông Hoàng Đỏ”.

Cho tới khi hoàng thân qua đời (9-1-1995), bà Viêng Khăm đã gắn bó với ông gần 60 năm, trong đó có 30 năm kháng chiến gian khổ. Bà mất ngày 1-9-2006.

Năm 1978, hoàng thân Souphanouvong – khi đó là Chủ tịch nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào và bà Viêng Khăm đưa con cháu về thăm quê ngoại Nha Trang. Sau đó, trở về Lào, ông bà Souphanouvong ủy thác cho người em ruột là bà Nguyễn Thị Ba Hường (hiện còn sống tại Nha Trang) thực hiện tâm nguyện của ông bà là tặng tòa nhà Bon Air Hotel cho tỉnh Phú Khánh (lúc ấy gồm Phú Yên và Khánh Hòa sát nhập thành và đã tách lại vào năm 1989).

Trân trọng người góp phần vun đắp mối quan hệ thân thiết Lào  – Việt, nhiều cán bộ lão thành của tỉnh Khánh Hoà đã đề nghị gắn biển ghi nhớ Hoàng thân Souphanouvong ở Bảo tàng Khánh Hoà, đặt tên Souphanouvong cho đường có Bon Air Hotel tọa lạc. Nhưng…  

Món quà nghĩa tình bị lãng quên  

Bon Air Hotel ngày trước. Ảnh chụp trước khi bị san phẳng (ảnh tư liệu).

Sau khi được tặng toà nhà Bon Air Hotel, UBND tỉnh Phú Khánh (nay là tỉnh Khánh Hoà) giao nó cho một công ty du lịch. Công ty này sử dụng toà nhà làm cửa hàng ăn uống, mang số nhà 26 Thái Nguyên.

Sau những “dích dắc” của cổ phần hoá doanh nghiệp, vài năm trước đây tòa nhà này thuộc quyền sử dụng của Công ty cổ phần Thành Công. Hồi cuối tháng 3-2008, công ty này đã cho phá bỏ tòa nhà 26 Thái Nguyên để lấy mặt bằng xây cao ốc văn phòng.

Thế là tòa nhà Bon Air Hotel đã bị san phẳng.

Một hạng mục hài hòa trong tổng thể kiến trúc ga Nha Trang – cùng với Terminus Hotel hiện vẫn nguyên vẹn – đã biến mất. Một món quà mang ý nghĩa đặc biệt đã bị coi nhẹ trong cơn lốc bất động sản. 

Mới đây, khi trả lời một nhà báo về chuyện Bon Air Hotel bị đập bỏ, một vị lãnh đạo ở UBND tỉnh Khánh Hoà nói, ông không biết toà nhà 26 Thái Nguyên có liên quan sâu sắc đến hoàng thân Souphanouvong. Và ông nói thêm, nếu nhà đã được tặng thì phía nhận tặng có toàn quyền định đoạt!

Nhà ga Nha Trang nay vẫn còn nguyên vẹn kiến trúc ban đầu, được gắn tấm biển di tích lịch sử nhắc nhớ ngày nhân dân Nha Trang đứng lên chống thực dân Pháp trong chiến dịch ngày 23 tháng 10 năm 1945. Vườn hoa trước mặt nhà ga nay là công viên Võ Văn Ký, mang tên người chỉ huy trận đánh quân Pháp ở ga Nha Trang đêm 23-10-1945 và hy sinh tại đây. Terminus Hotel được Phòng Cảnh sát giao thông, Công an Khánh Hoà sử dụng làm trụ sở nhiều năm qua, vẫn được giữ vẻ ngoài như xưa.

Nếu Bon Air Hotel, nơi nảy nở mối lương duyên Lào – Việt, nơi hoàng thân Souphanouvong từng sống những ngày hạnh phúc được giữ lại như một kỷ niệm hoặc trở thành nơi giới thiệu văn hóa Lào, thì quần thể khu vực ga Nha Trang sẽ là một di tích lịch sử trọn vẹn.

Măt khác, đó chính là sản phẩm du lịch văn hóa của thành phố Nha Trang xinh đẹp, vốn được xem là vùng đất hiền hòa, thân thiện.

Thậm chí, ngay cả Trung tâm Quản lý di tích danh lam thắng cảnh Khánh Hoà và Bảo tàng Khánh Hoà hiện không hề lưu giữ bất kỳ tư liệu nào về tòa nhà này. Thật đáng tiếc, nếu mai đây những du khách Lào đến thăm Nha Trang, muốn tìm lại những dấu tích, tư liệu về vị hoàng thân từng giữ cương vị Chủ tịch nước Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào, họ sẽ phải đến đâu và hỏi ai đây?  

PHƯƠNG ANH (Nha Trang)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới