Thứ Tư, 19/06/2024, 15:29
35 C
Ho Chi Minh City

Chuyến công du châu Á của Ngoại trưởng Mỹ J.Kerry: Từ COC đến phòng vệ tập thể

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Chuyến công du châu Á của Ngoại trưởng Mỹ J.Kerry: Từ COC đến phòng vệ tập thể

Trần Hiếu Chân

Chuyến công du châu Á của Ngoại trưởng Mỹ J.Kerry: Từ COC đến phòng vệ tập thể
Ngoại trưởng Mỹ J.Kerry gặp người đồng cấp Vương Nghị tại Bắc Kinh cuối tuần trước. Ảnh: AP.

(TBKTSG) – COC, bán đảo Triều Tiên, quan hệ Trung-Nhật, phòng vệ tập thể là những hồ sơ mà Ngoại trưởng Mỹ John Kerry mang theo trong chuyến công du ba nước châu Á: Trung Quốc, Hàn Quốc và Indonesia từ ngày 13 đến 18-2-2014.

Các ưu tiên chiến lược

Tại Jakarta, nơi kết thúc chuyến công du để trở lại Washington ngày 18-2, Ngoại trưởng Mỹ tuyên bố, sự ổn định của châu Á-Thái Bình Dương tùy thuộc vào thành công trong việc đạt được hay không một bộ Quy tắc ứng xử trên biển Đông (COC).
Tại cuộc họp báo cùng người đồng nhiệm Indonesia Marty Natalegawa, ông John Kerry khẳng định, không phải là quá cường điệu khi nói rằng tình hình ổn định trong tương lai của khu vực sẽ phụ thuộc một phần vào sự hoàn tất kịp thời COC. Tiến trình hoàn tất càng kéo dài, tình trạng căng thẳng càng có nguy cơ leo thang, và nguy cơ một bên nào đó tính toán sai lầm gây nên xung đột càng lớn. “Điều đó không có lợi cho ai cả”. Tuyên bố của ông Kerrry có tác dụng hậu thuẫn thêm cho ASEAN, vốn đang nỗ lực thuyết phục Trung Quốc đi nhanh hơn nữa trong việc đúc kết bộ luật ứng xử mang tính ràng buộc này.
Trước đó, dư luận cho rằng ông Kerry đã “có lời” với Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị về các vụ tranh chấp biển đảo của Trung Quốc với một số thành viên ASEAN. Trong cuộc tiếp kiến với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, ông Kerry được cho là đã không đề cập trực tiếp hồ sơ Biển Đông, chỉ nói bóng gió về việc Trung Quốc nên giảm các yêu sách về đòi hỏi chủ quyền đối với láng giềng.
Ngoại trưởng Mỹ cũng đã tiếp xúc với Tổng thư ký ASEAN Lê Lương Minh. Mỹ và ASEAN đã nhấn mạnh đến nhu cầu tôn trọng luật pháp quốc tế, bao gồm cả Công ước Liên hiệp quốc về Luật Biển.
Sau cuộc hội đàm tại Bắc Kinh, Ngoại trưởng Kerry phấn khởi nói về cuộc gặp được mô tả là “rất xây dựng” giữa ông với Chủ tịch Tập Cận Bình. Ông Kerry vui mừng nhận thấy hai bên có cơ hội để thảo luận sâu sắc về các vấn đề chi tiết liên quan đến một số thách thức do CHDCND Triều Tiên gây ra. Ông Kerry nói như vậy với phóng viên sau cuộc họp ở Đại lễ đường Nhân dân. Từ Bắc Kinh sang đến Seoul, ông Kerry vẫn gửi gắm lòng tin vào Trung Quốc khi nói rằng, “Hoa Kỳ trông cậy Trung Quốc gây áp lực lên Bình Nhưỡng nhằm thúc đẩy Bắc Triều Tiên quay lại bàn đàm phán sáu bên để kết thúc chương trình hạt nhân, vì trong vấn đề này, Trung Quốc có vai trò thực sự đặc biệt”. Dường như Bắc Triều Tiên là ưu tiên chiến lược hàng đầu của ông Kerry trong chuyến thăm châu Á vừa qua.
Ưu tiên tiếp theo trong nghị trình là bàn bạc với Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị về cách thức giảm căng thẳng Trung-Nhật và bớt đi những tuyên bố quyết đoán về biển Hoa Đông. Trung Quốc vẫn chưa giải tỏa được các quan ngại của Mỹ về những hành động ngày càng mạnh mẽ của Trung Quốc trong các tranh chấp lãnh thổ hoặc lãnh hải với láng giềng. Vì vậy, ông Kerry đã nói với lãnh đạo Trung Quốc về “sự cần thiết của một hướng tiếp cận ôn hòa hơn, dựa trên luật pháp và bớt đối đầu trong các cuộc tranh chấp lãnh thổ”. Ông Kerry kêu gọi Trung Quốc kiềm chế khi ông nhấn mạnh: “Chúng tôi đã nói rất rõ rằng, một hành động đơn phương, bất ngờ và không được cân nhắc kỹ lưỡng sẽ kích động nhiều nước trong khu vực và từ đó tác động tiêu cực đến sự ổn định của toàn vùng”.
Phòng vệ tập thể
Trong bối cảnh căng thẳng hiện nay tại Đông Á, Mỹ gắn kết với Nhật Bản và Philippines, bằng hai hiệp ước quân sự hỗ tương. Theo giới phân tích, từ khi ông Shinzo Abe trở lại chính quyền vào cuối năm 2012, thì tại Mỹ, từ hành pháp đến các chuyên gia quân sự đều ngầm ủng hộ Tokyo tiến hành chính sách gọi là “phòng vệ tập thể”. Chiến lược mà Washington khuyến khích Tokyo được cách điệu từ một thế võ Nhật Bản có tên là “nhu thuật” (ju jitsu). Chiến lược này chủ yếu nhằm “cởi trói” cho bản Hiến pháp chủ hòa. Với đối sách này, các nhà hoạch định chính sách trên quần đảo Phù Tang đang cố gắng lách luật để có thể xuất quân trong trường hợp cần thiết, với một thủ thuật nào đó mà không cần phải tu chính hiến pháp.
Trả lời phỏng vấn báo Asahi, tân đại sứ Mỹ Caroline Kennedy tuyên bố: “Nhật sẽ là một đồng minh hiệu quả hơn nếu quân đội Nhật có đủ phương tiện góp phần bảo vệ binh sĩ hoặc thủy thủ Mỹ nếu họ bị tấn công”. Hai tuần sau đó, Thủ tướng Abe đáp lại: “Nếu nước Nhật tiếp tục bị ngăn cấm quyền tự vệ tập thể chính đáng thì sẽ tác hại cho liên minh Mỹ-Nhật”. Thủ tướng Nhật đưa ra trường hợp chiến hạm Mỹ bị Trung Quốc tấn công mà hải quân Nhật khoanh tay đứng nhìn thì hệ quả sẽ vô cùng nghiêm trọng. Với “phòng vệ tập thể”, quân đội Nhật có hai điều lợi. Thứ nhất, từ vai trò yểm trợ trong khuôn khổ hành quân hỗn hợp với Mỹ sẽ được quyền nổ súng để tự vệ và để bảo vệ chiến hạm Mỹ khi bị tấn công. Thứ hai, có thể phản công phủ đầu đối phương dưới danh nghĩa “phòng thủ tập thể”.
Sau khi tiếp xúc với giới lãnh đạo Trung Quốc trong chuyến công du được xem là để “rà mìn” trên vùng biển Hoa Đông và biển Đông, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã kết thúc chuyến công du châu Á tại Indonesia.
Trích thuật cuộc họp báo trong tuần, Ngoại trưởng Indonesia Natalegawa đã xác nhận, nhân cuộc hội đàm với người đồng nhiệm Mỹ John Kerry, ông Natalegawa đã đưa ra sáng kiến về một hiệp ước nhằm ngăn chặn không cho xung đột bùng nổ trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương. Theo ông Marty, “hiệp ước đó sẽ tập trung vào việc giải quyết hòa bình các tranh chấp mà không cần dùng đến sức mạnh quân sự”.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới