Thứ Năm, 20/06/2024, 22:33
30 C
Ho Chi Minh City

Chưa đến lúc buộc phải tính toán rủi ro!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Chưa đến lúc buộc phải tính toán rủi ro!

Do còn được Nhà nước bù lỗ và tạm ứng vốn nhập khẩu nên các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu trong nước vẫn chưa mặn mà với các giao dịch phái sinh để phòng ngừa rủi ro. Ảnh: Lê Toàn.

(TBKTSG) – Để phòng ngừa rủi ro về giá trong kinh doanh xăng dầu, thông thường các giao dịch phái sinh được sử dụng khá phổ biến trên thị trường thế giới. Việt Nam cũng không cấm hình thức giao dịch này nhưng doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu trong nước lại không quan tâm. Vì sao?

Từ đầu năm 2008 đến nay, Chính phủ đã ba lần điều chỉnh giá xăng dầu trong nước trước sự biến động của giá xăng dầu thế giới, trong đó có hai lần tăng và một lần giảm.

So với sự trồi sụt liên tục của giá dầu thế giới thì số lần điều chỉnh giá xăng dầu trong nước chưa nhiều vì Chính phủ đặt mục tiêu hàng đầu là kiềm chế lạm phát, đảm bảo an sinh xã hội nên cố gắng hạn chế những tác động đến việc tăng giá hàng hóa.

Tuy nhiên, đã có rất nhiều câu hỏi được đặt ra đối với các doanh nghiệp nhập khẩu xăng dầu trong nước về việc tại sao không sử dụng các hợp đồng giao dịch có kỳ hạn trên thị trường thế giới để vừa tránh được biến động giá, vừa giảm thiểu được rủi ro chung. Các giao dịch loại này cũng  giúp cho doanh nghiệp (hoặc Nhà nước) chủ động xây dựng kế hoạch ngân sách trong một thời gian cụ thể.

Liên quan đến chuyện sử dụng các nghiệp vụ đảm bảo giá cho các hợp đồng nhập khẩu xăng dầu, Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Cẩm Tú nói với TBKTSG: “Chính phủ không cấm doanh nghiệp nhưng cũng không khuyến khích”. Theo giải thích của ông Tú, doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia thị trường này phải có chuyên gia phân tích rủi ro, phải có kinh nghiệm và bạn hàng.

Nói khác đi, việc tham gia vào thị trường với các hợp đồng giao sau là một hình thức đầu cơ (?), có thể có lợi và có thể có hại như tham gia thị trường chứng khoán hay kinh doanh vàng. “ Và số người trở thành triệu phú ít hơn rất nhiều so với số người trở thành ăn mày (phá sản) khi tham gia giao dịch theo cách đó”, ông ví von.

E ngại của Bộ Công thương là năng lực quản trị của các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu trong nước rất yếu mà hình thức kinh doanh nói trên lại đầy rủi ro và nếu không cẩn thận có thể phá sản, dẫn đến việc nền kinh tế mất đi các doanh nghiệp đầu mối cung cấp xăng dầu.

Cách suy nghĩ như trên về nghiệp vụ giao dịch phái sinh gần như xuyên suốt từ các quan chức quản lý nhà nước đến các vị lãnh đạo, quản lý doanh nghiệp. Ông Bùi Ngọc Bảo, Tổng giám đốc Petrolimex, đơn vị nắm đến 60% nguồn cung cho thị trưởng xăng dầu trong nước với tổng mức nhập khẩu mỗi năm trên 4 tỉ đô la Mỹ, nói với TBKTSG: “Hedge (nghiệp vụ đảm bảo giá) trong kinh doanh xăng dầu chẳng có gì mới, nhưng ở Việt Nam không quen nghiệp vụ này và cũng không ai dám làm. Tội gì mà doanh nghiệp phải tính cách đó”.

Cũng theo ông Bảo, nếu tham gia thị trường kỳ hạn, lãi không ai nói gì mà lỗ thì doanh nghiệp “chết”. Hơn nữa, với việc Nhà nước quản lý giá bán và cũng không có khách đặt mua xăng dầu của Petrolimex theo hình thức hợp đồng giao sau nên Petrolimex càng không có lý do để làm. Song, cũng ở góc độ doanh nghiệp, ông Bảo nói vẫn có thể thực hiện các hợp đồng đảm bảo giá.

Ví dụ, một khách hàng lớn như Vietnam Airlines có thể đặt hàng Petrolimex thực hiện các hợp đồng hedge với thời hạn cụ thể và điều này chắc chắn tránh được rủi ro bởi Petrolimex sẽ nối các hợp đồng như thế với thị trường thế giới. Tuy nhiên, trên thực tế không có khách hàng nào đặt hàng Petrolimex theo cách đó và Petrolimex cũng chưa bao giờ chào hàng kiểu này.

Quả thực là các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu chưa áp dụng các nghiệp vụ hợp đồng giao sau để hạn chế rủi ro về biến động giá do còn được Nhà nước bù lỗ. Không chỉ vậy, họ còn được tạm ứng vốn nhập khẩu, đến 95%  nhu cầu của mỗi tháng từ các ngân hàng theo một chỉ đạo của Chính phủ. Vì vậy, họ đâu cần phải nhọc công cho việc tính toán rủi ro trong kinh doanh.

NGỌC LAN

Không nên tạo ra mức giá năng lượng rẻ giả tạo

Phải phân biệt được sự khác nhau cơ bản giữa việc sử dụng các hợp đồng hàng hóa phái sinh (commodity derivatives) nhằm mục đích đầu cơ (speculate) và mục đích đảm bảo giá (hedge) hay quản lý rủi ro biến động giá (price risk management).

Công cụ hàng hóa phái sinh khi được sử dụng với mục đích bảo hiểm giá hàng hóa giúp các doanh nghiệp giảm thiểu tối đa rủi ro do biến động của thị trường, giúp họ lên ngân sách một cách chính xác, giúp họ tính toán được lỗ lãi ngay khi ra quyết định kinh doanh mà không bị phụ thuộc vào sự bất ổn, biến động của thị trường trong tương lai. Đây là công cụ để giảm thiểu rủi ro chứ không phải tăng rủi ro.

Hầu hết các công ty kinh doanh xăng dầu, các công ty khai thác, lọc dầu, các hãng hàng không, hãng tàu, các nhà máy điện lớn… trên thế giới đều tìm cách đảm bảo giá (hedge) bằng cách sử dụng các công cụ hàng hóa phái sinh và trong lịch sử không có công ty nào phá sản chỉ vì áp dụng nghiệp vụ hedge.

Các công ty phá sản do kinh doanh các công cụ phái sinh là do đầu cơ, do quản lý không tốt, không có hệ thống giám sát nội bộ để tránh trường hợp các nhân viên giao dịch thực hiện các giao dịch không đúng chủ trương và chiến lược của công ty.

Ngoài ra, cần nhận thức rằng, rủi ro về quản lý là có ở mọi nơi, mọi chỗ, không chỉ trong hoạt động kinh doanh các công cụ phái sinh. Chúng ta đã thấy thực trạng sử dụng vốn lãng phí, không hiệu quả, thất thoát, tham nhũng, tư lợi… trong các doanh nghiệp ngay cả khi họ không kinh doanh các công cụ phái sinh. Tỷ lệ các công ty phá sản do quản lý kém nhiều gấp bội lần các công ty phá sản do đầu cơ các công cụ phái sinh.

Chúng ta luôn lo sợ rằng nếu không quản lý các công ty kinh doanh xăng dầu thì sẽ không đảm bảo nguồn cung, giá sẽ bị đẩy lên vô tội vạ. Tuy nhiên, thực tế đã chứng minh cách quản lý như vậy đã dẫn đến sự yếu kém của các doanh nghiệp, tạo ra mức giá năng lượng rẻ giả tạo, gây lãng phí, buôn lậu qua biên giới, sử dụng không hiệu quả năng lượng. Đây là những thiệt hại vô cùng to lớn cho nền kinh tế.

TRẦN HỒNG ĐIỆP – Giám đốc Ginga Vietnam Holdings Pte.Ltd

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới