Chủ Nhật, 16/06/2024, 02:30
25.6 C
Ho Chi Minh City

Chưa có lời giải cho chăn nuôi tập trung

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Chưa có lời giải cho chăn nuôi tập trung

Chăn nuôi tập trung là xu thế tất yếu của nền nông nghiệp tiên tiến nhưng hiện tại gia súc, gia cầm của Việt Nam vẫn còn chăn nuôi kiểu nhỏ lẻ, làm dịch bệnh dễ bùng phát – Ảnh: HỒNG VĂN.

(TBKTSG Online) – Ai cũng biết hiệu quả của chăn nuôi gia súc gia cầm tập trung cả về phương diện kinh tế lẫn phòng chống dịch bệnh và bảo vệ môi trường nhưng vì nhiều lý do, mô hình này vẫn chưa được nhân rộng.

Sàng lọc

Bộ trưởng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Cao Đức Phát khi kiểm tra tình hình dịch heo tai xanh tại tỉnh Thanh Hóa đã thốt lên: “Lây lan nhanh khủng khiếp trong lịch sử ngành chăn nuôi Việt Nam”.

Thanh Hóa có 1,3 triệu con heo nhưng gần như toàn bộ được nuôi ở quy mô hộ gia đình, mỗi nhà vài con, đến khi heo lớn thì xuất bán cho thương lái đi bằng xe máy chở heo đi. Mà đã nuôi nhỏ lẻ ở hộ nông dân theo kiểu “bỏ ống tiết kiệm”, tận dụng thức ăn thừa thãi trong sinh hoạt gia đình thì chẳng có hộ chăn nuôi nào quan tâm tới tiêm phòng hay phòng chống dịch bệnh theo quy trình của cơ quan thú y.

Hơn nữa, khi heo mang mầm bệnh (biểu hiện bên ngoài vẫn khỏe mạnh) nhưng hộ chăn nuôi xuất bán cho thương lái đi xe máy chở đi, lại phát tán mầm bệnh từ nơi này sang nơi khác. Xã này lây sang xã khác và huyện này lây sang huyện khác, thậm chí lây lan liên tỉnh như từ tỉnh Hà Tĩnh sang Nghệ An và Thanh Hóa.

Nếu làm một cuộc khảo sát nhỏ, hỏi nông dân có nên bỏ chăn nuôi nhỏ lẻ không và nếu bỏ thì họ có gặp khó khăn không, chắc chắn ai cũng trả lời là nên bỏ chăn nuôi nhỏ lẻ. Vì thực ra trước kia, ngư­ời nông dân nuôi vài ba con heo, chục con gà trong vườn chỉ nhờ tận dụng thức ăn quanh nhà, lấy công làm lãi. Nay cái gì cũng phải mua, từ cám, thuốc, con giống thì chắc chắn lỗ. Đó là chư­a kể, khi có dịch bệnh xảy ra, lại bị tiêu hủy hết, sẽ mất trắng.

Thực tế ở nông thôn, nhà nào cũng có chuồng nuôi heo phía sau nhà để nuôi 1-3 con heo nhưng vài năm gần đây, do dịch bệnh, rồi giá cám, con giống quá cao nên nhiều chuồng trại bỏ không.

Chính dịch bệnh liên miên từ năm 2003 tới nay đã sàng lọc người chăn nuôi dần dần để chuyển qua mô hình chăn nuôi tập trung, quy mô lớn, bởi ai cũng biết dịch bệnh chỉ tác động tới chăn nuôi nhỏ lẻ, còn các chủ trại chăn nuôi lớn không hề hấn gì vì họ kiểm soát nghiêm ngặt mầm bệnh từ bên ngoài vào chuồng trại.  

Thực trạng ngành chăn nuôi nhiều năm qua cho thấy, số l­ượng gia súc gia cầm rất lớn như­ng tốc độ tăng tr­ưởng thấp, sinh sản chậm, lại bị dịch bệnh th­ường xuyên. Do đó, mức thực phẩm bình quân đầu ng­ười thấp so với nhiều nư­ớc trong khu vực. Trung bình mỗi ng­ười dân 1 năm chỉ có 36kg thịt, 47 quả trứng, 2,5kg sữa t­ươi. Điều đó cho thấy, mức cầu về sản phẩm chăn nuôi cho ng­ười dân còn rất cao, đòi hỏi nguồn cung phải phát triển mạnh theo quy mô chăn nuôi tập trung.

Hiện nay, GDP ngành chăn nuôi trong sản xuất nông nghiệp mới chỉ chiếm 25%. Mục tiêu đến năm 2010 là 32%, năm 2015 là 38%, năm 2020 là 42%.

5 bài toán chưa có đáp số

Chăn nuôi gà vịt nhỏ lẻ chiếm đa số trong ngành chăn nuôi Việt Nam, khiến dịch bệnh cứ liên tục bùng phát – Ảnh: HỒNG VĂN.

Bài toán đầu tiên của chăn nuôi tập trung là đất đai. Muốn phát triển, phải tạo thành các khu chăn nuôi riêng biệt mang tính công nghiệp, độc lập, cách xa dân cư­. Thế nhưng hiện nay, nhiều địa phư­ơng lại quan niệm đơn giản chăn nuôi tập trung là gom các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ vào một khu đồng bãi nào đó để họ nuôi chung với nhau.

Vì vậy, một số khu chăn nuôi tập trung đang có cảnh nhà dân sống xen lẫn trang trại chăn nuôi. Mục tiêu tách chuồng trại chăn nuôi khỏi dân cư không đạt được như mong muốn.

Chẳng hạn tại TPHCM, ngay từ năm 2004, chính quyền thành phố chọn xã Phạm Văn Cội, huyện Củ Chi làm nơi để di dời các trại chăn nuôi heo trong thành phố về khu vực này. Tuy nhiên, không phải trại nào cũng đủ tiềm lực về vốn và trang thiết bị, nên các trại chăn nuôi trong thành phố gần như “tùy nghi di tản” ra các tỉnh lân cận, thực chất là mang ô nhiễm từ nơi này sang nơi khác, từ thành phố ra các tỉnh.

Bài toán thứ hai là vốn. Các ngân hàng hiện nay cho nông dân vay vốn chủ yếu là thế chấp “sổ đỏ”. Thực ra, thế chấp “sổ đỏ” hay vay tín chấp ở nông thôn chỉ thích hợp cho trồng trọt cần ít vốn, chỉ cần vay 5-10, thậm chí 20 triệu đồng là đủ, còn chăn nuôi lại khác. Chỉ cần lập một trang trại rộng 1 héc ta, nuôi trăm con heo thịt và vài chục heo nái thì vốn cần gấp 10 lần so với trồng 1 héc ta lúa hay mía nhưng chủ trại chăn nuôi vẫn chỉ thế chấp được “sổ đỏ” để vay vài chục triệu đồng, còn chuồng trại thì khó lòng mà định giá để xác định tài sản thế chấp.

Do vậy, những người có đất, có kinh nghiệm chăn nuôi buộc lòng phải chăn nuôi gia công cho các công ty nước ngoài, theo kiểu “lấy công làm lãi”.

Ngay tại ngoại thành TPHCM, hai trại chăn nuôi gà lớn của thành phố còn sót lại tới nay vẫn chỉ là hai trại chăn nuôi gia công cho công ty nước ngoài. Còn đợt sốt giá thịt heo trước Tết Mậu Tý, nguyên nhân sâu xa là do các công ty chăn nuôi nước ngoài khống chế lượng heo xuất chuồng, đẩy giá lên cao.

Bài toán thứ ba là con giống. Muốn chăn nuôi tập trung, có hiệu quả thì phải có giống tốt. Giống là tiền đề quan trọng trong chăn nuôi thì ai cũng biết nh­ưng hiện Nhà nư­ớc vẫn thả nổi giống gia súc, gia cầm và lợi nhuận trên con giống đang thuộc về tay các tập đoàn, công ty nước ngoài.

Theo Hội Khoa học Kỹ thuật Chăn nuôi Việt Nam, riêng về giống heo, các công ty có vốn đầu tư nước ngoài hiện có tới 100.000 heo nái, còn trong nước chỉ xấp xỉ 10.000 con, nên giá cả và chất lượng con giống trên thị trường do các công ty nước ngoài nắm giữ. Từ đó, các trang trại chăn nuôi trong nước gần như chỉ nuôi gia công, làm vệ tinh cho các công ty nước ngoài theo kiểu họ cung cấp con giống, thức ăn.

Bài toán thứ tư là thức ăn chăn nuôi hiện nay cũng đang phụ thuộc vào n­ước ngoài vì nhiều loại nguyên liệu dùng chế biến thức ăn đang phải nhập khẩu. Bắp nhập hơn 500.000 tấn/năm, khô dầu đậu nành nhập 1,6 triệu tấn/năm, thức ăn bổ sung nhập 340.000 tấn/năm.

Trong nư­ớc chỉ có Công ty Vedan sản xuất đư­ợc Lysin (thức ăn bổ sung) với số lư­ợng nhỏ. Ngay thức ăn khoáng đơn giản là Dicanxiphotphat (Ca2PO4) cũng phải nhập của Trung Quốc! Do không chủ động đư­ợc nguồn nguyên liệu nên ngành chăn nuôi không thể kiềm chế đư­ợc giá thức ăn, trong khi chi phí thức ăn chiếm 65 – 70% giá thành sản phẩm chăn nuôi, vì vậy giá bán các loại sản phẩm chăn nuôi nư­ớc ta luôn luôn cao hơn các n­ước trong khu vực và trên thế giới.

Thị trường thức ăn chăn nuôi gần như do các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nắm giữ vì họ chiếm tới gần 70% công suất trong tổng khả năng sản xuất khoảng 4 triệu tấn thức ăn chăn nuôi mỗi năm hiện nay.

Một số công ty sản xuất thức ăn gia súc có vốn nước ngoài đầu tư luôn vào lĩnh vực con giống, giết mổ và chế biến thịt, khép kín quy trình từ con giống tới sản phẩm cuối cùng và các trang trại trong nước chỉ còn làm thuê bằng cách nuôi gia công, một mắt xích trong quy trình khép kín này.

Bài toán thứ năm là hệ thống kiểm soát dịch bệnh gia súc gia cầm hiện nay được nhiều chuyên gia nông nghiệp đánh giá là có vấn đề. Thực tế vừa qua cho thấy, các trại chăn nuôi tập trung đư­ợc tiêm vắc-xin 100%, kiểm soát thú y 100% đều không phát dịch. Còn ở các hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, tỷ lệ tiêm phòng thấp, mua bán vận chuyển không thể kiểm soát, tiêu hủy không triệt để, nên đã phát dịch rất rộng và nhanh.

Năm loại bệnh dịch trên gia súc gia cầm vẫn luôn rình rập và có thể bùng phát bất cứ lúc nào, gây tác động xấu tới ngành chăn nuôi là cúm gia cầm H5N1, lở mồm long móng, heo tai xanh, liên cầu khuẩn và bệnh dại.

Bộ trưởng Cao Đức Phát đã chỉ ra năm “bệnh” của hệ thống thú y. Thứ nhất, chủ quan lơ là vô trách nhiệm. Thứ hai, thụ động, chờ cấp trên cho chủ trương, cho cơ chế mới chống dịch. Thứ ba, thiếu kiên quyết bao vây, tiêu hủy đàn gia súc, gia cầm bị bệnh. Thứ tư, báo cáo không trung thực về tỷ lệ tiêm phòng, kết quả tiêm phòng, số gia súc bị bệnh, số gia súc chết. Và thứ năm, chăn nuôi phân tán, nhỏ lẻ.

HỒNG VĂN

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới