Thứ Năm, 20/06/2024, 16:04
32.8 C
Ho Chi Minh City

Chữa bệnh mãn tính của hải quan

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Chữa bệnh mãn tính của hải quan

Võ Quang Uyên (*)

Trước hết và trên hết, những người có trách nhiệm cần phải xoá đi một tệ nạn rất lớn, đang tràn lan trong xã hội, là căn nguyên các tệ nạn khác, đó là sự giả dối.

(TBKTSG) – Lâu nay, dư luận xã hội râm ran lĩnh vực hải quan có tiêu cực, nhũng nhiễu, tham nhũng. Riêng tôi tin rằng nếu có một cuộc điều tra, hỏi ý kiến các doanh nghiệp xuất nhập khẩu (với điều kiện ẩn danh) thì sẽ có trên 90% trả lời là có chi tiền ngoài quy định cho công chức hải quan.

Từng nhiều năm làm dịch vụ thủ tục xuất nhập khẩu cho các doanh nghiệp tôi thấy tham nhũng ở ngành hải quan rất phổ biến. Chi phí lót tay nhiều khi chỉ vài trăm ngàn đồng nhưng cũng có khi lên đến cả chục triệu thậm chí cả vài trăm triệu đồng tùy vào từng lô hàng làm thủ tục xuất nhập khẩu cụ thể.

Chính phủ, cơ quan thanh tra, Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan có biết thực trạng tham nhũng hiện nay của ngành hải quan không? Tôi cho là biết, thậm chí biết rất rõ. Chính vì thế mà từ 20 năm nay Nhà nước luôn có những chỉ thị, những quyết định nhằm chấn chỉnh các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu, tham nhũng của công chức hải quan – thiết lập đường dây nóng để giải quyết bức xúc cho doanh nghiệp.

Thực tế cũng đã có rất nhiều giải pháp, biện pháp đã được đưa ra, nhiều phương pháp đã được thi hành… nhưng chỉ vài tuần, vài tháng thì chuyện đâu lại vào đấy, thủ tục hải quan cứ phải “trật tự cũ mà làm” nó giống như căn bệnh mãn tính vậy! Vì sao?

Nhiều người cho rằng khá nhiều công chức hải quan là con cháu các “cụ” nên không thể nào xử lý những sai phạm, khuyết điểm mà họ vi phạm (trừ trường hợp có dính dánh đến vụ án lớn, vụ án điểm).

Một nguyên do nữa là ở những vị trí dễ dàng “kiếm tiền” như kiểm hóa, xác định trị giá tính thuế, kiểm soát chống buôn lậu… đều có “giá” của nó, giá cao hay thấp còn tùy vào sự sôi động của các cửa khẩu. Vì bởi đó là “chi phí đầu tư” nên người bỏ tiền ra mua phải tìm cách “thu hồi vốn”. Thực tế, không ít công chức hải quan thường bắt nạt, hoạnh họe những cá nhân, doanh nghiệp ít thông thạo thủ tục hải quan, thậm chí có trường hợp còn thông đồng để giúp các doanh nghiệp không đàng hoàng trốn thuế, buôn lậu… chia lợi.

Họ làm được như thế là do (một phần) cơ chế điều hành xuất nhập khẩu có sự bất cập, nhiều quy định không rõ ràng – một quy định có nhiều cách hiểu – nên để có sự “thống nhất” có lợi thì doanh nghiệp phải chi tiền cho công chức hải quan.

Chẳng lẽ đành “bó tay” với thực trạng nhức nhối này – cái xấu lặp đi lặp lại nhiều lần và đủ lâu đến mức được coi như bình thường?

Câu trả lời là không. Mọi hành vi tiêu cực, tham nhũng đều có thể có giải pháp để ngăn chặn, để xóa bỏ dần. Biết là không dễ để đề ra và thực thi các giải pháp đó, nhưng trước tiên cần có những nghiên cứu, điều tra chính xác về thực trạng này.

Trong nghiên cứu đó phải trả lời được vài câu hỏi căn bản như: Vì mục đích gì ông/bà muốn làm công chức hải quan (để có công việc làm, để có thu nhập cao, để có cương vị trong xã hội…)? Tại sao doanh nghiệp phải chi tiền khi làm thủ tục hải quan (để khỏi bị hành hay bởi doanh nghiệp có nhập nhèm trong việc khai báo hàng hóa, để nhanh chóng, để doanh nghiệp và hải quan cùng có lợi…)?

Nhưng trước hết và trên hết, những người có trách nhiệm cần phải xóa đi một tệ nạn rất lớn, đang tràn lan trong xã hội, là căn nguyên các tệ nạn khác, đó là sự giả dối. Bởi sự giả dối lên ngôi, sự giả dối ngự trị trong xã hội – giả dối ngay cả trong tâm tư tình cảm, giả dối cả trong lý tưởng, giả dối trong mục tiêu phấn đấu – thì tôi tin rằng không bao giờ có sự tốt đẹp, không bao giờ có sự đàng hoàng, tử tế.

Trong nhiều năm nay ngành hải quan đã thực thi trách nhiệm lớn nhất của mình là thu thuế xuất nhập khẩu khá tốt, tiền thuế thu được năm sau cao hơn năm trước và luôn đạt và vượt chỉ tiêu được giao. Tuy nhiên thành tích vượt trội này vẫn không thể xóa nhòa những thói hư, tật xấu đang diễn ra hàng ngày của một bộ phận công chức hải quan.

(*) Giám đốc Công ty cổ phần Sản xuất Thương mại và Dịch vụ Quang Tâm

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới