Thứ Bảy, 22/06/2024, 07:23
26.7 C
Ho Chi Minh City

Cải thiện môi trường kinh doanh: Tấm huy chương nhìn từ hai mặt

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Cải thiện môi trường kinh doanh: Tấm huy chương nhìn từ hai mặt

Tư Hoàng

Cải thiện môi trường kinh doanh: Tấm huy chương nhìn từ hai mặt
Đà Nẵng là địa phương luôn xếp trong nhóm có chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) tốt nhất. Ảnh: KINH LUÂN

(TBKTSG) – Tuần rồi, khi chỉ đạo tại buổi làm việc với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nói: “Tôi yêu cầu thay thế ngay những cán bộ, công chức không đáp ứng được yêu cầu công việc”. Ông đề nghị phải giảm ngay 50% thời gian thực hiện thủ tục hành chính khi thành lập, hay giải thể doanh nghiệp. Đây chỉ là một phần trong hàng loạt nỗ lực cải cách mà Chính phủ đang tiến hành.

Sức ép cải cách được lan tỏa

Vị trí của Thái Nguyên trên bản đồ chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) cả nước năm 2011 chỉ xếp 57/63. Đây là điều làm ông Dương Ngọc Long, Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên, trăn trở. Hàng loạt hành động được ông Long thực hiện như ban hành nghị quyết đảng bộ về mục tiêu tăng hạng PCI, thành lập ban chỉ đạo PCI, thành lập hiệp hội doanh nghiệp tỉnh và đối thoại thường xuyên với doanh nghiệp.

Xếp hạng của tỉnh miền núi Thái Nguyên đã tăng liên tục hai năm sau đó, lên thứ 17 và 25. Tưởng thưởng lớn nhất cho nỗ lực này là Samsung đã chọn Thái Nguyên để xây dựng nhà máy thứ hai trong cứ điểm toàn cầu của họ ở Việt Nam.

Ông Đậu Anh Tuấn, thành viên chính của nhóm thực hiện báo cáo PCI, nói: “Trong hai năm gần đây, Thái Nguyên đã vươn lên nhóm có cải cách cao và có bước thay đổi rất lớn”. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Thời, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Thái Nguyên, có vẻ phấn khởi. Từ chỗ vận động thành lập hiệp hội doanh nghiệp mãi không ai “cho”, nay ông đã có tiếng nói quan trọng trong tỉnh. Ông kể: “Cứ sáng thứ Bảy là doanh nhân chúng tôi có buổi cà phê với lãnh đạo tỉnh. Có vấn đề gì chưa giải quyết được, chúng tôi “a lô” cho bí thư, chủ tịch”.

“Các ông ấy cấm khắp nơi”, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phải thốt lên về sự can thiệp của các cơ quan nhà nước vào doanh nghiệp khi góp ý dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi tại hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách hôm 9-9.

Câu chuyện của Thái Nguyên cũng được lãnh đạo tỉnh láng giềng Tuyên Quang nhìn sang học hỏi. Vị trí cầm “đèn đỏ”, 63/63 tỉnh, thành cũng làm cho lãnh đạo tỉnh này cảm thấy xấu hổ. Đầu năm nay, họ đã ban hành chương trình hành động cải thiện PCI để tất cả các công chức trong tỉnh phải thực hiện. Rõ ràng, thủ tục đầu tư rườm rà, tệ hành chính quan liêu, và vô số các thước đo khác đã để Tuyên Quang lại phía sau, đồng nghĩa là tỉnh này bị giới đầu tư, kinh doanh “ngó lơ”. Chưa biết những nỗ lực của lãnh đạo Tuyên Quang có giúp hệ thống chính quyền chuyển động hay không, nhưng những hành động ban đầu cho thấy lãnh đạo muốn thay đổi.

Đáng để nói nhất trong các địa phương có tinh thần cải cách là Đà Nẵng, thành phố luôn xếp trong nhóm có chỉ số PCI tốt nhất. Phó viện trưởng Viện Kinh tế xã hội Đà Nẵng Nguyễn Văn Hùng giải thích, kết quả này không phải ngẫu nhiên. Toàn thành phố đã được phủ wifi miễn phí, tất cả các cơ quan nhà nước phải có cổng thông tin điện tử, và gần 1.700 dịch vụ công đã được cung cấp qua mạng. Đây là con số mà không một địa phương nào có được.

Ba tỉnh thành nói trên chỉ là một phần trong câu chuyện cải cách đang diễn ra ở các địa phương của Việt Nam mấy năm nay nhờ vào dự án do Usaid tài trợ qua Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). “Thực tiễn cải cách tốt của địa phương này không chỉ giúp mình nó, mà còn để các tỉnh lân cận khác nhìn vào. Vậy là các cải cách đó được lan tỏa”, ông Đậu Anh Tuấn, Trưởng ban Pháp chế của VCCI, nói. Đến nay có 46/63 tỉnh, thành phố đã ban hành các văn bản, chính sách cải thiện PCI qua nhiều hình thức như nghị quyết, chỉ thị, kế hoạch, lập tổ công tác…

Song, đó chỉ là gần đây, khi PCI đã thực sự được xã hội biết đến. Sức ép cải cách mà PCI mang lại nhiều khi lại động chạm đến nỗi, có những chủ tịch tỉnh gửi công văn lên Văn phòng Chính phủ đề nghị Thủ tướng can thiệp không cho tỉnh này nằm trong bảng xếp hạng. Đương nhiên là Thủ tướng không can thiệp. Ông biết rằng chỉ số PCI đang tạo sức ép đến chính quyền cấp dưới và đó là điều cần khuyến khích.

Mặt trái của tấm huy chương

Dù những nỗ lực của chính quyền các địa phương là thực tế, và đáng ghi nhận, nó vẫn chưa có tác động lớn đến việc cải thiện môi trường kinh doanh của Việt Nam nói chung. Điều này có thể nhận thấy rõ trong các báo cáo gần đây của World Economic Forum, hay của Ngân hàng Thế giới. Đây là điều đáng lo lắng, khi Việt Nam đứng trước nguy cơ bị bỏ lại xa phía sau khi các quốc gia Asean đang vươn lên mạnh mẽ.

Là người gắn bó nhiều với thực tế ở các địa phương, ông Đậu Anh Tuấn có cách nhìn riêng của mình. Ông nói: “Chính quyền và doanh nghiệp đang mất lòng tin vào nhau. Chính quyền nghĩ doanh nghiệp làm ăn chụp giật, lừa đảo, nên cần phải siết chặt trong quản lý. Còn doanh nghiệp nghĩ chính quyền là quan liêu, hách dịch, tham nhũng”. Hệ lụy là môi trường kinh doanh vẫn luôn bị các rào cản chằng chịt từ các cơ quan nhà nước bịt lối.

“Các ông ấy cấm khắp nơi”, Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Sinh Hùng phải thốt lên về sự can thiệp của các cơ quan nhà nước vào doanh nghiệp khi góp ý dự thảo Luật Đầu tư sửa đổi tại hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách hôm 9-9. “Bây giờ đang dựa vào mấy chục cái cấm, mấy trăm cái có điều kiện để (các ông ấy) làm ăn”.

Nhận xét đầy xúc cảm của Chủ tịch Quốc hội đề cập đến 11 ngành nghề kinh doanh bị cấm, hay có điều kiện – là nhóm tiêu chí gia nhập thị trường. Nhóm tiêu chí này được đánh giá là dễ dàng nhất, tốt nhất trong đánh giá của các doanh nghiệp khi trả lời các báo cáo PCI. Có nghĩa, dù Chủ tịch Quốc hội kêu ca, thì đây cũng chưa phải là vấn đề lớn nhất của doanh nghiệp.

Có vô vàn biểu hiện trên thực tế cho thấy giới kinh doanh đang là nạn nhân của những thủ tục hành chính rối rắm, tệ quan liêu, hay các công chức tham lam. Một doanh nghiệp tỉnh Tuyên Quang kể lại, biểu hiện lợi ích nhóm đang nảy nở ở tỉnh này. “Tỉnh có công trình xây dựng đường, 4-5 doanh nghiệp chúng tôi đến xin làm, đều “đưa” cả. Họ cứ nhận hết, nhưng cuối cùng chỉ “cho” một doanh nghiệp. Họ lờ các doanh nghiệp kia mà chúng tôi chả dám làm gì”.

Cơ quan nhà nước gây phiền hà cho doanh nghiệp theo vô số cách. Phó giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư Quảng Trị Nguyễn Quốc Tuấn kể lại, xếp hạng PCI của Quảng Trị ngày càng đi xuống (58/63), nhưng “ngành nào cũng tự khen tốt cả”. Ông kể lại, có doanh nghiệp chuyên về vận tải mà cứ xe lăn bánh ra đường là bị công an phạt. Giám đốc chuyên phải đi giải quyết các vụ việc, thủ tục với công an.

Những câu chuyện như trên là vô số. Và chuyện ở trung ương cũng chả xa lạ gì ở địa phương. Chủ tịch tỉnh Thái Nguyên Dương Ngọc Long trong một cuộc gặp mặt doanh nghiệp gần đây phải thừa nhận: “Các doanh nghiệp đang rất sốt ruột về các thủ tục hành chính, nhưng bộ máy hành chính của chúng ta không theo kịp yêu cầu. Chúng ta vẫn để chậm (thủ tục) mấy ngày hay cả tuần là bình thường”. Có nghĩa là chặng đường cải cách phía trước còn rất chông gai.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới