Thứ Năm, 18/07/2024, 21:24
26.7 C
Ho Chi Minh City

“Bong bóng” sớm vỡ!

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

“Bong bóng” sớm vỡ!

Thanh Tâm

Nông dân thu hoạch lúa ở DDBSCL. Ảnh: Lê Toàn.

(TBKTSG) – Chương trình mua tạm trữ 1 triệu tấn gạo của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), được xem như quả “bong bóng” bơm lên để giữ giá lúa. Tiếc rằng, “bong bóng” đã sớm vỡ!

Lên, xuống khó lường!

Anh Nguyễn Văn Hậu, nông dân xã Tân Phú, huyện Tam Bình (Vĩnh Long) thắc mắc: “Sao kỳ vậy? Các doanh nghiệp bắt đầu mua trữ được vài ngày theo chỉ đạo của VFA thì giá lúa bắt đầu hạ xuống?”. Anh Hậu nói hồi cuối tháng 2 giá lúa thường ở mức 5.800 đồng/ki lô gam nhưng từ ngày 1-3, khi các doanh nghiệp bắt đầu triển khai mua tạm trữ, giá lúa lên thêm được 200-300 đồng/ki lô gam, vượt mức 6.000 đồng/ki lô gam, trong khoảng 3 ngày là bắt đầu xuống dần cho đến nay.

Cũng có thời điểm giá lúa nhóng lên vài ngày, nhưng sau đó lại “xẹp” xuống và hiện đứng ở mức 5.200 đồng/ki lô gam lúa thường. “Ghe hàng xáo đậu đầy ra đó nhưng không mua lúa. Họ chờ giá xuống tiếp?”, anh Hậu nói. Trong khi đó, tiền phân, tiền thuốc đang vây nông dân từng ngày.

Chủ một doanh nghiệp tư nhân ở phường An Bình, quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ, thừa nhận: “Giá gạo nguyên liệu loại 15% tấm đã tụt 600-700 đồng/ki lô gam so với tuần rồi, nên giá lúa cũng sụt theo”. Theo ông này, các doanh nghiệp xuất khẩu đã thôi đặt hàng từ mười ngày nay, dấu hiệu cho thấy họ đang chờ giá xuống tiếp.

Ông Phạm Vỹ Bền (TPHCM) – một người khá am tường về thị trường lúa gạo, cũng khẳng định: “Các doanh nghiệp được giao chỉ tiêu mua tạm trữ mấy ngày qua đã chững lại, chỉ mua nhỏ giọt”. Thực tế, một vài doanh nghiệp tham gia chương trình mua tạm trữ, cũng đang mua vào đều đặn, nhưng phần lớn là… theo các hợp đồng đã ký bao tiêu trước đó.Trong khi đó, theo giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu gạo ở ĐBSCL, vốn mua tạm trữ không là vấn đề khó khăn, bởi các ngân hàng đã cam kết hỗ trợ tối đa. Vậy nguyên nhân vì sao?

Theo một chuyên gia lúa gạo, khi chuẩn bị triển khai chương trình tạm trữ, một số doanh nghiệp e ngại giá lúa tiếp tục tăng, trong lúc các hợp đồng giao hàng đã “đến chân”, nên họ đồng loạt mua vào để xuất. Sau khi “trả nợ” xong các hợp đồng này, thời hạn giao hàng đã giãn, giá lúa bắt đầu giảm nên nhiều doanh nghiệp chờ giá xuống tiếp.

Những tháng trước đây, giá lúa gạo tăng cao, nguyên nhân một phần nhờ các hợp đồng tập trung của Chính phủ với giá khá cao (bình quân trên 520 đô la Mỹ/tấn). Nay các hợp đồng loại này hầu như đã giao xong, hợp đồng mới lại chưa có thời hạn giao hàng cụ thể, nên giá lúa gạo trong nước trở lại lệ thuộc vào giá thế giới. Tính đến ngày 10-3, lũy kế xuất khẩu gạo của Việt Nam đạt 1,3 triệu tấn, với giá bình quân hơn 482 đô la Mỹ/tấn. Nhưng hiện nay, theo giám đốc một doanh nghiệp xuất khẩu gạo ở Đồng Tháp, giá gạo 5% tấm của Việt Nam được chào mua với giá dưới mức 450 đô la Mỹ/tấn, thấp hơn 50 đô la Mỹ/tấn so với giá sàn của VFA (công bố từ 9-3).

Như vậy, cũng khó hy vọng vào các hợp đồng thương mại mà doanh nghiệp có thể tự ký kết. Do đó, ngay từ đầu triển khai mua tạm trữ, một số doanh nghiệp ở ĐBSCL đã ngỏ ý khi nào đầu ra thông thoáng họ mới đẩy mạnh tốc độ mua tạm trữ.

Có biểu hiện kìm giá?

Một số thương nhân Trung Quốc đã sang mua gạo Việt Nam và không loại trừ khả năng họ sẽ đẩy mạnh mua vào. Trong khi thị trường lúa gạo đã mở cửa, điều này sẽ tạo ra sự cạnh tranh mới và giá lúa sẽ khó lòng hạ tiếp. Thêm vào đó, sắp tới Việt Nam nhiều khả năng sẽ ký các hợp đồng xuất khẩu tập trung gồm 100.000 tấn với Bangladesh và khoảng 500.000 tấn với Cuba. Nếu vậy, thị trường lúa gạo sẽ được vực dậy, bởi giá các hợp đồng này thường khá hấp dẫn.

Có lẽ lường trước điều này nên từ đầu triển khai chương trình mua tạm trữ, VFA đã công bố giá mua không dưới 5.000 đồng/ki lô gam lúa (giá thị trường lúc đó khoảng 5.800 đồng) nhằm tạo mặt bằng giá mới, thấp hơn? Mặt khác, việc mua tạm trữ diễn ra chậm rãi trong lúc ĐBSCL đang thu hoạch rộ có lẽ cũng không nằm ngoài mục đích ép giá xuống dần!

Để đối phó với dư luận khi các doanh nghiệp mua cầm chừng, vừa qua VFA đã có công văn cho rằng tình trạng cúp điện ở ĐBSCL gây khó cho các doanh nghiệp, khiến họ khó đẩy mạnh tốc độ mua lúa, gạo! Tuy nhiên, trên thực tế, tại Cần Thơ những ngày qua chỉ cúp điện ít nhất một lần, còn ở Bạc Liêu chuyện cúp điện cũng không nhiều, nếu có cũng chỉ trong vòng vài giờ…

Để tận dụng thời cơ xuất khẩu gạo

Trong các cuộc họp về điều hành kinh tế vĩ mô gần đây, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng nhấn mạnh tình hình tăng giá lương thực thế giới đang là thời cơ cho sản xuất, xuất khẩu lương thực, nông sản ở Việt Nam và yêu cầu mở rộng diện tích gieo trồng thêm 200.000 héc ta lúa để có thể bổ sung 1 triệu tấn gạo cho nhu cầu trong nước và xuất khẩu ngoài sản lượng và diện tích đã có.

Tuy nhiên các nhà điều hành xuất khẩu vẫn e ngại chuyện ép giá và cuộc chiến giành thị phần của các quốc gia xuất khẩu gạo như Việt Nam. Trao đổi với TBKTSG, Thứ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho biết thách thức lớn nhất hiện nay của gạo Việt Nam là phải đối mặt với chủ trương ép giá của người mua bao gồm cả thương nhân quốc tế và một số đối tác nhập khẩu gạo cũng như tình trạng cạnh tranh quyết liệt giành thị phần giữa các quốc gia xuất khẩu.

Ngoài Thái Lan, gạo Việt Nam chịu sự cạnh tranh với gạo giá rẻ từ Myanmar, Pakistan và gần đây là Campuchia. Trong khi đó, các chi phí liên quan tới thu mua, chế biến, vận chuyển gạo Việt Nam tương đối cao so với khu vực do lãi suất cao, hạn chế về hạ tầng giao thông, bốc xếp, cảng, ảnh hưởng đáng kể tới sức cạnh tranh của gạo Việt Nam. Kể từ cuối năm 2010, xuất khẩu gạo của Việt Nam mặc dù được hỗ trợ từ nhu cầu trở lại của Indonesia và nhu cầu mới từ Bangladesh, nhưng vẫn gặp khó khăn do Philippines là đối tác truyền thống thay đổi cách nhập khẩu gạo mới theo hướng ưu tiên nhập khẩu thông qua khu vực tư nhân; các giao dịch thương mại cũng đang chậm, do các thương nhân nước ngoài đang quan sát thị trường, chờ Việt Nam vào vụ thu hoạch.

Theo Thứ trưởng Biên, tới thời điểm này, thị trường vẫn còn tiềm ẩn nhiều nhân tố bất ổn, khó lường. Theo đó, để chủ động trước các diễn biến thị trường, Bộ Công Thương đã có văn bản đề nghị các bộ, ngành phối hợp triển khai một số biện pháp như: Bộ Tài chính sớm ban hành Thông tư về việc hướng dẫn giá sàn, đảm bảo việc hướng dẫn giá sàn xuất khẩu của Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) phù hợp với thực tế; Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn theo dõi tình hình thị trường trong nước; Tổng công ty Lương thực miền Nam, Tổng công ty Lương thực miền Bắc bảo đảm dự trữ lưu thông; củng cố hệ thống phân phối để chủ động tham gia bình ổn thị trường trong trường hợp có biến động giá lương thực như cảnh báo của các phương tiện truyền thông quốc tế.

“Chúng tôi giữ quan điểm về việc chỉ đạo điều hành xuất khẩu gạo theo hướng có lợi, ổn định giá lương thực trong nước. Giải pháp là đẩy mạnh đàm phán mở rộng thị trường xuất khẩu gạo; ký kết các thỏa thuận thương mại gạo qua kênh chính phủ (cụ thể là đang xúc tiến ký thỏa thuận với Bangladesh với số lượng tối đa 1 triệu tấn/năm), thúc đẩy thực hiện các thỏa thuận với Philippines, Indonesia; chỉ đạo cơ quan Thương vụ tìm kiếm phát triển thị trường sang châu Phi. VFA cũng phải triển khai các biện pháp đảm bảo giữ vững và mở rộng thị trường, đảm bảo giá giao dịch hợp đồng tập trung hiệu quả, thu mua tạm trữ để giữ giá nội địa và chờ xuất khẩu khi giá có lợi”, Thứ trưởng Biên cho biết.

Lan Nhi ghi

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới