Thứ Bảy, 22/06/2024, 11:03
30 C
Ho Chi Minh City

Biến đổi khí hậu và người nghèo

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Biến đổi khí hậu và người nghèo

Thành Trung

Cảnh tan hoang sau một cơn lũ quét đi qua. Ảnh TL.

(TBKTSG) – Trong những năm gần đây, tình hình biến đổi khí hậu ở Quảng Nam đã ảnh hưởng lớn đến cuộc sống và sinh kế của các cộng đồng dân cư nghèo. Làm cách nào để giúp họ chủ động thích ứng và giảm nhẹ thiệt hại của biến đổi khí hậu?

Tác động nặng nề

Quảng Nam có tổng diện tích tự nhiên 1,040 triệu héc ta và dân số trên 1,4 triệu người với 346.900 hộ, trong đó có 82.800 hộ nghèo (chiếm 23,87%). Khu vực nông thôn là nơi sinh sống của 1,215 triệu người. Đây là một trong những địa phương chịu nhiều thiên tai nhất trên cả nước, năm nào cũng xảy ra các trận bão, lũ lụt, lũ quét, lốc xoáy, sạt lở đất, hạn hán…

Để đánh giá mức độ nhận thức của các cộng đồng dân cư cấp thôn của tỉnh Quảng Nam về tác động của biến đổi khí hậu, Tổ chức Đông Tây Hội ngộ (EMWF) với sự hỗ trợ của Quỹ Ford đã tiến hành một cuộc nghiên cứu thích ứng với biến đổi khí hậu đối với các hộ dân ở 25 cộng đồng dân cư nghèo của tỉnh.

Các kết quả của nghiên cứu sẽ được sử dụng nhằm xây dựng một chương trình đáp ứng các nhu cầu cụ thể của các nhóm dân cư này trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu, trong đó có việc hỗ trợ cải thiện sinh kế.

Nghiên cứu của EMWF cho biết, 25 cộng đồng thôn – bao gồm các hộ dân sinh sống ở khu vực ven biển, đồi núi và đồng bằng trũng thấp – là đại diện cho những nhóm dân cư dễ bị tổn thương nhất, thuộc những vùng chịu tác động nặng nhất và thường xuyên của một số loại thiên tai chính ở Quảng Nam.

Dựa vào các cuộc phỏng vấn và 25 cuộc họp với các cộng đồng, nhóm nghiên cứu nhận thấy đối với các hộ dân ven biển, bão là loại thiên tai có tác động nặng nhất, kết đến là lũ lụt, sạt lở đất, hạn hán. Hầu hết các khu vực ven biển Quảng Nam đều bị bão hoành hành dữ dội trong mùa mưa bão. Điển hình là cơn bão số 6 (Xangsane) năm 2006 làm 14 người chết và 550 người bị thương, hàng ngàn nhà dân bị hư hỏng, tổng thiệt hại ước tính gần 2.000 tỉ đồng.

Ở khu vực đồi núi tập trung các dân tộc khác nhau như K’Ho, Tày, Nùng, Kinh… sống bằng hoạt động nông nghiệp thuần túy, không có nghề phụ nên thu nhập bình quân đầu người chỉ ở mức 3,6 triệu đồng/năm, do vậy các nhóm dân cư này ít có khả năng thích ứng cao với các loại thiên tai chủ yếu trong vùng là lũ lụt, sạt lở đất.

Người dân khu vực đồng bằng trũng thấp sống trải dài từ huyện Núi Thành qua thành phố Tam Kỳ đến Thăng Bình, Duy Xuyên, Điện Bàn và thành phố Hội An. Thu nhập bình quân đầu người của cộng đồng này khoảng 3 triệu đồng/năm, chủ yếu từ trồng lúa, bắp, chăn nuôi gia súc. Bão và lũ lụt là hai loại thiên tai gây nhiều thiệt hại nhất cho cộng đồng này.

Nhóm tác giả nghiên cứu cho biết, lũ lụt gây ảnh hưởng nặng đến khu vực đồng bằng ven biển và hạ lưu sông Thu Bồn và Vu Gia, tại các thôn Bằng An Đông, Bằng An Tây (huyện Điện Bàn), Phú Bình (Núi Thành) và vùng thung lũng ven sông thuộc miền núi như Trà My, Thạnh Đại (Đại Hưng), Hà Tân (Đại Lãnh) thuộc huyện Đại Lộc…

Rào cản

Ông Lý Đình Sơn, Trung tâm Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp và cộng đồng (CBC), đồng tác giả nghiên cứu, nói khi nhóm nghiên cứu đi khảo sát họ nhận thấy người dân nhận thức rõ vấn đề biến đổi khí hậu. Mặc dù đã nhận thức được mức độ ngày càng nghiêm trọng của thiên tai song các cộng đồng địa phương đang gặp rất nhiều khó khăn trong việc thích ứng với biến đổi khí hậu do nhiều nguyên nhân.

Họ không nhận biết đầy đủ, kịp thời về chính sách nhà nước hoặc quy định liên quan đến công tác phòng chống thiên tai. Kết quả phỏng vấn trực tiếp tại cộng đồng của EMWF cho thấy, có đến 49% tổng số người được phỏng vấn không biết về những chính sách hoặc quy định nói trên, và 72% trong số này không biết về kế hoạch phòng chống thiên tai được xây dựng ở cấp thôn hoặc xã.

Một trở ngại khác, là cấp thôn, xã đang sử dụng hệ thống loa đài hữu tuyến và hệ thống thông tin vô tuyến dùng sóng ngắn FM. Nhưng, ở một xã có tám thôn thì chỉ được trang bị từ 3-4 cụm loa cho nên các thôn ở xa trung tâm xã rất khó tiếp cận được những thông tin khẩn về thiên tai từ hệ thống loa xã. Thậm chí với một hệ thống thông tin rất sơ sài gồm một loa cố định và loa cầm tay, một amply và hệ thống đường dây hữu tuyến, ở nhiều thôn đã bị hư hỏng và đang chờ kinh phí sửa chữa, còn thiên tai lại đến rất nhanh.

Ngoài ra, có một thực trạng là có đến 90% số nhà trong các thôn là nhà tre, gỗ và không có nhà xây hai tầng. Mái nhà, tường và cửa không chắc chắn, chưa được thiết kế lắp ráp đúng tiêu chuẩn để có thể chịu giông bão xuất hiện thường xuyên.

EMWF nói, thu nhập thấp là nguyên nhân chính khiến các cộng đồng dân cư tham gia khảo sát không có khả năng đầu tư một khoản tiền lớn vào việc xây dựng nhà kiên cố và cải thiện các công cụ sản xuất thô sơ và mua sắm các thiết bị an toàn (áo phao, xuồng). Hỗ trợ người dân phát triển các hoạt động sản xuất sinh thái nhằm cải thiện sinh kế, tạo thu nhập ổn định cho dân là phương thức thực tiễn giúp họ chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới