Thứ Bảy, 22/06/2024, 20:44
27.8 C
Ho Chi Minh City

Bảo vệ rạn san hô vịnh Nha Trang – các nhà quản lý nói gì?

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Bảo vệ rạn san hô vịnh Nha Trang – các nhà quản lý nói gì?

San hô ở Hòn Mun, Nha Trang. Ảnh: Huỳnh Nam

(TBKTSG Online) – Sau buổi giao lưu trực tuyến về chủ đề “Vịnh Nha Trang sẽ không còn san hô?”, tòa soạn tiếp tục nhận được ý kiến, thắc mắc của bạn đọc về công tác quản lý, bảo vệ môi trường biển ở đây và đã chuyển các câu hỏi đến hai nhà quản lý trong lĩnh vực môi trường của địa phương này.

Dưới đây là nội dung trả lời của ông Mai Văn Thắng, Phó giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường tỉnh Khánh Hòa và ông Trương Kỉnh, Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang.

                                                o0o

Ông MAI VĂN THẮNG, Phó giám đốc Sở Tài nguyên-Môi trường tỉnh Khánh Hòa:

“Vịnh Nha Trang đang được quy hoạch chi tiết”

– TBKTSG Online: Ông đánh giá thế nào về thực trạng môi sinh của vịnh Nha Trang hiện nay?  

Ông Mai Văn Thắng.

Ông Mai Văn Thắng: Những nguồn gây ô nhiễm vịnh Nha Trang như chất thải rắn, nước thải từ các hoạt động trong vịnh cũng như từ đất liền vẫn còn là vấn đề lớn, nhưng đã có sự kiểm soát tốt hơn.  

Khối lượng thải ra vịnh đã được giảm thiểu bởi hằng loạt các biện pháp như thu gom rác trên các lồng bè, các khu dân cư trên đảo và ven biển, xây dựng các hệ thống thu gom, xử lý nước thải tại các cơ sở sản xuất, cải tạo hạ tầng đô thị như dự án cải thiện vệ sinh môi trường đô thị thành phố Nha Trang và các dự án kè, bờ đường Trần Phú, Phạm Văn Đồng, hạ lưu sông Cái Nha Trang…         

Về mặt sinh thái, tình trạng suy giảm các hệ sinh thái, đặc biệt là rạn san hô đã được ông Võ Sĩ Tuấn, Phó viện trưởng Viện Hải dương học Nha Trang nhận xét, và tôi cũng đồng ý như vậy. Tỉnh Khánh Hòa vừa nghiệm thu đề tài khoa học xây dựng cơ sở dữ liệu hệ sinh thái san hô trên vùng biển ven bờ của tỉnh, các dữ liệu này cho thấy tình trạng san hô đã có sự suy thoái từ nhiều năm trước đây; một số nơi độ phủ giảm, một số nơi độ phủ san hô vẫn tốt, nhưng sinh vật rạn rất nghèo.  

Tình trạng trên do nhiều nguyên nhân từ tự nhiên và con người. Tuy vậy, vịnh Nha Trang vẫn là nơi có rạn san hô phát triển và đa dạng nhất hiện nay, một số khu vực rạn ít bị tác động vẫn giữ được tình trạng tốt, một số khu vực bị suy thoái có sự phục hồi tự nhiên.    

– Việc san lấp đất, lấn biển ở vùng vịnh Nha Trang đã diễn ra thế nào và liệu có tiếp tục diễn ra nữa không? Với tư cách là nhà quản lý, ông nghĩ sao về việc này?  

– Rạn san hô trong vịnh Nha Trang đang đối mặt với nhiều tác động từ thiên nhiên và con người. Tác động của con người đối với các rạn san hô cũng có nhiều loại, trong đó có các hoạt động xây dựng trên các đảo, các công trình ven biển, trên đất liền (các công trình đang xây dựng bị rửa trôi vật chất theo sông chảy ra vịnh gây bồi lắng) và các hoạt động san lấp biển để mở rộng các khu du lịch, khu dân cư, xây dựng giao thông… Những tác động này đang được dư luận quan tâm.  

Trong những năm vừa qua, tỉnh đã chủ trương san lấp một số diện tích mặt biển để cải tạo hạ tầng đô thị Nha Trang, xây dựng các khu dân cư mới và các khu du lịch.

Đã có nhiều ý kiến cho rằng các khu vực lấn biển này đã lấp các rạn san hô, là nguyên nhân gây suy thoái đa dạng trong vịnh Nha Trang. Thực tế các dự án đã thực hiện trong vịnh Nha Trang, phần lấn biển nhiều nhất là các dự án trên phần biển tiếp giáp với đất liền, nơi này chủ yếu là các bãi triều nền đá, cát, san hô chết và không phải là khu vực có các rạn san hô sống.   

Khi cho chủ trương cũng như thẩm định, phê duyệt cụ thể từng dự án, những vấn đề về bảo vệ môi trường, bảo vệ các hệ sinh thái, bảo vệ cảnh quan của vịnh Nha Trang luôn được những người ra quyết định (tỉnh và các bộ) quan tâm, phân tích, cân nhắc trước khi quyết định.  

Để tiếp tục bảo đảm cho sự phát triển bền vững, vịnh Nha Trang đang được quy hoạch chi tiết các khu vực bảo tồn cảnh quan thiên nhiên, bảo tồn hệ sinh thái biển, các khu du lịch, các cụm dân cư, các công trình hạ tầng cơ sở trên bờ cũng như các đảo trên quan điểm phát triển bền vững, phát triển đi đôi với bảo vệ, tôn tạo cảnh quan, môi trường, đa dạng sinh học.

Ảnh: Huỳnh Nam

 

Ông TRƯƠNG KỈNH, Giám đốc Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang:

“Vẫn chưa có cơ chế quản lý thích hợp”  

– TBKTSG Online: Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang đã thực hiện những biện pháp cụ thể nào để bảo vệ môi sinh trong vùng vịnh Nha Trang? Ông đánh giá thế nào về hiệu quả đã đạt được và những điều cần thiết nhưng chưa (hoặc không thể) thực hiện được?                          

Ông Trương Kỉnh.

Ông Trương Kỉnh: Trong 8 năm hoạt động (thành lập từ tháng 6-2001), Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang thường xuyên tổ chức và tham gia giám sát các hoạt động diễn ra trên vịnh Nha Trang; khảo sát chất lượng nước, xây dựng cơ sở dữ liệu các yếu tố môi trường vịnh Nha Trang; khảo sát đa dạng sinh học, xây dựng bản đồ hệ sinh thái vịnh Nha Trang; khảo sát kinh tế xã hội, xây dựng chiến lược sinh kế của khu bảo tồn biển…  

Ban cũng vận động và thu hút sự tham gia của cộng đồng vào công tác quản lý khu bảo tồn biển, tổ chức các ban bảo tồn biển tổ dân phố. Họ là đại diện cư dân trong khu bảo tồn biển được dân bầu ra và mang tiến nói của dân tham gia vào các cuộc họp của ban quản lý; tổ chức các đội tuần tra với sự tham gia của người dân, chia ca trực tuần tra 24/24 giờ đã ngăn chặn có hiệu quả việc ngư dân sử dụng chất nổ, chất độc để khai thác thuỷ sản… 

Theo tôi, những kết quả đạt được trong thời gian qua cũng chỉ mới là bước đầu hình thành được nhận thức của các cấp chính quyền và cộng đồng về vai trò và tầm quan trọng của việc thiết lập một khu bảo tồn biển (kể cả cấp vĩ mô và vi mô). Tuy nhiên, để thực sự tạo được hiệu quả cho việc bảo vệ nguồn lợi thuỷ sản, cải thiện đời sống cho cộng đồng ngư dân thì còn rất lâu mới có thể làm được.  

Ảnh: Huỳnh Nam

Lý do cơ bản vì đây là vấn đề rất mới ở Việt Nam, mặc dù Khu bảo tồn biển Hòn Mun (nay là Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang được thành lập từ năm 2001) và dự án thí điểm Khu bảo tồn biển Hòn Mun đã được triển khai từ năm 2001 nhưng cơ chế chính sách cũng như khung quản lý hệ thống khu bảo tồn biển Việt Nam thì vẫn chưa có, hoặc nếu có thì chưa đầy đủ.

Vì vậy, chưa thể đạt được một sự đồng thuận cao và quyết tâm thay đổi phương thức quản lý vùng ven bờ trong các cơ quan quản lý. Điều đó thể hiện ở chỗ kế hoạch quản lý, quy chế quản lý, quy chế phối hợp đã được soạn thảo và trình từ năm 2004 nhưng đến nay chưa được UBND tỉnh phê duyệt vì cơ quan tham mưu của tỉnh chưa thông và thiếu hướng dẫn của chính phủ, các bộ, ngành ở trung ương.  

Để giải quyết vấn đề này, trước hết, phải chờ Chính phủ phê duyệt quy hoạch hệ thống khu bảo tồn biển Việt Nam, ban hành quy chế quản lý. Cấp địa phương phải có quyết tâm cao trong việc chỉ đạo các cơ quan tham mưu cấp tỉnh, điều phối các hoạt động của các cơ quan có liên quan hỗ trợ cho hoạt động bảo tồn biển.                

– Việc khai thác thủy sản gần bờ, đặc biệt là sự phát triển mạnh mẽ ngành du lịch biển và việc lấn biển hoặc xây dựng nhiều khu du lịch trên các đảo là những hoạt động đem lại lợi ích kinh tế cho địa phương, nhưng chắc chắn không tránh khỏi gây ra hậu quả ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường vịnh Nha Trang. Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang đã gặp những khó khăn nào trong việc hành xử trách nhiệm bảo tồn thiên nhiên vùng vịnh Nha Trang?              

– Để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội, việc tác động vào môi trường tự nhiên để tạo ra các giá trị mới phục vụ cho lợi ích của con người là việc làm cần thiết. Trong những năm qua, tỉnh Khánh Hoà đã cho phép một số dự án du lịch, giao thông và xây dựng khu dân cư ven và bên trong vịnh Nha Trang được triển khai.  

Các dự án này đã đem lại những lợi ích nhất định nhưng nó cũng đã có những tác động không có lợi cho hệ sinh thái biển và môi trường vịnh Nha Trang. Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang đã có một số báo cáo và kiến nghị UBND tỉnh và các ngành cần cân nhắc kỹ cũng như có các giải pháp để hạn chế mặt tiêu cực của các dự án.  

Tuy nhiên kết quả đạt được không như mong muốn và do Ban quản lý Khu bảo tồn biển vịnh Nha Trang được xác định là đơn vị sự nghiệp có thu nên các ý kiến của ban chưa được chú ý. Hiện tại giữa chức năng và nhiệm vụ của ban chưa phù hợp với yêu cầu của công tác quản lý khu bảo tồn biển cũng như của vịnh Nha Trang là danh lam thắng cảnh cấp quốc gia.              

– Ngoài việc tuyên truyền, kêu gọi ý thức bảo về môi sinh từ phía dân cư địa phương, doanh nghiệp và du khách đến Nha Trang, theo ông, cần có những biện pháp thế nào để giữ gìn môi sinh, bảo vệ nguồn lợi lâu dài về thủy sản và du lịch?              

– Điều cần thiết và trước hết là phải có cơ chế quản lý thích hợp. Điều này đã được đưa ra thảo luận từ nhiều năm nay nhưng chưa có hồi kết. Việc tiếp theo là cần có bộ máy quản lý đủ mạnh để thực thi nhiệm vụ và tiếp nữa là quy hoạch sử dụng vịnh Nha Trang để vừa bảo tồn phát huy giá trị của nó vừa phát triển kinh tế xã hội.

MAI LĨNH thực hiện

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới