Thứ Năm, 13/06/2024, 07:30
28.9 C
Ho Chi Minh City

Báo cáo môi trường của Lào về đập Don Sahong chưa thuyết phục

Kinh tế Sài Gòn Online

Kinh tế Sài Gòn Online

Báo cáo môi trường của Lào về đập Don Sahong chưa thuyết phục

Trung Chánh

Báo cáo môi trường của Lào về đập Don Sahong chưa thuyết phục
Ông Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia độc lập về môi trường trình bày tại hội thảo hôm nay (25-9) tại Cần Thơ. Ảnh: Trung Chánh

(TBKTSG Online) – So với đập Xayaburi, báo cáo tác động môi trường của Lào về đập Don Sahong đã được cải thiện đáng kể nhưng vẫn chưa đủ sức thuyết phục. Theo các chuyên gia, nếu Lào vẫn tiếp tục xây đập Don Sahong thì những khu vực hạ lưu, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Trình bày tại hội thảo “Tham vấn về công trình thủy điện Don Sahong của Lào trên dòng chính sông Mê Kông” được tổ chức hôm nay (25-9) tại Cần Thơ, ông Nguyễn Hữu Thiện, một chuyên gia độc lập về môi trường, đặt vấn đề: “Ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm chứng minh tác động của việc xây dựng đập Don Sahong? Những người chịu tác động chứng minh hay người đưa ra đề xuất làm công trình chứng minh?”

Theo ông Thiện, theo thông lệ các công ước và thỏa thuận quốc tế, trong trường hợp một quyết định có thể gây tổn hại lớn cho môi trường, con người…, thì phải áp dụng nguyên tắc “cẩn trọng” (nguyên tắc cẩn trọng đã được Đại hội đồng Liên hiệp quốc công nhận vào năm 1982 trong Hiến chương thế giới về thiên nhiên và được áp dụng trong Công ước Montreal năm 1987- PV), tức khi một hành động, chính sách nào đó bị nghi ngờ có rủi ro, gây hại đến con người, môi trường thì trách nhiệm chứng minh thuộc về bên đưa ra hành động, chính sách đó.

“Trong trường hợp cụ thể này, thì Lào là người phải chứng minh việc xây đập thủy điện Don Sahong sẽ không gây ảnh hưởng đến môi trường, con người ở những khu vực lân cận”, ông Thiện cho biết.

Tuy nhiên, theo ông Thiện, báo cáo đánh giá tác động đến môi trường, con người…, được phía Lào công bố và khẳng định việc xây đập thủy điện Don Sahong không ảnh hưởng vẫn còn quá nhiều lổ hổng.

Ông Thiện cho biết, trong báo cáo tác động môi trường phía Lào chỉ phân tích thủy văn trong 5 dòng chảy xung quanh đập Don Sahong và kết luận có 3 dòng chảy bị ảnh hưởng (gồm Hou Sahong, Hou Sadam và Hou Phapeng), trong khi vùng này có đến 17 dòng chảy.

“Tác động của chế độ chảy; sự thay đổi thủy văn ở bên dưới các dòng chảy sẽ có sự thay đổi nhưng vẫn chưa thấy Lào phân tích; báo cáo của họ cũng chưa nói gì đến tác động đến Campuchia và các tác động xuyên biên giới”, ông Thiện cho biết.

Ngoài ra, theo ông Thiện, tác động của việc thay đổi chế độ dòng chảy đối với cá di cư trong trường hợp đập Don Sahong được xây dựng cũng chưa được phía Lào đánh giá, dù thay đổi này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến khả năng di chuyển của cá đến thượng nguồn cũng như hoạt động sinh sản của chúng.

Trao đổi bên lề hội thảo, TS Lê Anh Tuấn, Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu biến đổi khí hậu (Trường đại học Cần Thơ) cho biết: “Qua nghiên cứu, phân tích các thông số kỹ thuật được Lào công bố, tôi nhận thấy rằng nó chưa đánh giá hết những nguy cơ tác động đến môi trường, hệ sinh thái và nguồn lợi thủy sản ở vùng hạ lưu sông Mê Kông, đặc biệt là ở ĐBSCL và Campuchia”.

Theo ông Tuấn, đối với khu vực ĐBSCL, sẽ có 4 tác động chính nếu các đập thủy điện ở thượng nguồn sông Mê Kông – trong đó có đập Don Sahong – được xây dựng: thứ nhất, nó sẽ làm thay đổi dòng chảy, cả về số lượng lẫn chất lượng; thứ hai, giảm lượng phù sa đến ĐBSCL, đây là vấn đề rất quan trọng, có ảnh hưởng đến phát triển nông nghiệp của vùng; thứ ba, ảnh hưởng đến các loài cá di cư và thứ tư, sẽ làm thay đổi những đặc điểm sinh thái đối với các vùng đất ngập nước của ĐBSCL.

“Ngoài ra, nó còn rất nhiều tác động tiềm ẩn khác nữa mà chúng ta cần phải có thời gian theo dõi, đánh giá kỹ hơn”, ông Tuấn cho biết.

Còn ông Lê Đức Trung, Chánh văn phòng Ủy hội sông Mê Kông Việt Nam, cho biết mục tiêu lên tiếng của Việt Nam không phải là ngăn chặn không cho Lào xây dựng đập Don Sahong mà trước tiên đây là thông điệp gửi đến các Bộ, ngành trung ương và tranh thủ sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế. “Qua đó, giúp Lào có cái nhìn khác, đúng đắn hơn về những tác hại của việc xây đập thủy điện, chứ chúng ta không cực đoan là xây dựng sẽ ảnh hưởng đến cái này, cái kia”, ông Trung cho biết.

TS Lê Anh Tuấn cho biết trong Hiệp định sông Mê Kông năm 1995 không có quy định nào về mặt chế tài vì nó có nói một câu là các nước không có quyền phủ quyết. “Đó là một vấn đề đang gây tranh cãi và lo ngại trong giới chuyên môn, đặc biệt khi Lào đưa ra những cái gọi là “tham vấn” mà nếu các nước không đồng ý nhưng phía Lào vẫn xây dựng, thì cũng không có ai có thể chế tài”, ông Tuấn nói.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, Việt Nam vẫn phải tiếp tục phản ảnh để Chính phủ Lào thấy rằng việc khai thác nguồn lợi trên sông Mê Kông phải được thực hiện như thế nào để giảm thiệt hại cho các quốc gia khác bởi vì sông Mê Kông là tài sản chung, góp phần phát triển bền vững cho các nước trong khu vực này.

 

Xem thêm:

Lào vẫn tiếp tục xây dựng thủy điện Don Sahong

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

Tin liên quan

Có thể bạn quan tâm

Tin mới